ÇALIŞMA İZNİ NEDİR? ÇALIŞMA İZNİ NASIL VE NEDEN ALINIR?
Çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süreci boyunca yabancıya Türkiye’de hem çalışma hem de oturma izni veren bir belgedir. Ayrıca, Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre, Türkiye’de bağımlı ya da bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin alınması zorunludur. Aksi halde yabancı kişinin Türkiye’de herhangi bir işyerinde çalışması yasal değildir ve bunun birtakım yaptırımları bulunmaktadır.
Çalışma İzni Nasıl Alınır?
Çalışma izni, yabancıya ait kimlik numarası veya referans numarası ile işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden başvuru yapılmasıyla alınır. Çalışma izni alınması süreci için mevzuatımıza göre iki farklı usul öngörülmüştür. Bu usuller başvurunun yurtiçinden veya yurtdışından yapılmasına göre farklılık arz eder. Aşağıda bu usuller ayrıntılı şekilde incelenmiştir.
Çalışma İzni Yurtiçi Başvurusu Nasıl Yapılır?
Çalışma izni yurtiçi başvurusu, yabancının Türkiye’de ve en az 6 ay süreli ve geçerliliği devam eden oturma izni bulunduğu durumda yapılır. Bu kişilerin, 99 ile başlayan yabancı kimlik numarası bulunur. İşveren, bu kimlik numarası ile e-izin sistemi üzerinden, çalıştırılacak yabancı için başvuru yapacaktır.
Çalışma İzni Yurtdışı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Çalışma izni yurtdışı başvurusu, yabancının yurtdışında olduğu ve en az 6 ay süreli ve geçerliliği devam eden oturma izni bulunmadığı durumda yapılır. Bu yabancıların öncelikle uyruğunda bulunduğu ülkedeki T.C. dış temsilciliğine giderek çalışma vizesi başvurusunda bulunması gerekir. Başvuru neticesinde, yabancı kişiye toplam 16 haneli bir referans numarası tesis edilir. İşveren, bu referans numarası ile e-izin sistemi üzerinden, çalıştırılacak yabancı için başvuru yapacaktır.
Çalışma İzni Başvuru Adımları Nasıldır?
Başvurunun yurtiçi veya yurtdışı usulü ile yapılması farketmeksizin işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden yapılması gerekir. Bu kapsamda işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden yapılacak başvuruda şu adımlar takip edilir:
İlk olarak Bakanlığın internet sitesine gidilerek yabancı çalıştırabilmek için işyerlerinin sağlaması gereken kriterler incelenmelidir. Bu kriterlerin sağlanması halinde ise başvuru yapmaya başlanabilecektir.
Akabinde, Bakanlığın otomasyon sistemine işyeri kaydını oluşturacak olan SGK e-bildirge kullanıcısının kendi adına elektronik imzasının olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Ayrıca, başvuruya başlamadan önce çalıştırılması planlanan yabancı ile iş sözleşmesi imzalanmalıdır. İş sözleşmesi örnekleri Bakanlığın internet sitesinde mevcuttur (Yurt dışı başvurularında bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken Dış temsilciliğe sunulmuş olması gerekir).
Yabancı çalışma izni başvurusuna geçmeden önce e-bildirge kullanıcısı tarafından Bakanlığın yabancı çalışma izni otomasyon sistemine girilerek işyeri kaydı oluşturulmalıdır. İşyeri kaydı, gerekli bilgi ve belgelerin girilmesinden sonra açılacak taahhütnamenin elektronik imza ile imzalanması ile tamamlanacaktır.
İşyeri kaydı oluşturulduktan sonra bu işyeri üzerinden e-bildirge kullanıcısı veya onun yetkilendirdiği bir kişi, e-imzası ile yabancı çalışma izni başvurusu yapılabilir.
E-izin uygulamasının sol menüsünde yer alan “Başvuru Yap” sekmesine girildikten sonra yabancının statüsü ve durumu ile ilgili başvuru seçeneği seçilmeli ve ilerleyen sekmelerde istenen bilgi ve belgelerin adım adım doldurularak tüm sekmelerin tamamlanması gerekmektedir. (Sekmede yer alan bilgileri tam olarak doldurulduğu sekme başlığının yanında çıkacak olan yeşil onay işaretinden anlaşılabilecektir.)
Tüm bilgi ve belge girişleri tamamlandıktan sonra en son aşamada başvuru kaydedebilir veya onaylanabilecektir. Onayla butonuna tıklayarak açılacak olan dilekçe, başvuru formu ve taahhütnamenin elektronik imza ile imzalanması halinde başvuru tamamlanmış ve değerlendirilmek üzere Bakanlığa ulaşmış olacaktır.
Başvurun değerlendirilmesi sürecinde gerektiğinde Bakanlık tarafından e-posta ile bilgilendirilme yapılabilmektedir. Ayrıca e-izin uygulamasının sol menüsünde yer alan “Başvuru Takip” sekmesine girerek başvurun son durumu ile ilgili bilgi alınabilmektedir.
Başvurunun Bakanlıkça olumlu değerlendirilmesi halinde, gerekli harçları yatırmak için e-posta ile başvurucu bilgilendirilir. Yurt dışından yapılan çalışma izin başvurularında gerekli harç, değerli kağıt bedeli ve diğer ücretler yabancı şahıs tarafından ilgili dış temsilciliğimize bizzat yatırılacaktır.
Harç ve değerli kağıt bedeli yatırılmış olan çalışma izin başvuruları Bakanlık tarafından onaylanarak çalışma iznine dönüşür ve basılan çalışma izin kartları PTT kargo ile işyeri adresine gönderilir.
Yurt içinden yapılan başvurularda çalışma izni başlangıç tarihini izleyen 30 gün içinde, yurt dışından yapılan başvurularda ise yabancının yurda giriş tarihinden itibaren 30 gün içinde SGK sigortalı girişinin, en az Bakanlığa beyan edilmiş ücret üzerinden yapılması zorunludur.
Önemli olarak yurt dışındaki T.C. temsilciliklerinden çalışma vizesi alarak Türkiye’ye gelen yabancılar, Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içerisinde en yakın göç idaresi müdürlüğüne giderek adres kaydını yaptırması gerekmektedir.
Yabancı Çalışma İzni Sorgulama Nasıl Yapılır?
Yabancı çalışma izni sorgulama Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı web sitesi üzerinden yapılır. Bu sistem içerisinden yabancıların çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti sorgulama işlemleri yapılır.
Açılan ekranda “Sorgulamak İstediğiniz Başvuru Türünü Seçiniz” kısmında “Yabancı Çalışma İzni” seçeneği tıklanır. Ardından, “Yabancı Kimlik Numarası/Referans Numarası” ve “Başvuru Numarası” ilgili bölümlere girilerek başvuru sorgulaması yapılır.
Bakanlığın Değerlendirme ve Sonuçlandırma Süreci Nasıl İşler?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının da görüşlerini almak suretiyle yabancı çalışma izni başvurusunu değerlendirir ve sonuçlandırır. Usulüne uygun olarak yapılan yabancı çalışma izni başvuruları, belgelerin tam ve eksiksiz olması kaydıyla Bakanlık tarafından en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırılır.
Başvurunun eksik belgelerle yapıldığının tespit edilmesi halinde, eksik belgelerin tamamlanması istemiyle başvurucuya bilgi verilir. Bu durumda ise 30 günlük süre eksik belgelerin Bakanlığa verildiği tarih itibariyle başlar.Bakanlık yabancı çalışma iznine ilişkin olumlu veya olumsuz kararını, yurt dışından yapılan başvurularda, başvuru yapan yabancıya bildirmek üzere ilgili dış temsilciliğine de bildirilir. Yurt içinden yapılan başvurularda ise işverene bildirilir.
Çalışma İzni Türleri Nelerdir?
Çalışma izni türleri Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmiştir. Kanuna göre çalışma izni türleri, süreli çalışma izni, süresiz çalışma izni, bağımsız çalışma izni, istisnai çalışma izni ve turkuaz kart olmak üzere 5 adettir.
Süreli Çalışma İzni Nedir?
Süreli çalışma izni, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak ve belirli bir işyerinde veya bunları aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok 1 yıl geçerli olarak verilen çalışma iznidir. Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/1 hükmünde süreli çalışma izni şu şekilde düzenlenmiştir:
“Başvurunun olumlu değerlendirilmesi halinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunları aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok 1 yıl geçerli çalışma izni verilir.”
Süreli çalışma izni için uzatma başvurusu da yapılabilir. Uzatma başvurusu olumlu neticelenen yabancıya, aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok 2 yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok 3 yıla kadar yabancı çalışma izni verilecektir.
Süresiz Çalışma İzni Nedir?
Süresiz çalışma izni, yabancıya Türkiye’de süresiz çalışma hakkı veren bir çalışma izni türüdür. Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az 8 sene kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Süresiz çalışma izni belgeleri çalışma izni başlangıç tarihi itibariyle her 5 yılın sonunda yenilenmektedir. Belge yenileme başvurusu süresiz çalışma izninin başladığı tarihten itibaren 5 yıllık sürenin dolmasından önceki 6 ay içerisinde ve her koşulda süre dolmadan yapılmalıdır. Ayrıca yabancılar süresiz çalışma iznine sahip olsalar dahi, özel düzenlemelerle kendilerine yapmaları yasaklanmış ve sadece Türk vatandaşlarının yapabileceği kabul edilen iş ve meslekleri yapmaları mümkün değildir.
Bağımsız Çalışma İzni Nedir?
Bağımsız çalışma izni, yabancıya Türkiye’de kendi ad ve hesabına çalışma hakkı veren bir çalışma izni türüdür. Bu çalışma izni profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması şartıyla verilmektedir. Ayrıca bağımsız çalışma izni süreli olarak düzenlenmektedir. Ancak herhangi bir süre öngörülmemiştir.
İstisnai Çalışma İzni Nedir?
İstisnai çalışma izni, Bakanlığın belirlediği işgücü politikalarına uygun olarak Uluslararası İşgücü Kanunu m.16’da belirtilen kişilere verilen çalışma iznidir. Aşağıda liste halinde belirtilen yabancılar istisnai çalışma iznine başvuruda bulunabilirler.
- Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye olan katkısı vb. özelliklerinden dolayı nitelikli işgücü olarak değerlendirilen,
- Bilim ve teknolojiye olan katkısı, yatırım ve ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü vb. özelliklerinin olmasından ötürü nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen,
- Belirli bir süre için işvereni tarafından Türkiye’de gerçekleştirilen bir projede istihdam edilen,
- İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilen,
- KKTC vatandaşları,
- AB üyesi ülke vatandaşları,
- Uluslararası koruma başvurusu sahibi, şartlı mülteci, geçici koruma sağlanan veya vatansız ya da mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağduru,
- Bir Türk vatandaşı ile evli ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içerisinde yaşayan,
- Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlığı olmadan çalışan,
- Alanındaki başarısı ile uluslararası düzeyde temayüz etmiş olarak bilimsel, kültürel, sanatsal veya sportif amaçla Türkiye’ye gelen,
- Sınır ötesi hizmet sunucusu yabancılar, başvuruda bulunabilir.
Turkuaz Kart Nedir?
Turkuaz kart; nitelikli işgücü, mesleki deneyim veya çeşitli diğer şekillerde Türkiye’ye katkısı olacak kişilere süresiz ikamet ve çalışma izni imkanı veren karttır. Ayrıca bu kart, yabancının eşine ve 18 yaşından küçük ya da özel bakıma muhtaç çocuklarına da süresiz ikamet hakkı sağlamaktadır. Turkuaz kart, ilk 3 yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilmektedir. Bakanlık bu süre içerisinde işveren ya da yabancıdan gerekli bilgi ve belge talep edebilecektir. Geçiş süreci içerisinde iptal edilmeyen turkuaz kartta yer alan geçiş süresi kaydı, yabancının başvurusu halinde kaldırılır ve süresiz turkuaz kart verilmektedir. Turkuaz kart sahibi yabancılar Uluslararası İşgücü Kanununda düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır. Turkuaz kartın sağladığı haklar şunlardır:
Türkiye’de askerlik yapma yükümlülüğünden muaf olacaklardır.
Seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme haklarından yararlanamazlar.
Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili mevzuattaki hükümlere tabidirler.
Bu kişilerin, Türkiye’deki ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemleri, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuata göre yürütülür. Bu hak ve yükümlülüklerin kullanılmasında özel kanunlarda Türk vatandaşı olma koşulu aranmışsa, Turkuaz Karta sahip olan kişiler bu haklardan yararlanmayı talep edemezler. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Turkuaz Kart sahibi ve yakını, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmaması ve geçiş süresi kaydının kaldırılması şartıyla Bakanlıkça teklif edilmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanabilir.
Yabancı Uyruklulara Çalışma İzni Alma Şartları Nelerdir?
Yabancı uyrukluların çalışma izni alma şartları, Bakanlığın değerlendirme kriterlerinin yerine getirilmesidir. Bu kriterlerin hem yabancı çalışan hem de işveren tarafından yerine getirilmesi gerekir. Bu kapsamda yabancı uyrukluların çalışma izni alma şartları şunlardır:
Çalışma izni talep edilen işyerinde en az 5 Türk vatandaşının istihdam edilmesi gerekmektedir. Çalışma izni isteyen yabancının şirket ortağı olması halinde, beş kişilik istihdam şartı, Bakanlıkça verilecek bir yıllık çalışma izninin son 6 ayı için aranmaktadır. Aynı işyerinde birden fazla yabancı için çalışma izni talebinde bulunulması durumunda ise çalışma izni verilen ilk yabancıdan sonraki her bir yabancı için ayrı ayrı 5 Türk vatandaşı istihdamı aranmaktadır.
İşyerinin ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL veya brüt satışlarının en az 800.000 TL veya son yıl ihracat tutarının en az 250.000 ABD Doları olması gerekmektedir.
Dernek ve vakıflarda çalışan yabancılara ilişkin izin taleplerinde 2. madde, yabancı devlet havayollarının Türkiye temsilciliklerinde, eğitim sektörü ve ev hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ise, 1. ve 2. maddeler uygulanmayacaktır.
Çalışma izni başvurusunda bulunan şirket ortağı yabancının, 40.000 TL’den az olmamak üzere sermaye payının en az yüzde 20 olması gerekmektedir.
İşveren tarafından yabancıya ödeneceği beyan edilen aylık ücret miktarının yabancının görev ve yetkinliği ile bağdaşır seviyede olması gerekir. Buna göre, başvuru tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tutarı dikkate alınmak suretiyle yabancıya ödenecek ücretin en az;
- Üst düzey yöneticiler ve pilotlar için asgari ücretin 6.5 katı,
- Birim veya şube müdürleri ile mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 4 katı,
- Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde çalışacaklar ile öğretmenler için asgari ücretin 3 katı,
- Ev hizmetlerinde çalıştırılacak yabancılar için en az asgari ücret, diğer mesleklerde çalışacak yabancılar için asgari ücretin 1,5 katı,
- Turizm-animasyon organizasyon firmalarında akrobat ve benzeri unvanlarda çalışacak yabancılar ile masör, masöz ve SPA terapisti gibi işlerde çalışacak yabancılar için asgari ücretin 2 katı olması gerekmektedir.
Bünyelerinde; - İzinli masaj salonu bulunduğunu kanıtlayan Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli en az üç yıldızlı turizm işletmelerinin, belgeli tatil köylerinin, resmi makamlardan alınmış faaliyet izni bulunan termal otellerin,
- Hamam-sauna-SPA vb. kompleksi bulunduran belgeli turizm işletmeleri ile anlaşmalı (sözleşme bulunan) tesislerin,
- En az 20 Türk vatandaşı çalıştıran resmi makamlardan izinli spor merkezlerinin,
- Masör, masöz ve SPA terapisti gibi uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerdeki yabancı çalıştırma talepleri değerlendirmeye alınacak, bu kapsamda bulunmayan işletme ve işyerlerinin talepleri ise uygun bulunmayacaktır.
- Eğlence sektörünün ve turizm-animasyon organizasyon firmalarının uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerinde istihdam edilecek yabancılar için en az 10 Türk vatandaşı çalıştırılması halinde her bir yabancı için ayrı ayrı 5 Türk vatandaşı istihdamına ilişkin kota ayrıca uygulanmayacaktır.
- Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde hüküm bulunan haller ile kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşme veya ihale usulleriyle mal ve hizmet alımı işlerinde çalıştırılacak yabancılara ilişkin çalışma izin taleplerinin değerlendirilmesinde 1. ve 2. maddelerde belirlenen kriterler uygulanmayacaktır.
- İleri teknoloji gerektiren işlerde veya aynı vasıflarda Türk uzmanın bulunmadığı hallerde Genel Müdürlük Makamınca verilecek onay üzerine 1. ve 2. maddelerde belirlenen kriterler uygulanmayacaktır.
Özellik Arzeden Doğrudan Yabancı Yatırım koşullarını taşıyan işletmelerde kilit personel dışında istihdam edilecek yabancılar için, 1. madde ile belirlenen kriter, işletmenin ülke çapındaki tüm işyerlerinde çalışan Türk vatandaşı sayısı esas alınarak uygulanır.,
Yabancı Uyruklulara Çalışma İzni Alma Şartlarının İstisnaları Nelerdir?
Yukarıda belirtilen değerlendirme kriterlerine tabi olmayan yabancılar da bulunmaktadır. Ancak bu yabancılar yukarıdaki değerlendirme kriterlerinden muaf olsalar bile Türkiye’de çalışabilmek için çalışma izni almaları gerekir. Değerlendirme kriterlerinden muaf tutulan yabancılar şunlardır:
-Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar,
-En az 3 yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayan yabancılar,
-KKTC vatandaşları,
-Türk veya akraba toplulukları uygulamaları çerçevesinde ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
-İnsani ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
-İnsan ticareti mağduru ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
-Vatansız statüsünde ikamet izni verilmiş yabancılar, değerlendirme kriterlerinden muaftırlar.
Yabancı Çalışma İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Yabancı çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
-İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi,
-Pasaport sureti,
-Pasaportun Latin harfleri ile yazılı olmadığı durumlarda yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı çevirisi de başvuruya eklenecektir.
-6458 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca talebi uygun bulunan yabancılara verilecek çalışma izinleri pasaport bitim tarihinden 60 gün önceki tarihi aşmayacak şekilde düzenlenmektedir. Ayrıca çalışma izni başvuru tarihi itibariyle 60 günden az süreli pasaport ve pasaport yerine geçen belgeyle yapılan çalışma izin başvuruları işleme alınmamaktadır.
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi sureti,
-Mesleki hizmetler kapsamında çalışacak yabancılar ile Bakanlığın gerekli gördüğü mesleklerde çalışacak yabancılar için diploma zorunludur. Ev hizmetlerinde diploma ibrazı zorunlu olmayıp, bitirilen en son okula ilişkin beyan yeterlidir.
-Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi,
-Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kar/zarar tablosu gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen gerekli bilgi ve belgeler tüm çalışma izni türleri için ortak gerekli belgelerdir. Bu belgelerle birlikte, yabancının Türkiye’de çalışmak istediği sektörlere göre de ayrı ayrı bilgi ve belge yüklemesi gerekmektedir. Bu sektörlerin ne olduğu ve sektörlere göre hangi belgelerin istendiği aşağıdaki ayrıca açıklanmıştır.
Eğlence Sektörü Çalışma İzni Gerekli Belgeler Nelerdir?
Eğlence sektörü çalışma izni başvurusu için gerekli belgeler şunlardır:
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Bonservis, (Çalışma izni istenilen yabancının sanatçı olarak uluslararası üne sahip veya aynı düzeyde yabancı işletmelerde program yaparak çalışmış olduğunu gösteren bonservisinin üzerinde apostil şerhi veya Dış Temsilcilik tasdik şerhi bulunacaktır.)
-Türkçe ve yabancının dilinde düzenlenen İş Sözleşmesi, (İşveren ve yabancının ıslak imzaların bulunduğu iş sözleşmesi olmalıdır.),
-Kültür ve Turizm Bakanlığından alınmış İşletme Belgesi gereklidir.
Ayrıca, yabancı sanatçılarla yapılacak iş sözleşmesinde olması gereken zorunlu şartlar da bulunmaktadır. Bu zorunlu şartlar şunlardır:
- Yabancı sanatçıların çalışma sürelerini müteakip ülkelerine dönüşlerinde, dönüş biletleri ile yol masraflarının işverenlikçe karşılanacağını taahhüt edeceklerine ilişkin kayıt,
- Ücretin her 6 ayda bir değişen asgari ücretin 3 katından daha düşük olamayacağına ilişkin taahhüt,
- İşyeri Vergi Numarası,
- Çalışanın haklarının yanı sıra, gerektiğinde danışılmak üzere 155 Polis İmdat ve 157 İnsan Ticareti Mağdurlarına Yönelik Yardım hattı, Alo 170 yardım hattı numaraları ile Bakanlığımız
- Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerinin irtibat telefonları yer alacaktır.
Havacılık Sektörü Çalışma İzni Nasıl Alınır?
Havacılık sektörü çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Pilot Lisansı,
-Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenecek çalışma izni, yabancı uyruklu pilotların lisanslarını Türkiye’de geçerli kılan Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden alınacak Validasyon Belgesi ile birlikte geçerlilik kazanmaktadır.
-Ayrıca önemli olarak bakanlıkça düzenlenecek olan havacılık sektörü çalışma izni, yabancı uyruklu pilotların lisanslarını Türkiye’de geçerli kılan Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden alınacak Validasyon Belgesi ile birlikte geçerlilik kazanmaktadır.
Kilit Personel Çalışma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?
Kilit personel çalışma izni başvurusunda bulunmak için istenilen belgeler şunlardır:
- Şirket veya şubenin “özellik arzeden doğrudan yabancı yatırım” olduğuna ilişkin bilgi ve belgeler,
- Yabancı personelin kilit personel olduğuna ilişkin bilgi ve belgeler,
- İrtibat bürosu faaliyetleri için son yıl içinde yurt dışından döviz getirilmiş olduğuna ilişkin belgeler,
- Yabancı Personel Bildirim Formu belgesi,
- Yabancının işe kabul belgesi veya onaylı sureti,
- Pasaport sureti ve tercümesi,
- Özgeçmiş formu
- Çalışma izni talep dilekçesidir.
İrtibat Büroları Çalışma İzni Başvurusu Yaparken Neler Gerekir?
İrtibat bürolarının yaptığı çalışma izni başvurularında gerekli belgeler şunlardır:
Faaliyet izni belgeleri, (İrtibat bürolarında istihdam edilecek yabancılar için ilgili bakanlıktan alınmalıdır),
İrtibat büroları için son yıl içerisinde yurt dışından en az 200 bin ABD Doları veya karşılığı döviz getirilmiş olduğuna ilişkin belgeler, gerekir. (Büro yetkilisi için yetki belgesi ve döviz transferi ile ilgili banka dekontu, banka yazısı, döviz alım belgesi fotokopisi gibi belgelerdir.)
Şirket Ortağı Yabancıların Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?
Şirket ortağı yabancıların çalışma izni için yaptığı başvurularda gerekli belgeler şunlardır:
-Pasaport sureti,
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi sureti,
-Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi,
Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kâr/zarar tablosu gereklidir.
Turizm Sektörü Çalışma İzni Nasıl Alınır?
Turizm sektörü çalışma izni için yapılacak başvurularda gerekli belgeler şunlardır:
Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınmış İşletme ve Yatırım Belgesi, belgeli işletme değilse,, Ticaret odasından alınmış Faaliyet Belgesi,
Turizm işletmelerinde çalıştırılan yabancı personelin miktarı toplam personelin % 10’unu geçememektedir. Bu oran Kültür ve Turizm Bakanlığınca % 20’ye kadar artırılabilmektedir. Dolayısıyla 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m.18 uyarınca, çalışma izni talep edilen her bir yabancı için en az beş Türk vatandaşının o işyerinde istihdamı zorunludur.
Yabancı Doktor Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?
Yabancı doktor çalışma izni başvuruları için gerekli belgeler şunlardır:
-Ön izin belgesi (Sağlık Bakanlığına bağlı özel sağlık kurumlarında görev alacak olan yabancı sağlık meslek mensupları için, görev yapacakları sağlık kurumunun bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğünden alınmış yabancının mesleki yeterliliğini göstermelidir),
-Faaliyet izin belgesi (Yabancı doktoru veya diğer sağlık çalışanlarını istihdam etmek isteyen özel sağlık kurumları il sağlık müdürlüğünden alabilirler).
-Yabancının yurt dışındaki fakültelerden mezun olması halinde ise diploma denklik belgesi
-663 sayılı KHK ile yabancı doktor ve hemşirelerin Türkiye’de çalışabilmelerine imkan verilmiştir. Dolayısıyla yabancı uyruklu doktor/hemşire istihdam edecek özel sağlık kuruluşları il sağlık müdürlüğünden almış olduğu ön izin (mesleki yeterlilik) belgesi ile birlikte Bakanlığa çalışma izni başvurusu yapılabilir. Ayrıca çalışma izni istenilen yabancının yurt dışındaki fakültelerden mezun olması halinde ise diploma denklik belgesinin ibrazı zorunludur.
Yabancı Bakıcı Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?
Ev hizmetlerinde yabancı personel çalıştırmak için yapılan yabancı bakıcı çalışma izni başvurularının son zamanlarda giderek artmıştır. Bu yüzden Bakanlık bu izin türünün istismarını önlemek ve çalışma izni verilen yabancıların güvenliği açısından aşağıda belirtilen birtakım sınırlamalara gitmiştir. Ev hizmetlerinde yaşlı, hasta ve çocuk bakımı dışında yabancılara çalışma izni verilmesi mümkün değildir. İşverenin bakım gerektirecek hastalığının bulunduğunun sağlık kurulu raporu ile kanıtlanması zorunludur.
Ciddi bakım gerektiren ağır haller dışında erkek yabancılara konutlarda çalışma izni verilmemektedir.
Yabancı bakıcı çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
- İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi, (Yurt dışı başvurularında bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken T.C. dış temsilciliklerine yabancı personel tarafından sunulması gerekir),
- Pasaport sureti,
- Ev hizmetlerinde diploma ibrazı zorunlu olmayıp, bitirilen en son okula ilişkin beyan yeterlidir.
- İşverene ait kimlik kartı,
- Bakımı yapılacak olan kişinin kimlik kartı (bakılacak kişi yaşlı ise sağlık belgesi veya heyet raporu da alınması gereklidir),
- İşverenin nüfus kayıt örneği,
- Yaşlı, hasta ya da çocuğun vukuatlı nüfus kayıt örneği,
- İşverenin gelir durumunu gösteren belge,
- Birinci dereceden yakını işveren olacak ise, yakınlığı gösteren belge de gereklidir.
Yabancı Mimar ve Mühendis Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?
Yabancı mimar ve mühendis çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Mesleki hizmetler kapsamında mühendis ve mimar olarak çalışma izni talep eden yabancıların, yurt dışında yüksek öğrenim görmesi halinde ilgili mevzuata uygun olarak alacağı “Diploma veya Geçici Mezuniyet Denklik Belgesi”
-Mühendis/Mimar/Şehir plancısı olarak yabancı uzman istihdam edecek tüzel kişilikler, aynı meslekte Türk istihdam edildiğini ispata dair ücret bordrosu ibraz edilmelidir.
Yabancı Öğrenci Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?
Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda örgün öğretim programlarına kayıtlı yabancı öğrenciler, çalışma izni olmak kaydıyla çalışabilirler. Ülkemizde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri öğrenimlerinin ilk yılının tamamlanmasından sonra yabancı öğrenci çalışma iznine başvurabilirler.
Yabancı öğrenci çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi (Yurt dışı başvurularında bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken T.C. dış temsilciliklerine yabancı tarafından sunulması gerekir),
Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi,
Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kâr/zarar tablosu istenir.
Yabancı öğrenci çalışma izni için yabancı öğrenciden istenen gerekli belgeler şunlardır:
-Pasaport sureti,
-Biyometrik fotoğraf,
-Öğrenci belgesi, gerekir.
Yabancı Öğrenci Staj İçin Çalışma İzni Almalı Mıdır?
Yabancı öğrencinin üniversite eğitimi gereği yapılması zorunlu olan stajlar için çalışma izni muafiyetine başvuru yapması gerekmektedir. UİK Uygulama Yönetmeliği 48/1-n hükmüne göre, Türkiye’de bir örgün öğretim programına kayıtlı yabancı öğrencilerden ilgili mevzuat gereği mesleki eğitim kapsamında bir işveren yanında staj yapması zorunlu olanlar, zorunlu staj süresince çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilirler.
Yabancı Öğretmen Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?
Yabancı öğretmen çalışma izni başvurusu için gerekli belgeler şunlardır:
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel öğretim kurumlarında görev alacak yabancılar için MEB’den alınmış yabancının mesleki yeterliliğini gösterir belge (Ön izin belgesi),
Yabancı kişi çalıştıracak özel öğretim kurumları için, MEB’den alınmış “Kurum Açma ve Öğretime Başlama İzni” ve “Ruhsatname”, yabancı öğretmen çalışma izni için gerekli belgelerdendir.
Yabancı Personel ile Yapılacak İş Sözleşmesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?
Yabancı personel ile yapılacak iş sözleşmesinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
Yabancı ve işveren arasında imzalanacak iş sözleşmesinin İş Kanunu ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olması,
İş sözleşmesinde yabancıya ödenecek ücretin Bakanlığın değerlendirme kriterlerine belirtilen zorunlu asgari ücretlerin altında olmaması, (Bu ücretler bir alt başlıkta açıklanmıştır.)
Yabancının çalışacağı sektörlere göre, kişinin niteliği gereği işe alımı yapılmışsa buna uygun bir işte çalıştırılacak olması, gerekir. de iş sözleşmesinde gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.
Çalışma İzni Alınamayacak Meslekler Nelerdir?
İlgili kanunlarda sadece Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan meslek ve görevlerde yabancılara çalışma izni verilmesi mümkün değildir. Buna göre çalışma izni alınamayacak meslekler şunlardır:
-Özel Güvenlik Şirketleri İçin Kurucu, Yönetici, Eğitici ile Şirket Tüzel Kişi Ortağının Yetkilendirdiği Temsilciler,
-Özel Güvenlik Görevlileri,
-Çarşı ve Mahalle Bekçiliği,
-Mali Müşavirlik,
-Kooperatif Yönetim Kurulu Üyeleri,
-Gümrük Müşavir Yardımcısı,
-Türkçeden Başka Dille Öğretim Yapan ve Yabancılar Tarafından Açılmış Bulunan Okulların Kurucuları,
-Özel Hastanelerde Mesul Müdür,
-Diş Hekimliği, Hasta Bakıcı,
-Eczacılık,
-Veterinerlik,
-Uzmanlık Eğitimi Dışında Çalışacak Yabancı Asistanlar,
-Noterlik,
-Hakim ve Savcılık,
-Avukatlık,
-Arabuluculuk,
-Bilirkişilik,
-Konkordato Komiserliği,
-Stajyer Havacılık Bilgi Yönetimi Memurluğu,
-Fahri Trafik Müfettişliği,
-Taşıma İşleri Organizatörlüğü,
-Acente Sorumlusu, Seyahat Acentesi Sorumlusu,
-Turist Rehberliği,
-Kara Suları Dahilinde Balık, İstiridye, Midye, Sünger, İnci, Mercan İhracı, Dalgıçlık, Arayıcılık, Kılavuzluk, Kaptanlık, Çarkçılık ,Katiplik, Tayfalık vb.
-Spor Müşavirliği,
-Tarım Alanında İş Aracılığı,
-Gemi Acente Yetkilisi ve Gemi Acente Personeli,
-Daimî Nezaretçi, Teknik Elemanlık.
Yukarıda çeşitli kanun ve yönetmeliklere göre yalnızca Türk vatandaşlarının yapabileceği iş ve meslekler belirtilmiştir. Bu meslek dallarına yabancı kişilerin, yabancı çalışma izni başvurusunda bulunmaları mümkün değildir.
Çalışma İzni Muafiyetleri Nelerdir?
- Çalışma izni muafiyeti, Türkiye’de çalışma izni almaksızın çalışma ve ikamet hakkı veren belgeyi ifade etmektedir. Çalışma izni muafiyeti başvurusunda bulunabilecek kişiler, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 48.maddesinde sayılmıştır. Yönetmeliğe göre çalışma izni muafiyeti alabilecek kişiler ve muafiyet süreleri şunlardır:
- Bilim, kültür ve sanat alanında çalışacak yabancılara 1 aya kadar,
- Türkiye’den ihraç veya Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlere ilişkin eğitim verecek ya da Türkiye’ye ithal edilen makine ve sistemlerin kullanımı, bakımı veya onarımı hakkında eğitim verecek yabancılara 3 aya kadar,
- Yurtdışında ikamet edip de bakanlıklarca Türk soylu olduğu tespit edilen yabancılara 3 aya kadar,
- Sportif faaliyetlerde çalışacaklara 3 aya kadar,
- Üniversite uluslararası öğrenci değişim programları (Erasmus, AIASEC, Farabi vs.) kapsamında staj yapacak yabancılara 4 aya kadar, bu değişim programlarının Uluslararası İşgücü Genel
- Müdürlüğü tarafından onaylanması halinde 12 aya kadar,
- Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünce belirlenen mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak yabancılara 6 aya kadar,
- Ekonomi, sosyo-kültürel konular, teknoloji veya eğitim alanlarında Türkiye’ye önemli katkılarda bulunacağı ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilen yabancılara 6 aya kadar,
- Tur operatörü temsilcisi olarak çalışacak yabancılara 8 aya kadar,
- Belgeli turizm işletmelerinin sınırları dışında faaliyette bulunacak fuar ve sirklerde çalışacak yabancılar altı aya kadar,
- Gençlik ve Spor Bakanlığı ile TFF’nin uygun görüşü alınarak, spor meşruhatlı vize ile Türkiye’ye gelen yabancı sporcu, antrenör, fizyoterapist, masör ve sair personele Türkiye’deki spor kulüpleri ile olan sözleşme sürelerince,
- Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki mali işbirliği anlaşmaları kapsamında Türkiye’de çalışanlara çalışma süreleri boyunca,
- Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı olup da kabotaj hattı dışında çalışan gemilerdeki yabancı gemi adamlarına iş sözleşmesi süresi bitene kadar,
- Türkiye’de bir örgün öğretim programına kayıtlı olan yabancı üniversite öğrencilerinden zorunlu stajı olanlara staj süresi boyunca,
- Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik veya konsüler temsilcilerinde memur olanlara görevleri süresince, iş sözleşmesiyle çalışanlara ise sözleşme sona erene kadar,
- Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinin bağlı birimi olarak faaliyet gösteren okullarda, kültür kurumlarında ve din kurumlarında görevli yabancılara görevleri süresince,
- TUS veya DUS için Türkiye’ye gelen yabancılara eğitim süresince,
- Sınırötesi hizmet sunucularına 1 aya kadar,
- Anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yabancı yönetim kurulu üyelerine 3 aya kadar,
- Tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık yapan yabancılara eğitimleri süresince,
- Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde çalışacak yabancı uyruklu personel, araştırmacı veya yöneticiler iş sözleşmeleri süresince,
- Anonim şirket dışındaki şirketlerin, yönetici olmayan yabancı ortaklarına 3 aya kadar,
- MSB bünyesinde fabrika veya tersanelerde veya MKE bünyesinde çalışanlara iş sözleşmeleri boyunca çalışma izninden muafiyet tanınabilir.
Çalışma izni muafiyeti için gerekli belgeler ise şunlardır:
-Yabancıya ait biyometrik fotoğraf,
-Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belge,
-Eğitim ve varsa işyeri bilgileri ile bunlara ilişkin kanıtlayıcı belgeler, gereklidir.
Suriyeliler Çalışma İznini Nasıl Alınır?
Suriyelilerin çalışma izni, geçici koruma sağlanan yabancılar statüsündeki çalışma izni başvuruları kapsamında değerlendirilir. Geçici koruma kapsamında bulunan Suriyelilerin Türkiye’de çalışabilmelerine ilişkin kurallar, Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik hükümlerinde düzenlenmiştir.
Suriyelilerin çalışma izni alabilmesi şartları şunlardır:
- Suriyeli kişinin, geçici koruma kimlik belgesine ve 99 ile başlayan yabancı kimlik numarasına sahip olması gerekir. 99 ile başlayan yabancı kimlik numarası, geçici koruma kimlik belgesi ile verilmektedir.
- Suriyeli kişinin, başvurunun yapıldığı tarih itibariyle en az 6 aylık geçici koruma süresi boyunca Türkiye’de bulunmuş olmalıdır.
- Öğretmenlik, doktorluk, akademisyenlik gibi ön izin alma zorunluluğu olan meslekler için Milli Eğitim Bakanlığından, Sağlık Bakanlığından yahut Yükseköğretim Kurulundan ön izin belgesi almış olunması gerekmektedir.
- Yapılan başvurunun, yalnızca Türk vatandaşları tarafından icrasına izin verilen mesleklere ilişkin olmaması gerekir.
- Başvuru, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının geçici koruma altındaki yabancıların yapmasına izin verdiği işlerden biri için yapılmış olmalıdır.
- Geçici koruma altında olan Suriyeli işçilerin istihdam edileceği iş yerinde, il ve istihdam kotası şartlarının sağlanması gerekmektedir.
Türk Soylu Yabancıların Çalışma İzni Nasıl Alınır?
İçişleri veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilen yabancılar Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için Türkiye’de ihtiyaç duyulan meslek ve sanat dallarında çalışmak üzere başvuru yapabilir. Ancak, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilatı hariç olmak üzere kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde bu meslek ve sanat dallarında çalışabilirler.
Çalışma İzni Kaç Günde Çıkar?
Çalışma izni başvuruları Bakanlık tarafından en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırılır.
Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.
