Polislik güvenlik soruşturması, diğer kamu görevlilerine uygulandığı gibi mesleğe girişte belirli bir aşamaya gelen aday polislere son aşama olarak uygulanan ve belli başlı bir prosedürü olan araştırma demektir. Polis Akademisi’ne bağlı okullarda (Paem, Pmyo, Pomem) eğitim-öğretim başlamadan ve başladıktan sonra eğitim süresince güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Polislik mesleği kolluk kuvvetlerinin başında yer alan ve halkın güvenliğini sağlama açısından önemli bir yere sahip olan bir meslek grubudur. Dolayısıyla bu mesleğe tabi kişilerin kamu güvenliğini sarsacak nitelikte tahkikatları ya da genel güvenlik algısını sarsacak boyutta geçmişlerinin olması kamu idaresi tarafından bu şahısların tercih edilmemesi için yeterlidir. Kamu idaresi bu meslek grubuna alacağı elemanlara güven duymak ister.
Vazife malullüğü, bir kamu görevlisinin görevini yerine getirirken veya görevle bağlantılı bir sebepten ötürü kaza geçirmesi, hastalanması ya da kalıcı sakatlık kazanması durumudur. Buradaki temel fark, malullüğün görevle doğrudan ilişkili olmasıdır. Örneğin, bir öğretmenin sınıf içinde düşerek sakatlanması vazife malullüğü kapsamında olabilirken, görev dışında gerçekleşen bir kaza genellikle kapsam dışı kalır.
I. Giriş: Terfi Engelinin Hukuki Niteliği ve Koruma Amacı
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) personelinin terfi edilme süreci, yalnızca bir yönetim kararı veya ast üst ilişkisi meselesi değildir. Bu süreç, personelin hizmet süresi, kıdemi, performansı, disiplin durumu ve kariyer planlaması gibi unsurların birlikte değerlendirildiği ciddi bir idari işlemdir. Ancak mevzuatta öngörülen şartları taşımasına rağmen terfi ettirilmeyen bir personelin durumunda, bu işlem hukuka aykırı bir idari işlem hâline gelebilir ve bu yüzden idari yargı önünde iptal davası açılabilir.
Bu dava türü, idarenin takdir yetkisini hukuka uygun şekilde kullanmasını temin etmeyi ve keyfi değerlendirmelerle personelin kariyerinin engellenmesini engellemeyi amaçlar. Yani burada, yalnızca bir terfi kararı incelenmez; aynı zamanda kişisel haklar, kariyer ilerlemesi ve hukuka uygun değerlendirme prensipleri söz konusudur.
II. TSK’da Terfi Sisteminin İşleyişi
A. Temel Değerlendirme Ölçütleri
TSK’da terfi süreci, titiz ve belirli kriterlere bağlıdır. Bu kriterler arasında:
Hizmet Süresi ve Kıdem: Personelin belirli sürelerle hizmet etmiş olması gerekir. Bu süreler, rütbe ve sınıfa göre farklılaşabilir.
Sicil Notları ve Performans: Sicil notu yalnızca nicelik değil aynı zamanda niteliği de gösteren bir unsurdur; sicil notunun yüksek olması terfi ihtimalini artırırken düşüklüğü engelleyebilir.
Disiplin Durumu: Disiplin cezası alan personel, sicil notları ne kadar uygun olsa bile bu durumdan olumsuz etkilenebilir.
Kadro Durumu ve İhtiyaç Analizi: Söz konusu kadronun boşluğu ve ihtiyaç değerlendirmesi de terfi kararını etkiler.
Bu nedenle terfi kararı; sadece bir kıdem meselesi değil, bir bütün olarak hizmet ve performans değerlendirmesidir. Bu unsurların hukuka uygun şekilde değerlendirilmemesi, terfi engeline yol açabilir ve bu durumda idari dava açma hakkı doğar.
III. Terfi Engelinin Hukuki Gerekçeleri ve Objektiflik İlkesi
A. Çeşitli Gerekçeler
Personelin terfi ettirilmemesi, pek çok farklı sebepten kaynaklanabilir. Bunlar aşağıdaki gibidir:
Sicil Notunun Yetersiz Olması: Son üç yılın sicil not ortalamasının terfiye uygun olmaması gibi durumlar.
Disiplin Cezası veya Soruşturma: Disiplin soruşturması sonucu olumsuz sicil durumu.
Sağlık Nedeniyle Görev Kısıtlaması: Sağlık durumunun terfiyi engellediği iddiası.
Kadro veya İdari Planlama Gerekçeleri: Kadro eksikliği veya hizmetin zorunluluklarına dayalı engeller.
Olumsuz Güvenlik Soruşturması Sonuçları: Güvenlik soruşturmasının olumsuz etkisi.
Takdir Yetkisinin Yanlış Kullanılması: İdarenin öznel değerlendirmesi.
B. Hukuka Aykırılık Riski
Bu gerekçelerin, somut ve belgelerle desteklenebilir olması gerekir. Aksi durumda kişisel, sübjektif veya keyfi değerlendirmeler hukuka aykırılık teşkil eder. Özellikle aynı hizmet koşullarına sahip emsallerin terfi ettirilip davacıya terfi verilmemesi gibi durumlar, eşitlik ilkesine aykırı kabul edilir.
IV. Terfi Engelinin İptali İçin Dava Açılması
A. Dava Ne Kadar Süre İçinde Açılır ve Hangi Mahkemede Açılır?
Bir terfi engeline karşı açılan iptal davası idare mahkemesinde açılır. Bu dava hakkı, terfi ettirilmediğine ilişkin işlemin kişiye yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren 60 gün içinde kullanılmalıdır.
Davaların çoğu Ankara idare mahkemelerinde görülür, çünkü terfi kararları genellikle Millî Savunma Bakanlığı veya Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde alındığı için yetki buradaki mahkemelere aittir.
B. Dilekçede Gösterilecek Hususlar
Dilekçede özellikle:
Terfi hakkının objektif şekilde sağlandığı,
Değerlendirme kriterlerinin hukuka aykırı olarak uygulandığı,
Eşit durumda olanların terfi ettiği,
Sicil notlarının objektif kriterlere göre verilmediği,
gibi hususlar açık şekilde belirtilmelidir. Bu, yargının değerlendirme yapabilmesi için zorunludur.
İDARİ YARGILAMA HUKUKUNDA OLAĞAN VE OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI
İdare mahkemelerinin verdikleri kararlara karşı başvuru yolları, kanun yolları olarak tanımlanır. Buna göre davanın tarafları, verilen yargı kararının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, davanın yeniden incelenmesi için üst mahkemelere başvurma imkânına sahip olurlar.
Kanun yolları “olağan kanun yolları” ve “olağanüstü kanun yolları” olarak ikiye ayrılır. Olağan kanun yolları, mahkemelerce verilen nihai kararların kesinleşmesine engel olan kanun yollarıdır. Olağanüstü kanun yolları ise olağan kanun yolları tüketildikten sonra kesinleşmiş kararlara karşı gidilebilen kanun yollarıdır. İdari yargılama usulünde olağan kanun yolları “istinaf” ve “temyiz” incelemelerinden oluşur. Olağanüstü kanun yolları ise “kanun yararına temyiz” ve “yargılamanın yenilenmesi”nden oluşur.
Yürütmenin Durdurulması Kararının Hukuki Niteliği ve Önemi
İdare kendisine verilen görevleri yerine getirmek için bir takım işlem ve eylemler yaparken, kamu yararı ve gücünden kaynaklanan üstün yetkiler ile donatılmıştır.
Bu yetkisini kullanarak bir işlem tesis eden veya eylemde bulanan idarenin bu faaliyetleri, yargı yerlerince hukuka aykırılığının tespitine kadar hukuka uygun kabul edilir.
İdare, kamu hizmetlerini kamu gücü ayrıcalıkları dediğimiz üstün hak ve yetkilerini kullanarak aldığı kararlarla yürütür. Hiçbir makam veya kuruluşun izni ya da onayı olmaksızın kendiliklerinden yürütülme özelliğine sahiptirler.
İdare tarafından tesis edilen bu işlemlerden hukuka uygunluk karinesinden yararlandıklarından bu işlemlere karşı dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.
Ülkemizin polis ihtiyacını karşılamak, polis olmak isteyenleri belirli eğitimlerden geçirerek polislik mesleğine hazır hale getirmek adına merkezler kurulmuştur. Ülkemizde bulunan bu merkezler: POMEM, PMYO, PAEM adlandırılır. Bu merkezler hakkında kısa bir bilgi edinirsek:
Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) (Polis yetiştirir ve 6 ay eğitim verilir.)
Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) (Polis yetiştirir ve 2 yıl eğitim verilir.)
Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) (Komiser yetiştirir ve 11 ay eğitim verilir.)
Ülkemizde polis olmak için geçerli şartlar POMEM, PMYO ve PAEM için ayrı ayrı belirlenmiştir. Bunlar sırasıyla şu şekilde izah edilebilir:
1)POLİSLİĞE GİREBİLMEK İÇİN ÖN SAĞLIK ŞARTLARI NELER OLMALIDIR?
Polislik için bahsedilen ön sağlık şartları Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmektedir. Bu sağlık şartlarının en yüzeysel ve fiziksel olanları dış görünüşte önem arz eden birtakım ölçütlerdir. Ancak bunların yanında teşhis konulmuş olan hastalıklar polisliğe alınacak olan öğrencilerde değerlendirilmeye alınır. Bu hastalıklar tıbbi olarak kategorize edilmiş ve yine sözü geçen yönetmelikte bahsedilmiştir.
2)ÜROLOJİ, KADIN ve DOĞUM HASTALIKLARINDA ARANAN ŞARTLAR NELERDİR?
Üroloji, kadın ve doğum hastalıkları için aranan şartlar 04.08.2003 Resmî Gazete tarihli ve 25189 Resmî Gazete sayılı Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde üroloji, kadın ve doğum hastalıkları 8. Bölüm A, B, C ve D ve E başlıkları altında incelenmiş olup, belirli şartlarda üroloji, kadın ve doğum hastalıkları; POMEM, PMYO ve PAEM öğrencisi olmaya engel iken bazı şartlarda ise değildir.
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) yönetmeliklerinde sağlık kurulu raporu olumsuz olan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre idare mahkemesine yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır.
Sağlık şartlarından dolayı ilişiği kesilen adayın açacağı dava 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin birinci fıkrasına göre “İdari Davalarda Genel Yetki başlığı altında” şu şekilde belirtilmektedir:
Madde 32 – 1. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Buna göre mevcut idari merciin olacağı yer ezcümle PAEM, PMYO ve POMEM kurumlarının bulunduğu şehirdeki idare mahkemesi ilişiği kesilen adayın açacağı davada yetkili mahkemedir.
5)DAVA AÇMA SÜRESİ NEDİR?
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) kazanan fakat eğitim gördüğü esnada sevk edildiği hastane raporları sonucu ilişikleri kesilen ve “POMEM öğrencisi olamaz, PMYO öğrencisi olamaz.” kararı verilen bir polis öğrencisi vardır. Bu şekilde “POMEM öğrencisi olamaz” veya “PMYO öğrencisi olamaz” şeklinde rapor alan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre 60 gün içinde, İdare Mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Geçirilmesi durumunda dava açma hakkı son bulur.
6)YÜRÜTMENİN DURDURULMASI ŞARTLARI NELERDİR?
İdari yargılamada yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için şu şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğmalıdır.
İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir.
Yürütmeyi durdurma kararı verilmesinin davacı tarafından istenmesi gerekir.
Davalı idarenin savunmasının alınması gerekir veya savunma süresinin geçmesi gerekir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemler hakkında yürütmeyi durdurma kararı idarenin savunması alınmadan verilebilir. Ancak kamu görevlileri hakkında tesis edilen arama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir. Ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayadabilir.
Olağanüstü hallerde, kanunla yürütmenin durdurulması kararı verilmesi sınırlanabilir (AY m.125/6.)
Yukarıda sayılan şartların gerçekleşmesi halinde yürütmeyi durdurma kararı verip vermemek mahkemenin takdirindedir. Yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için gereken koşullar sağlansa bile mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermek zorunda değildir. Yürütmeyi durdurma kararı gerekçeli olarak verilmektedir. Gerekçede ise idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu veya olmadığı ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur.
7)ÜROLOJİ, KADIN ve DOĞUM HASTALIKLARINA İLİŞKİN EMSAL KARARLAR
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/2107 E. , 2022/3671 K.”Polis Meslek Eğitim Merkezi (POMEM) öğrencisi olan davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin (ETSŞY) EK-3-8-A maddesinde yer alan şartları taşımadığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine dair 09/05/2018 tarihli işlemin iptali istenilmiştir. … İdare Mahkemesi’nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı hakkında düzenlenen Esenyurt Devlet Hastanesi’nin … tarih ve … sayılı Sağlık Kurulu Raporunun Üroloji hanesinde; “sol böbrek üst polde 4mm-5mm, sağ böbrek üst polde 2mm taş”, teşhis hanesinde,”üriner sistem taşı”, karar hanesinde ” ETSŞY EK-3-8 (üroloji) A dilimi madde B dilimi 1-a’ya göre POMEM öğrenci adayı olamaz” tanı kararının verildiği ve anılan rapora istinaden POMEM ile ilişiğinin kesildiği, olayda, Mahkeme tarafından davacının hakem hastane olarak sevk edildiği Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesince düzenlenen … tarihli ve … sayılı raporda; “Hastanın yapılan tetkik ve taş tomografisinde her iki böbrekte non obstruktif 3 mm’den küçük taşlar tespit edildiği, mevcut taşların böbrek fonksiyonunu etkilemediği, her iki böbrekte taşların tespit edilmesi nedeniyle 03/01/2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ETSŞY Ek-3-8-A-2 maddesi uyarınca Polis Meslek Yüksekokulu sağlık şartlarına tıbben haiz olmadığı” kanaatine varıldığı, bu durumda, davacının ETSŞY Ek-3-8-A maddesi uyarınca sağlık şartlarına haiz olmadığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine dair işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesince, … tarihli ve … sayılı raporda, davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-8-A maddesi uyarınca Polis Meslek Eğitim Merkezine alınacak öğrencilerde aranacak sağlık şartlarına haiz olmadığı belirlendiğinden, bu yöndeki gerekçeyle davacı hakkında tesis edilen okuldan ilişiğinin kesilmesine dair 09/05/2018 tarihli işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, 29/09/2019 tarih ve 30903 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin eki Ek-3-8 maddesinde, davacı lehine olarak; “0,5cm’den küçük (0,5cm dahil) olan üriner sistem taşları sağlam kabul edilir….Üriner sistem taşlarının boyutundan ve sayısından bağımsız olmak üzere, organ veya doku kaybına neden olmamak, anatomik bütünlüğü bozmamak, organ ve sistem fonksiyonlarında kayba neden olmamak koşuluyla, üriner sistem taşları için yapılmış olan 3 ve 3’ten az başarılı cerrahi girişimler sağlam kabul edilir.” … düzenlemesine yer verildiği, davacı hakkında düzenlenen Esenyurt Devlet Hastanesi’nin 16.03.2018 tarih ve 975 sayılı Sağlık Kurulu Raporunun Üroloji hanesinde; “Sol Böbrek Üst Polde 4mm-5mm, Sağ Böbrek Üst Polde 2 mm Taş”, Teşhis Hanesinde,”üriner Sistem Taşı”, Karar Hanesinde ” Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-8 (üroloji) A Dilimi Madde B Dilimi 1-a’ya Göre Pomem Öğrenci Adayı Olamaz” Tanı kararının verildiği, kararın Sağlık Komisyonunca incelenmesi sonucu 03.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği EK-3-8-A’ya (Üroloji) uymadığından Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrencisi olamayacağına karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, olayda, Mahkeme tarafından, davacının sağlık durumunun tespiti için 30/05/2018 tarihli ara kararla yukarıda anılan rapor da göz önüne alınarak ve değerlendirilerek Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğinden davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’ne göre POMEM öğrencisi olup olamayacağı hususunda kesin rapor istenilmiş olduğu, anılan Hastanede davacının yapılan muayene ve tetkikleri sonrasında davacı hakkındaki önceki raporunda incelenmesi sonucunda düzenlenen 07/12/2018 tarihli ve 78663745 sayılı raporda; “Hastanın yapılan tetkik ve taş tomografisinde her iki böbrekte non obstruktif 3 mm’den küçük taşlar tespit edildiği, mevcut taşların böbrek fonksiyonunu etkilemediği, her iki böbrekte taşların tespit edilmesi nedeniyle 03/01/2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-8-A-2 maddesi uyarınca Polis Meslek Yüksekokulu sağlık şartlarına tıbben haiz olmadığı” kanaatine varıldığı, bakılan uyuşmazlıkta, Dairenin 30.09.2019 tarihli ara kararı uyarınca davacının sevk edildiği SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen … tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporunda, “Üroloji açısından sağlam Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olabileceği” yönünde tıbbi görüş belirtildiği, bu durumda, yukarıda bahsolunan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin lehe olan hükümlerinin uygulanması neticesinde, sağlık şartları bakımından Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olmasında sakınca bulunmadığı yönünde sağlık kurulu raporu tanzim edilen davacının, eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edlien dava konusu işlemde hukuka uygunluk ve aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca incelenen davada dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Ülkemizin polis ihtiyacını karşılamak, polis olmak isteyenleri belirli eğitimlerden geçirerek polislik mesleğine hazır hale getirmek adına merkezler kurulmuştur. Ülkemizde bulunan bu merkezler: POMEM, PMYO, PAEM adlandırılır. Bu merkezler hakkında kısa bir bilgi edinirsek:
Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) (Polis yetiştirir ve 6 ay eğitim verilir.)
Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) (Polis yetiştirir ve 2 yıl eğitim verilir.)
Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) (Komiser yetiştirir ve 11 ay eğitim verilir.)
Ülkemizde polis olmak için geçerli şartlar POMEM, PMYO ve PAEM için ayrı ayrı belirlenmiştir. Bunlar sırasıyla şu şekilde izah edilebilir:
1)POLİSLİĞE GİREBİLMEK İÇİN ÖN SAĞLIK ŞARTLARI NELER OLMALIDIR?
Polislik için bahsedilen ön sağlık şartları Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmektedir. Bu sağlık şartlarının en yüzeysel ve fiziksel olanları dış görünüşte önem arz eden birtakım ölçütlerdir. Ancak bunların yanında teşhis konulmuş olan hastalıklar polisliğe alınacak olan öğrencilerde değerlendirilmeye alınır. Bu hastalıklar tıbbi olarak kategorize edilmiş ve yine sözü geçen yönetmelikte bahsedilmiştir.
Sinir sistemi hastalıkları için aranan şartlar 04.08.2003 Resmî Gazete tarihli ve 25189 Resmî Gazete sayılı Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde sinir sistemi hastalıkları 10. Bölüm A, B, C ve D ve E başlıkları altında incelenmiş olup, belirli şartlarda sinir sistemi hastalıkları; POMEM, PMYO ve PAEM öğrencisi olmaya engel iken bazı şartlarda ise değildir.
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) yönetmeliklerinde sağlık kurulu raporu olumsuz olan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre idare mahkemesine yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır.
Sağlık şartlarından dolayı ilişiği kesilen adayın açacağı dava 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin birinci fıkrasına göre “İdari Davalarda Genel Yetki başlığı altında” şu şekilde belirtilmektedir:
Madde 32 – 1. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Buna göre mevcut idari merciin olacağı yer ezcümle PAEM, PMYO ve POMEM kurumlarının bulunduğu şehirdeki idare mahkemesi ilişiği kesilen adayın açacağı davada yetkili mahkemedir.
5)DAVA AÇMA SÜRESİ NEDİR?
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) kazanan fakat eğitim gördüğü esnada sevk edildiği hastane raporları sonucu ilişikleri kesilen ve “POMEM öğrencisi olamaz, PMYO öğrencisi olamaz.” kararı verilen bir polis öğrencisi vardır. Bu şekilde “POMEM öğrencisi olamaz” veya “PMYO öğrencisi olamaz” şeklinde rapor alan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre 60 gün içinde, İdare Mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Geçirilmesi durumunda dava açma hakkı son bulur.
6)YÜRÜTMENİN DURDURULMASI ŞARTLARI NELERDİR?
İdari yargılamada yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için şu şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğmalıdır.
İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir.
Yürütmeyi durdurma kararı verilmesinin davacı tarafından istenmesi gerekir.
Davalı idarenin savunmasının alınması gerekir veya savunma süresinin geçmesi gerekir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemler hakkında yürütmeyi durdurma kararı idarenin savunması alınmadan verilebilir. Ancak kamu görevlileri hakkında tesis edilen arama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir. Ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayadabilir.
Olağanüstü hallerde, kanunla yürütmenin durdurulması kararı verilmesi sınırlanabilir (AY m.125/6.)
Yukarıda sayılan şartların gerçekleşmesi halinde yürütmeyi durdurma kararı verip vermemek mahkemenin takdirindedir. Yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için gereken koşullar sağlansa bile mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermek zorunda değildir. Yürütmeyi durdurma kararı gerekçeli olarak verilmektedir. Gerekçede ise idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu veya olmadığı ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur.
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/1598 E. , 2022/1976 K. “Davacının ilk olarak davalı idarece sevk edildiği, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin … tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporunda; tanı hanesinde; “fokal beyin yaralanması (ensefalomalazi)” ibaresine yer verilmiş, karar hanesinde; ” Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’ne göre 10. madde B dilimi fıkra 11’e uyar. POMEM öğrencisi olamaz.” kararı verilmesi üzerine davalı idarece davacının ilişiği kesilmiştir.
İdare Mahkemesince, 25/12/2018 tarihli ara karar ile Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğine göre davacının POMEM öğrencisi olup olamayacağının belirlenmesi amacıyla hakem hastane olarak belirlenen Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilmesi üzerine ilgili hastanece düzenlenen … tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporunda; karar hanesinde; “16 yaşında iken trafik kazası geçirme öyküsü mevcut. Epilepsi tanısı yok. İlaç kullanım öyküsü yok. NM: Normal. Beyin bt:Sol periatelde ensefalomalozik hipodens alan mevcut. Nörolojik muayene normal, hastanın beyin tomogrofisinde; geçirmiş olduğu trafik kazasına bağlı olabileceği düşünülen sol pariatelde ensefalomalazik hipodens alan mevcuttur. Ancak hastanın organ ve sistem fonksiyonlarını etkilememiştir. Dolayısıyla 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’ne göre Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olur” tespitlerine yer verildiği görülmektedir.
Davacının idarece gönderildiği hastanece tanı hanesinde; fokal beyin yaralanması (ensefalomalazi) ibaresine yer verildiği, karar hanesinde; davacının durumunun Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’ne göre 10. madde B dilimi fıkra 11’e uyduğu ve Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olamayacağına karar verilmesine kaşın davacının Mahkemece sevk edildiği hakem hastanece düzenlenen raporda ise, karar hanesinde; “Sol periatelde ensefalomalozik hipodens alan mevcut.” ibaresine yer verildiği davacının durumunun Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrenciliğine engel olmadığı yönünde değerlendirme yapılmıştır.
Bu durumda davacının hakem hastaneye yeniden sevki yapılarak, yukarıda belirtilen raporlar arasındaki çelişkiler gidirilerek Polis Meslek Eğitim Merkezine başvuru yaptığı dönemde ki 04/08/2003 tarihli Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği, dava konusu işlemin tesis edildiği dönemde yürürlükte olan 03/01/2018 tarihli Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ve 29/09/2019 tarihinde Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin eklerinde yapılan değişiklikler çerçevesinde durumunun değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” Buna göre açıklanan nedenlerle temyiz isteminin kabulüne ve bölge idare mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Ülkemizin polis ihtiyacını karşılamak, polis olmak isteyenleri belirli eğitimlerden geçirerek polislik mesleğine hazır hale getirmek adına merkezler kurulmuştur. Ülkemizde bulunan bu merkezler: POMEM, PMYO, PAEM adlandırılır. Bu merkezler hakkında kısa bir bilgi edinirsek:
Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) (Polis yetiştirir ve 6 ay eğitim verilir.)
Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) (Polis yetiştirir ve 2 yıl eğitim verilir.)
Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) (Komiser yetiştirir ve 11 ay eğitim verilir.)
Ülkemizde polis olmak için geçerli şartlar POMEM, PMYO ve PAEM için ayrı ayrı belirlenmiştir. Bunlar sırasıyla şu şekilde izah edilebilir:
1)POLİSLİĞE GİREBİLMEK İÇİN ÖN SAĞLIK ŞARTLARI NELER OLMALIDIR?
Polislik için bahsedilen ön sağlık şartları Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmektedir. Bu sağlık şartlarının en yüzeysel ve fiziksel olanları dış görünüşte önem arz eden birtakım ölçütlerdir. Ancak bunların yanında teşhis konulmuş olan hastalıklar polisliğe alınacak olan öğrencilerde değerlendirilmeye alınır. Bu hastalıklar tıbbi olarak kategorize edilmiş ve yine sözü geçen yönetmelikte bahsedilmiştir.
2)RUH HASTALIKLARINDA ARANAN ŞARTLAR NELERDİR?
Ruh hastalıkları için aranan şartlar 04.08.2003 Resmî Gazete tarihli ve 25189 Resmî Gazete sayılı Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde ruh hastalıkları 11. Bölüm A, B, C ve D ve E başlıkları altında incelenmiş olup, belirli şartlarda ruh hastalıkları; POMEM, PMYO ve PAEM öğrencisi olmaya engel iken bazı şartlarda ise değildir.
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) yönetmeliklerinde sağlık kurulu raporu olumsuz olan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre idare mahkemesine yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır.
Sağlık şartlarından dolayı ilişiği kesilen adayın açacağı dava 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin birinci fıkrasına göre “İdari Davalarda Genel Yetki başlığı altında” şu şekilde belirtilmektedir:
Madde 32 – 1. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Buna göre mevcut idari merciin olacağı yer ezcümle PAEM,PMYO ve POMEM kurumlarının bulunduğu şehirdeki idare mahkemesi ilişiği kesilen adayın açacağı davada yetkili mahkemedir.
5)DAVA AÇMA SÜRESİ NEDİR?
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) kazanan fakat eğitim gördüğü esnada sevk edildiği hastane raporları sonucu ilişikleri kesilen ve “POMEM öğrencisi olamaz, PMYO öğrencisi olamaz.” kararı verilen bir polis öğrencisi vardır. Bu şekilde “POMEM öğrencisi olamaz” veya “PMYO öğrencisi olamaz” şeklinde rapor alan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre 60 gün içinde, İdare Mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Geçirilmesi durumunda dava açma hakkı son bulur.
6)YÜRÜTMENİN DURDURULMASI ŞARTLARI NELERDİR?
İdari yargılamada yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için şu şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğmalıdır.
İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir.
Yürütmeyi durdurma kararı verilmesinin davacı tarafından istenmesi gerekir.
Davalı idarenin savunmasının alınması gerekir veya savunma süresinin geçmesi gerekir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemler hakkında yürütmeyi durdurma kararı idarenin savunması alınmadan verilebilir. Ancak kamu görevlileri hakkında tesis edilen arama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir. Ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayadabilir.
Olağanüstü hallerde, kanunla yürütmenin durdurulması kararı verilmesi sınırlanabilir (AY m.125/6.)
Yukarıda sayılan şartların gerçekleşmesi halinde yürütmeyi durdurma kararı verip vermemek mahkemenin takdirindedir. Yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için gereken koşullar sağlansa bile mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermek zorunda değildir. Yürütmeyi durdurma kararı gerekçeli olarak verilmektedir. Gerekçede ise idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu veya olmadığı ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur.
7)RUH HASTALIKLARINA İLİŞKİN EMSAL KARARLAR
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/4891 E. , 2022/3544 K. “Erzincan Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğü’ne öğrenci adayı olarak geçici kaydı yapılan davacı tarafından, hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporunun Emniyet Genel Müdürlüğü Sağlık İşleri Daire Başkanlığı Sağlık Komisyonunca incelenmesi neticesinde, sağlık durumunun Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde yer alan şartları taşımadığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin 22/05/2019 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
… İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararında; 11/09/2019 tarihli ara kararı ile davacının hakem hastane olarak belirlenen Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edildiği, anılan Hastanede yapılan muayene ve tetkikler sonucu düzenlenen … tarihli ve … sayılı Sağlık Kurulu Raporunda, “Şahsın yapılan ruhsal değerlendirilmesi sonucunda halihazır durumu ilave geçmişte ruhsal bir hastalığı olmadığı, polis öğrencisi olabileceği tıbbi kanaatine varıldığı, öyküsünden nöroloji tarafından gerilim tipi baş ağrısı tanısıyla venlafaksin 37.5 MG/gün reçete edildiği, 2016 yılında yaygın anksiyete bozukluğu gerilim tipi baş ağrısı tanısı ile tekrar venlafaksin 37.5 MG/gün reçete edildiği, baş ağrısı oldukça kullandığı, e-nabız da Şubat 2015 tarihinde essitalopram reçete edildiği, Mart 2015’te venlafaksin başlandığı, en son Mayıs 2019’da venlafaksin reçete edildiği, psikiyatriye başvurusunun olmadığı, nöroloji ve aile hekimliği tarafından ilaçların reçete edildiğinin anlaşıldığı, 27/05/2019 tarihli Samsun EAH Epikriz raporunda sistemde mevcut olan antidepresan tedavilerin gerilim tipi baş ağrısı endikasyonu ile yazıldığı ancak ilaç alanında sıkıntı yaşandığından dolayı yaygın anksiyete bozukluğu tanısı ile girildiği, hastada yaygın anksiyete bozukluğu bulgularına rastlanmadığının belirtildiğinin görüldüğü…”, Tanı hanesinde; “Genel psikiyatrik muayene, başka yerde sınıflanmamış.(ruhsal açıdan sağlam)”, Karar hanesinde; “POMEM öğrencisi olur.” değerlendirmesine yer verildiği, anılan bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, herhangi bir itirazda bulunulmadığından söz konusu raporun hükme esas alınabileceği sonucuna varıldığı, bu durumda, belirlenen hakem Hastane tarafından yapılan değerlendirmede davacının “POMEM öğrencisi olabileceği” tıbbi kanaatine varıldığı belirtildiğinden, davacının Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği EK-3-11-A maddesindeki şartları taşımadığından bahisle Polis Meslek Eğitim Merkezi öğrencisi olamayacağı” gerekçesiyle ilişiğinin kesilmesine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Ülkemizin polis ihtiyacını karşılamak, polis olmak isteyenleri belirli eğitimlerden geçirerek polislik mesleğine hazır hale getirmek adına merkezler kurulmuştur. Ülkemizde bulunan bu merkezler: POMEM, PMYO, PAEM adlandırılır. Bu merkezler hakkında kısa bir bilgi edinirsek:
Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) (Polis yetiştirir ve 6 ay eğitim verilir.)
Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) (Polis yetiştirir ve 2 yıl eğitim verilir.)
Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) (Komiser yetiştirir ve 11 ay eğitim verilir.)
Ülkemizde polis olmak için geçerli şartlar POMEM, PMYO ve PAEM için ayrı ayrı belirlenmiştir. Bunlar sırasıyla şu şekilde izah edilebilir:
1)POLİSLİĞE GİREBİLMEK İÇİN ÖN SAĞLIK ŞARTLARI NELER OLMALIDIR?
Polislik için bahsedilen ön sağlık şartları Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmektedir. Bu sağlık şartlarının en yüzeysel ve fiziksel olanları dış görünüşte önem arz eden birtakım ölçütlerdir. Ancak bunların yanında teşhis konulmuş olan hastalıklar polisliğe alınacak olan öğrencilerde değerlendirilmeye alınır. Bu hastalıklar tıbbi olarak kategorize edilmiş ve yine sözü geçen yönetmelikte bahsedilmiştir.
2)ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ HASTALIKLARINDA ARANAN ŞARTLAR NELERDİR?
Ortopedi ve travmatoloji hastalıkları için aranan şartlar 04.08.2003 Resmî Gazete tarihli ve 25189 Resmî Gazete sayılı Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde ortopedi ve travmatoloji hastalıkları 9. Bölüm A, B, C ve D ve E başlıkları altında incelenmiş olup, belirli şartlarda ortopedi ve travmatoloji hastalıkları; POMEM, PMYO ve PAEM öğrencisi olmaya engel iken bazı şartlarda ise değildir.
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) yönetmeliklerinde sağlık kurulu raporu olumsuz olan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre idare mahkemesine yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır.
Sağlık şartlarından dolayı ilişiği kesilen adayın açacağı dava 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin birinci fıkrasına göre “İdari Davalarda Genel Yetki başlığı altında” şu şekilde belirtilmektedir:
Madde 32 – 1. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Buna göre mevcut idari merciin olacağı yer ezcümle PAEM, PMYO ve POMEM kurumlarının bulunduğu şehirdeki idare mahkemesi ilişiği kesilen adayın açacağı davada yetkili mahkemedir.
5)DAVA AÇMA SÜRESİ NEDİR?
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) kazanan fakat eğitim gördüğü esnada sevk edildiği hastane raporları sonucu ilişikleri kesilen ve “POMEM öğrencisi olamaz, PMYO öğrencisi olamaz.” kararı verilen bir polis öğrencisi vardır. Bu şekilde “POMEM öğrencisi olamaz” veya “PMYO öğrencisi olamaz” şeklinde rapor alan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre 60 gün içinde, İdare Mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Geçirilmesi durumunda dava açma hakkı son bulur.
6)YÜRÜTMENİN DURDURULMASI ŞARTLARI NELERDİR?
İdari yargılamada yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için şu şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğmalıdır.
İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir.
Yürütmeyi durdurma kararı verilmesinin davacı tarafından istenmesi gerekir.
Davalı idarenin savunmasının alınması gerekir veya savunma süresinin geçmesi gerekir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemler hakkında yürütmeyi durdurma kararı idarenin savunması alınmadan verilebilir. Ancak kamu görevlileri hakkında tesis edilen arama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir. Ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayadabilir.
Olağanüstü hallerde, kanunla yürütmenin durdurulması kararı verilmesi sınırlanabilir (AY m.125/6.)
Yukarıda sayılan şartların gerçekleşmesi halinde yürütmeyi durdurma kararı verip vermemek mahkemenin takdirindedir. Yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için gereken koşullar sağlansa bile mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermek zorunda değildir. Yürütmeyi durdurma kararı gerekçeli olarak verilmektedir. Gerekçede ise idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu veya olmadığı ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur.
7)ORTOPEDİ ve TRAVMATOLOJİ HASTALIKLARINA İLİŞKİN EMSAL KARARLAR
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/1959 E. ,2022/4149 K. “Davacının davalı idarece sevk edildiği, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi sağlık kurulunca düzenlenen … tarihli ve … sayılı raporda; “sol ayakta halluks valgus deformesi. X-ray: sol halluks valgus, tailor’s bunion, pes planus Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği 9. Ortopedi ve Travmatoloji kısmı B bendi 9-c bendine uyar. Polis meslek eğitim merkezi öğrencisi olamaz.” kanaatinin bildirildiği, akabinde söz konusu raporun sağlık komisyonunca incelenmesi neticesinde davacının mevcut sağlık durumunun Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinin Ek-3-9-A maddesine (halluks valgus) uymadığına karar verildiği görülmektedir. İdare Mahkemesince, davacının sevk edildiği Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinin … tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporunda ise; “tanı bölümünde: düz taban (pes planus) kazanılmış, ortopedi heyet polikliniği bölümünde; ayak basarak yan grafilerde kalkaneal yükseklik açısı sağda 16 solda 13 derecedir, talus naviküler 1. metatarstan geçen hat her iki tarafta açıklığı yukarı bakan açılanma göstermektedir belirgin tarsal dejenerasyon bulgusu saptanmamıştır, karar bölümünde: ortopedik açıdan ETSŞY Ek-3-9-A-3 maddesi yönünden sağlam kabul edilir, POMEM öğrencisi olur.” kararına yer verildiği ve İdare Mahkemesince bu rapor esas alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Davalı idarece davacının ilişiğinin “halluks valgus” rahatsızlığı nedeniyle kesilmesine karşın hakem hastane raporunda davacıda bu hastalığın bulunup bulunmadığı yönünden herhangi bir değerlendirmenin yer almadığı görüldüğünden eksik hakem hastane raporuna dayanılarak verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda davacının hakem hastaneye yeniden sevki yapılarak, davacı da “halluks valgus” rahatsızlığı bulunup bulunmadığı hususu açıklığa kavuşturularak durumunun dava konusu işlemin tesis edildiği dönemde yürürlükte olan 03/01/2018 tarihli Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ve 29/09/2019 tarihinde Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin eklerinde yapılan değişiklikler çerçevesinde değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. “Açıklanan nedenlerle temyiz isteminin kabulüne ve bölge idare mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Ülkemizin polis ihtiyacını karşılamak, polis olmak isteyenleri belirli eğitimlerden geçirerek polislik mesleğine hazır hale getirmek adına merkezler kurulmuştur. Ülkemizde bulunan bu merkezler: POMEM, PMYO, PAEM adlandırılır. Bu merkezler hakkında kısa bir bilgi edinirsek:
Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) (Polis yetiştirir ve 6 ay eğitim verilir.)
Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) (Polis yetiştirir ve 2 yıl eğitim verilir.)
Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM) (Komiser yetiştirir ve 11 ay eğitim verilir.)
Ülkemizde polis olmak için geçerli şartlar POMEM, PMYO ve PAEM için ayrı ayrı belirlenmiştir. Bunlar sırasıyla şu şekilde izah edilebilir:
1)POLİSLİĞE GİREBİLMEK İÇİN ÖN SAĞLIK ŞARTLARI NELER OLMALIDIR?
Polislik için bahsedilen ön sağlık şartları Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmektedir. Bu sağlık şartlarının en yüzeysel ve fiziksel olanları dış görünüşte önem arz eden birtakım ölçütlerdir. Ancak bunların yanında teşhis konulmuş olan hastalıklar polisliğe alınacak olan öğrencilerde değerlendirilmeye alınır. Bu hastalıklar tıbbi olarak kategorize edilmiş ve yine sözü geçen yönetmelikte bahsedilmiştir.
Kulak, burun, boğaz ve ağız, diş hastalıkları için aranan şartlar 04.08.2003 Resmî Gazete tarihli ve 25189 Resmî Gazete sayılı Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere Emniyet Sağlık Şartları Yönetmeliğinde kulak, burun, boğaz ve ağız, diş hastalıkları 6. Bölüm A, B, C ve D ve E başlıkları altında incelenmiş olup, belirli şartlarda kulak, burun, boğaz ve ağız, diş hastalıkları; POMEM, PMYO ve PAEM öğrencisi olmaya engel iken bazı şartlarda ise değildir.
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) yönetmeliklerinde sağlık kurulu raporu olumsuz olan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre idare mahkemesine yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır.
Sağlık şartlarından dolayı ilişiği kesilen adayın açacağı dava 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin birinci fıkrasına göre “İdari Davalarda Genel Yetki başlığı altında” şu şekilde belirtilmektedir:
Madde 32 – 1. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Buna göre mevcut idari merciin olacağı yer ezcümle PAEM,PMYO ve POMEM kurumlarının bulunduğu şehirdeki idare mahkemesi ilişiği kesilen adayın açacağı davada yetkili mahkemedir.
5)DAVA AÇMA SÜRESİ NEDİR?
Polis Amirleri Eğitimi Merkezi (PAEM), Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) ve Polis Meslek Yüksekokulları (PMYO) kazanan fakat eğitim gördüğü esnada sevk edildiği hastane raporları sonucu ilişikleri kesilen ve “POMEM öğrencisi olamaz, PMYO öğrencisi olamaz.” kararı verilen bir polis öğrencisi vardır. Bu şekilde “POMEM öğrencisi olamaz” veya “PMYO öğrencisi olamaz” şeklinde rapor alan adaylar 2577 sayılı ve 20/1/1982 Resmî Gazete tarihli İdari Yargılama Usulü Kanununa göre 60 gün içinde, İdare Mahkemesine, yürütme durdurma istemli iptal davası açmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Geçirilmesi durumunda dava açma hakkı son bulur.
6)YÜRÜTMENİN DURDURULMASI ŞARTLARI NELERDİR?
İdari yargılamada yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için şu şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğmalıdır.
İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir.
Yürütmeyi durdurma kararı verilmesinin davacı tarafından istenmesi gerekir.
Davalı idarenin savunmasının alınması gerekir veya savunma süresinin geçmesi gerekir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemler hakkında yürütmeyi durdurma kararı idarenin savunması alınmadan verilebilir. Ancak kamu görevlileri hakkında tesis edilen arama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir. Ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayadabilir.
Olağanüstü hallerde, kanunla yürütmenin durdurulması kararı verilmesi sınırlanabilir (AY m.125/6.)
Yukarıda sayılan şartların gerçekleşmesi halinde yürütmeyi durdurma kararı verip vermemek mahkemenin takdirindedir. Yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için gereken koşullar sağlansa bile mahkeme yürütmeyi durdurma kararı vermek zorunda değildir. Yürütmeyi durdurma kararı gerekçeli olarak verilmektedir. Gerekçede ise idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu veya olmadığı ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur.
7)KULAK, BURUN, BOĞAZ ve AĞIZ, DİŞ HASTALIKLARINA İLİŞKİN EMSAL KARARLAR
Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2021/3015 E. , 2022/3220 K.” Bitlis Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne 23. dönem geçici kaydı yapılan davacı tarafından, hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporuna istinaden Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-6-A maddesi uyarınca Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; Bitlis Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacı hakkında düzenlenen Bitlis Devlet Hastanesinin … tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporunun “KBB Hanesinde: Sağ:17/10, Sol:25/15 solda çok hafif işitme kaybı, teşhis hanesinde: solda çok hafif derecede işitme kaybı” ve Karar Hanesinde: POMEM öğrencisi olamaz” tanı kararının verildiği ve bunun üzerine Eğitim Merkezinden ilişiğinin kesildiği, uyuşmazlıkta; davacının Mahkemenin 09/08/2019 tarihli ara kararıyla sevk edildiği Ankara Şehir Hastanesince düzenlenen … tarih ve … sayılı raporda, davacının POMEM öğrencisi olamayacağına ilişkin görüş ve kanaat belirtildiği, akabinde Mahkemenin 11/02/2020 tarihli ara kararı ile anılan Hastaneden bu kez davacının, 29.09.2019 tarihli ve 30903 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmelik değişikliği kapsamında gerekli şartları taşıyıp taşımadığı hususunda sağlık kurulu raporu istenilmesi üzerine düzenlenen … tarih ve … sayılı raporda, davacının POMEM öğrencisi olacağına ilişkin görüş ve kanaat belirtildiği, bunun üzerine Mahkemenin 02/07/2020 tarihli ara kararı ile “anılan Hastanece düzenlenen … tarih ve … nolu raporun Klinik Bulgular (Kulak Burun Boğaz Hastalıkları); 21/02/2020 tarihli odyogramda saf ses ortalamaları sağ kulak 14 DB, Sol Kulak 26 DB olarak saptandığının belirtildiği, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek;3 6-A-1-b maddesinde ise “Her iki kulakta ayrı ayrı değerlendirilmek üzere, 500-1000-2000 Hz frekanstaki saf ses ortalamasına göre 20 dB’e kadar olan (20 dB dahil) işitme kayıplarının sağlam kabul edileceği” hükmü, 6-A-1-c maddesinde ise “Her iki kulakta ayrı ayrı değerlendirilmek üzere, 2000 Hz’den daha yüksek frekanslardaki 60 dB’e kadar olan (60 dB dahil) işitme kayıplarının sağlam kabul edileceği” hükmü göz önüne alındığında anılan raporda davacının sol kulağında tespit olunan 26dB de işitme kaybı ölçümü nedeniyle, anılan Yönetmelik kapsamında davacının POMEM öğrencisi olup olamayacağı konusunda tereddüt oluştuğundan;… … tarih ve … nolu raporda ki anılan çelişkili durum da giderilmek suretiyle davacının, 03/01/2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğinde değişiklik yapan 29.09.2019 tarihli değişiklik kapsamında POMEM öğrenciliği için aranan sağlık şartlarını taşıyıp taşımadığı …” hususunda Ankara Şehir Hastanesinden ek rapor tanzimi istendiği, anılan Hastanece sunulan 24/07/2020 tarih ve 1445 sayılı raporda; “Klinik Bulgular, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları: … ODYO’da sol kulak 500, 100 ve 2000 Hz’deki işitme seviyelerinin aritmetik ortalaması alındığında; 500’de 10, 1000’de 20, 2000’de 30DB olduğu görülmektedir. Bu sonuçlarla 20 DB çıkmıştır. Şahsın mevcut işitmeleri ETSŞY Ek-3,6-A-1-b ve c’ye uyar, POMEM öğrencisi olur. Karar: T.C. … İdare Mahkemesinin … esas nolu ve … tarihli ara kararına istinaden 24.07.2020 tarihinde Ankara Şehir Hastanesi Sağlık Kurulunda yeniden değerlendirilip karar verilmiştir. ETSŞY Ek-3,6-A-1-b ve c’ye uyar POMEM öğrencisi olur.” şeklinde görüş ve kanaat bildirildiği, anılan Hastanece işitme test sonuçlarına ilişkin çelişkili durumun giderilmiş olduğu ve anılan raporun karara esas alınabilecek nitelikte olduğu, bu durumda, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nde aranan şartları taşıdığı anlaşılan davacının Bitlis Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde” hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
