OHAL Komisyonu Kararına Karşı Hangi Hukuki Yol İzlenmelidir?
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun ile kurulan OHAL Komisyonu, 15 Temmuz 2016 sonrası olağanüstü hal döneminde çıkarılan KHK’larla tesis edilen işlemleri incelemek üzere oluşturulmuştur. Komisyon, kamu görevinden çıkarma, emekli personelin rütbelerinin alınması, öğrencilikle ilişiğin kesilmesi ve kapatılan kurum ile kuruluşlara ilişkin başvuruları değerlendirmekte ve karara bağlamaktadır.
Komisyon kararlarına karşı kanunda öngörülen tek yol idari dava açılmasıdır. Kanun, ret kararına karşı doğrudan bir “itiraz” mekanizması öngörmemektedir. Bu nedenle ret kararı alan kişiler için yegâne hukuki yol iptal davasıdır. Komisyon kararına itiraz edilemeyeceğinin bilinmesi, hak kaybı yaşamamak ve süreçlerin uzamamasını sağlamak açısından büyük önem taşır.
OHAL Komisyonu Kararlarına Karşı Dava Açma Süresi Ne Kadardır?
Komisyon kararlarına karşı dava açma süresi kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gündür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve sürenin kaçırılması halinde dava açma hakkı ortadan kalkar.
Süre, resmi tatil veya hafta sonuna denk gelirse, takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar uzar. Ancak hak düşürücü süre olması nedeniyle son güne bırakmak son derece risklidir. Bu süreyi takip etmeyen kişilerin, haklarını kaybetme olasılığı bulunmaktadır.
OHAL Komisyonu Kararına Karşı Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Dava Açılmalıdır?
- OHAL Komisyonu kararlarına karşı dava Ankara İdare Mahkemelerinde açılmalıdır. Dava dilekçesi, ilgilinin en son görev yaptığı kurum veya kuruluş aleyhine sunulmalıdır.Dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:
- Komisyona veya Cumhurbaşkanlığına dava açılması hukuka uygun değildir. Bu durumda hasım düzeltme süreci işletileceğinden dava süreci uzayabilir.
- Dava dilekçesi Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılmalıdır. Tevzi bürosu dosyayı esas kaydedecektir.
- Ankara 19-25. İdare Mahkemeleri, OHAL Komisyonu kararlarına karşı açılan davalara bakmaktadır.
OHAL Komisyonu Kararına Karşı Açılan Davada Nelere Dikkat Edilmelidir?
İptal davası hazırlanırken ve dava dilekçesi yazılırken özellikle şu hususlara dikkat edilmelidir:
Dava Süresi: 60 günlük hak düşürücü süre kesinlikle kaçırılmamalıdır.
Davanın Hedefi: Dava, yalnızca ilgilinin en son görev yaptığı kurum veya kuruluşa karşı açılmalıdır.
Dava Dilekçesi: Eğitim ve meslek hayatı ile ilgili kısa bilgiler verilmelidir. Başarı belgeleri ve ödüller eklenmelidir.
Disiplin Ceza Durumu: Disiplin cezası alınmadıysa bu durum özellikle belirtilmelidir.
Takipsizlik veya Beraat: Hakkında takipsizlik veya beraat kararı varsa mutlaka dilekçeye eklenmelidir.
KHK’ların Hukuka Aykırılığı: Genel olarak OHAL KHK’larının hukuka aykırılığı açıklanmalıdır. Örneğin, temel hak ve hürriyetlerin KHK ile düzenlenemeyeceği, ölçülülük ilkesine aykırılık ve KHK’ların Anayasaya ve temel hukuk ilkelerine aykırılığı dile getirilmelidir.
Somut Gerekçelerin Analizi: Komisyon kararında yer alan gerekçelerin doğru olup olmadığı, doğru ise hukuken işlem tesisine dayanak oluşturup oluşturmadığı analiz edilmelidir.
Örnek: Çocuğunuzun belirli bir okula devam etmesi nedeniyle ihraç edilmiş olabilirsiniz. Öncelikle bu bilgi doğru değilse vurgulanmalı; doğruysa da çocuğunuzun burs almış olması, okulun evinize yakın olması veya mesai saatleri nedeniyle tercih etmiş olmanız belirtilmelidir.
OHAL KHK’ları ile Yapılan İhraçlar Hukuken Nasıl Değerlendirilmelidir?
- 15 Temmuz 2016 sonrası olağanüstü hal sürecinde çok sayıda kamu personeli KHK ile görevden çıkarılmıştır. Bu işlemler:
- Disiplin soruşturması yürütülmeden,
- Savunma hakkı tanınmadan,
- Masumiyet karinesi ve cezaların şahsiliği ilkelerine aykırı olarak tesis edilmiştir.Savunma hakkı, masumiyet karinesi ve cezaların şahsiliği anayasal güvenceler arasında yer alır. Bu ilkelere aykırı olarak yapılan işlemler hukuka aykırıdır.
Disiplin suçu isnadı varsa, mevzuata uygun disiplin soruşturması yürütülmeli, savunma hakkı tanınmalı ve tüm itiraz yolları açık olmalıdır. Benzer şekilde suç isnadı söz konusu ise, usulüne uygun adli soruşturma ve yargılama neticesinde kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmalıdır.
İhraç Kriterleri Hukuka Uygun Mudur?
Uygulamada ihraçlara dayanak yapılan kriterlerin büyük bölümü yürürlükteki mevzuatta açık bir karşılığı bulunmamaktadır.
İhraç gerekçeleri arasında şunlar yer almaktadır:
- Sosyal medya paylaşımları ve bu paylaşımlardaki yorumlar, takip edilen kişiler,
- Bankasya hesabı ve finansal işlemler,
- Yardım yapılan kişi veya kurumlar, vakıf ve dernekler,
- Takip edilen yazılı, görsel ve sosyal medya yayınları,
- Katıldığı seminerler, paneller, eğitim kurumları, özel yurtlar,
- Üye olunan sendika veya sivil toplum kuruluşları,
- Yasa dışı oluşumlarla bağlantılı kişilerle görüşmeler, ByLock kullanımı,
- Genel kabul görmüş siyasi eğilimlere uymayan tutum ve davranışlar,
Hakkında yapılan ihbarlar ve kurum kanaati.
Bu kriterlerin hiçbiri disiplin suçu veya ceza hukuku anlamında suç teşkil etmemektedir. Bu nedenle bu kriterlere dayalı ihraçların hukuka uygunluğu tartışmalıdır.
OHAL Komisyonu Ret Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Kanunda Komisyon kararlarına karşı doğrudan itiraz mekanizması bulunmamaktadır. Ret kararlarına karşı yalnızca iptal davası açılabilir.
Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru teorik olarak mümkün görünse de, kanun açık biçimde iptal davasını öngördüğünden, hak kaybı yaşamamak için doğrudan dava açmak gereklidir.
Komisyon Ret Kararına Karşı Yargı Süreci Nasıl İşlemektedir?
- Ret kararına karşı açılacak dava süreci şu şekilde ilerler:
- İlk Derece Mahkemesi: 60 gün içinde yürütmenin durdurulması talebiyle iptal davası açılır.
- Dava Kabul Edilirse: Mahkeme, Komisyon kararını durdurabilir ve iptal kararı verebilir.
- Dava Reddedilirse: 30 gün içinde istinaf başvurusu yapılır.
- İstinaf Reddedilirse: 30 gün içinde temyiz yoluna gidilir.
- Bireysel Başvuru ve AİHM: İç hukuk yolları tükendiğinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yapılabilir.Dava dilekçesi hazırlanırken, çevresel ve sosyal koşullar, somut örneklerle açıklanmalı ve hukuka aykırılık gerekçeleri detaylı şekilde sunulmalıdır.
OHAL Komisyonu İnceleme Usulü Nasıl İşlemektedir?
Komisyon, başvuruları öncelikle şekil şartları açısından inceler:
- Süresinde yapılmayan başvurular,
- Hukuki menfaat bulunmayan başvurular,
Kanun kapsamına girmeyen başvurular ön incelemede reddedilir.
Esasa ilişkin inceleme ise dosya üzerinden yapılır. Komisyon yedi üyeden oluşur ve toplantı/karar yeter sayısı dört olup, çekimser oy kullanılamaz.
Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri Bu Davada İleri Sürülebilir mi?
OHAL Komisyonu kararına karşı açılan iptal davasının amacı yalnızca Komisyon kararının iptalidir. Maddi ve manevi tazminat talepleri bu davada ileri sürülemez.
Ancak dava sonucu iptal kararı çıkması durumunda, mahrum kalınan mali ve özlük hakların yasal faiziyle ödenmesi talep edilebilir.
Sonuç Olarak OHAL Komisyonu Ret Kararına Karşı Nasıl Bir Yol İzlenmelidir?
- OHAL Komisyonu ret kararına karşı itiraz yolu bulunmamaktadır. Yegâne hukuki başvuru yolu Ankara İdare Mahkemelerinde iptal davası açılmasıdır. 60 günlük hak düşürücü süreye titizlikle uyulmalıdır.
Dava dilekçesinde şunlar özenle belirtilmelidir:
- Somut olayın tüm yönleri, çevresel ve sosyal koşullar,
- Hukuka aykırılık nedenleri,
- Savunma hakkı ve masumiyet karinesi ihlali,
- KHK’ların Anayasa ve temel hukuk ilkelerine aykırılığı,
- Çocuğun okula gitmesi, özel yurtlarda kalması gibi somut gerekçelerle haklı durumun açıklanması.Bu süreçlerin karmaşık yapısı dikkate alınarak, alanında uzman idare ve ceza avukatlarından destek alınması, hak kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.
OHAL dönemi ve sonrasında gerçekleştirilen ihraçlar, adil yargılama ve disiplin prosedürleri olmaksızın yapıldığından hukuka aykırıdır. Ancak mevcut uygulama ve yerleşik algı nedeniyle, iptal davalarında konunun dikkatli, somut ve kapsamlı bir şekilde ele alınması gerekmektedir.
AV. OSMAN YILDIZ - Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır.Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.
