YENİ ADAY MEMURLUK SÜRECİ NEDİR?

Aday memurluk, ilk defa Devlet memurluğuna atanacaklar için uygulanan merkezi sınavı kazanarak temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staja tabi tutulmak üzere bir kamu kurum veya kuruluşuna atanan kişilerin bulunduğu hazırlık statüsüdür. Kamu hizmetlerinin ilkelerine uygun, liyakatli ve donanımlı memurlar yetiştirmeyi amaçlayan bu deneme ve yetiştirme devresi 19 Mart 2026 Resmi Gazete’ de Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik’in yürürlüğe konulmasına dek kural olarak bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz idi. Yeni Yönetmelik gereğince artık bu süre 3 yıldır.  

19 Mart 2026 Resmi Gazete’ de yürürlüğe konulan Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik’e göre; aday memurluk  eğitiminin amacı, ilk defa Devlet memuru olarak atananların göreve başladıkları ilk üç yıl içinde birim amirlerinin veya bu amirlerce görevlendirilen deneyimli bir memurun refakatinde görev alanına ilişkin iş ve işlemlerin uygulamalı olarak öğrenilmesi, iş tutumunun geliştirilmesi ve usta çırak ilişkisi içerisinde mesleki bilgi ve becerilerinin artırılmasına yönelik işbaşında yetiştirilmesi esastır. 

Yeni Sistemde Aday Memurluk Süresi Nedir?

Eski Sistemde; 

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 54. maddesine ve ilgili yönetmeliklere göre, ilk defa devlet kamu hizmeti ve görevlerine atananların adaylık süresi kural olarak bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz. Adaylığın bu sınırlar içerisindeki net süresi ise kurum amirinin takdirine bağlı olarak belirlenir. 

Aday memurluk süresi ile ilgili istisnai ve güncel durumlar ise şunlardır: 

• Sözleşmeli Personel ve 3+1 Sistemi: Sözleşmeli personelin memur kadrosuna (kadroya) geçebilmesi için öncelikle aynı kurumda 3 yıl sözleşmeli olarak çalışmış olması şartı aranmaktadır. Bu süreyi dolduran personel memur kadrosuna atanır ve nakil (tayin) hakkı kazanabilmek için 1 yıl daha aynı yerde görev yapar. 

Yeni Sistemde;

2026 Yılı Yönetmelik Değişikliği (3 Yıl İşbaşı Eğitim): 19 Mart 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan “Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik” ile birlikte 43 yıldır uygulanan eski aday memur yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Eğitim ve adaylık süreçlerinde köklü bir değişikliğe gidilen bu yeni sistemle birlikte 3 yıl işbaşı eğitim dönemi uygulaması başlamıştır. 

Bu adaylık ve eğitim süreçleri boyunca başarısız olanların ya da disiplin cezası alanların (aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması) memuriyetle ilişiği kesilir. Görevine son verilen bu kişilerin yeniden devlet memuru olarak atanabilmeleri için aradan en az 3 yıl geçmesi zorunludur. 

Aday Memurların Eğitim ve Yetiştirilme Süreci Nasıldır?  

Eski Sistemde; 

Aday memurlar, devlet memurluğuna ve atandıkları kuruma uyum sağlamaları amacıyla birbirini takip eden üç aşamalı bir eğitimden geçerler: 

• Temel Eğitim: Devlet memurlarının taşıması gereken ortak niteliklerin, anayasa, Atatürk ilkeleri, insan hakları ve mevzuat gibi asgari bilgilerin verildiği eğitimdir. Süresi en az 10 gün, en çok 2 aydır. 

• Hazırlayıcı Eğitim: Adayın atandığı kurum, sınıfı ve yürüteceği göreve ilişkin mesleki bilgi ve becerileri kazandırmayı hedefler. En az 1 ay, en çok 3 ay sürer. 

• Staj: Önceki eğitimlerde öğrenilen teorik bilgilerin pratiğe döküldüğü ve deneyim kazanıldığı aşamadır. En az 2 ay sürer ve adaylık süresi içinde tamamlanması zorunludur. 

Yeni Sistemde;

2026 Yılı Güncel Düzenlemeleri: 19 Mart 2026 tarihinde yayımlanan “Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik” ile adaylık eğitim sürecinin içeriği derinleştirilmiş ve 3 yıllık usta-çırak modeline dayalı işbaşı eğitim sistemi getirilmiştir. Ayrıca eğitim müfredatına Kişisel Verilerin Korunması (KVKK), İş Sağlığı ve Güvenliği, Etik İlkeleri ve İnsan Hakları zorunlu ders içerikleri olarak eklenmiş; güncel kurumsal ihtiyaçlara adaptasyon zorunlu tutulmuştur. 

• Temel Eğitim:  Aday memurlara verilecek temel eğitimin süresi, on günden az iki aydan fazla olamaz. Devlet memurlarının ortak vasıfları ile ilgili bilinmesi gereken asgari bilgilerin verilmesi esastır. 

• Hazırlayıcı Eğitim: Bir aydan az ve altı aydan fazla olamaz. Verilecek hazırlayıcı eğitimde; aday memurlara bulundukları kadro ve görevleri dikkate alınarak bu görevlerin yürütülmesi için gerekli bilgi ve becerilerin kazandırılması ve aday memurların görevlerine intibakının sağlanması esastır. Hazırlayıcı eğitim, temel eğitimin yapıldığı kurum veya kuruluşta yapılır. 

• Staj: iki aydan az olmamak kaydıyla adaylık süresi içinde tamamlanır. Stajın hedefi; aday memurlara hazırlayıcı eğitim döneminde verilen teorik bilgileri ve bulundukları kadro ve görevleri ile ilgili diğer bilgi ve işlemleri ve kazandırılan becerileri uygulamak suretiyle tecrübe kazandırmaktır. Staj, aday memurun görevi ile ilgili olmak üzere diğer bir kurum veya kuruluşa yaptırılabilir. 

Aday memur eğitimini başarı ile tamamlayamayan aday memurlar, asli memurluğa atanamazlar. 

3 Yıllık İşbaşı Eğitim Süreci Neleri Kapsıyor? 

3 yıllık işbaşı eğitim süreci, kamuya yeni atanan memurlar için teorik bilginin sahada pekiştirilmesini hedefleyen ve deneyimli personel gözetiminde yürütülen usta-çırak metodolojisine dayanmaktadır. Yeni yürürlüğe giren “Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik” ile getirilen bu süreç genel hatlarıyla şunları kapsamaktadır: 

• Sahada Öğrenme (Usta-Çırak Modeli): Memuriyete ilk defa atanan personel, 3 yıl boyunca deneyimli personellerin eşliğinde işbaşı eğitimine tabi tutularak mesleki pratik tecrübe kazanır. 

• Hak Temelli Yeni Ders İçerikleri: Eğitim içeriklerine sadece mevzuat bilgisi değil, memurların görev sorumluluklarını ve bilinç düzeylerini artıracak zorunlu başlıklar eklenmiştir. Bu yeni süreçte adaylara zorunlu olarak Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), Etik İlkeler, İnsan Hakları ve İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimleri verilir. 

• Pratiğe Dayalı Yetiştirme: Getirilen bu yeni işbaşı modeliyle “ezberci memuriyet” anlayışından uzaklaşılması hedeflenmektedir. Bürokrasi sisteminde uzun süredir eleştiri konusu olan “teori var, pratik yok” eksikliğinin giderilmesi ve memurların doğrudan uygulama odaklı, sahaya hazırlıklı şekilde yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. 

Adaylık Eğitimi konuları Nelerdir? 

Sorunuzda paylaştığınız güncel yönetmelik metnine (Madde 14 ve 15) ve kaynaklarda yer alan bilgilere göre, aday memurların tabi tutulduğu eğitimlerin konuları ve bu programların hazırlanma usulleri üç ana aşamada şu şekilde düzenlenmiştir:

1. Temel Eğitim Konuları (M.14) Devlet memurlarının tamamında bulunması gereken ortak vasıfları kazandırmak amacıyla verilen temel eğitimin müfredatı aşağıdaki konulardan oluşmaktadır:

• Atatürk ilkeleri ve İnkılap Tarihi.
• T.C. Anayasası (genel esaslar, temel haklar ve ödevler, Cumhuriyetin temel organları ve yürütme) ile Genel Devlet Teşkilatı.
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (memurların ödev ve sorumlulukları, genel hakları, yasaklar, disiplin işlemleri, mali ve sosyal haklar, amir-memur ilişkileri, şikâyet hakkı, kılık-kıyafet ve yer değiştirme).
• Resmi yazışma usul ve esasları, belge yönetimi, arşivleme işlemleri ve gizlilik dereceli bilgi/belgelerin önemi.
• Kamu yönetiminde bilişim ve e-Devlet uygulamaları.
• Devlet malını koruma ve tasarruf tedbirleri.
• Halkla ilişkiler, iletişim ve protokol kuralları ile Türkçe dilbilgisi kuralları.
• Millî Güvenlik Bilgileri.
• Yeni nesil memuriyet anlayışıyla müfredata zorunlu olarak eklenen Kişisel verilerin korunması (KVKK), İş sağlığı ve güvenliği, İnsan hakları ve kamu etiği eğitimleri.

Programın Hazırlanması: Temel eğitim programları, memurların öğrenim düzeylerine (ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim) göre Merkez Eğitim Kurulu tarafından ayrı ayrı hazırlanır veya hazırlatılır. Kurumlar bu programları Genel Müdürlükten temin eder.

2. Hazırlayıcı Eğitim Konuları Aday memurun atandığı kuruma, sınıfa ve yürüteceği spesifik göreve adaptasyonunu sağlamak amacıyla verilen hazırlayıcı eğitimin konuları şunlardır:

• Adayın atandığı kurum veya kuruluşun tanıtılması, teşkilat yapısı, görevleri ve tabi olduğu mevzuat.
• İlgili kurumun diğer kamu kurumlarıyla olan ilişkileri.
• Aday memurun fiilen yapacağı görevle ilgili mesleki hususlar.
• Adayın kadrosu dikkate alınarak kurum tarafından gerekli görülen diğer özel konular.

Programın Hazırlanması (M.15): Hazırlayıcı eğitim programları, ilgili personeli istihdam eden kurum veya kuruluşların kendileri tarafından hazırlanarak birimlere dağıtılır.

3. Staj Dönemi Konuları Aday memurun teorik eğitimlerde öğrendiklerini işbaşında pratiğe döktüğü staj döneminin konuları; aday memurun kadro ve görevi dikkate alınarak doğrudan görev yaptığı kurum veya kuruluşlarca belirlenir, hazırlanır ve uygulanır.

Eğitim müfredatında yapılan bu güncellemeler ve usta-çırak modeline dayanan staj/işbaşı uygulamaları ile sadece mevzuatı ezberleyen değil; insan haklarına saygılı, etik ilkelere bağlı, e-Devlet sistemlerine hakim ve sahaya hazırlıklı kamu personelleri yetiştirilmesi hedeflenmektedir.

Aday Memurların Sınav Süreci Nasıl İşler? 

Aday memurların sınav süreci, temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj aşamalarındaki başarılarını ölçmek amacıyla belirli kurallar ve komisyonlar çerçevesinde yürütülür. Paylaştığınız güncel yönetmelik maddelerine göre bu süreç; soruların hazırlanması, sınavın uygulanması, değerlendirme ve itiraz olmak üzere dört temel aşamadan oluşmaktadır:

1. Sınav Sorularının Hazırlanması (Madde 17)

• Temel Eğitim: Tüm memurların ortak tabi olduğu temel eğitim sınavlarının soruları, müfredattaki konu ağırlıklarına göre en az 100 adet olacak şekilde Merkez Eğitim Kurulu tarafından hazırlanır veya hazırlatılır. Kurumlar bu soruları Genel Müdürlükten temin eder ve konuların ağırlığına göre kendi sınav sorularını bu havuzdan seçerler.
• Hazırlayıcı Eğitim ve Staj: Adayın görev yapacağı alana özgü olan bu eğitimlerin sınav soruları doğrudan adayın istihdam edildiği kurum veya kuruluşlarca hazırlanır.

2. Sınavların Yapılışı (Madde 18)

• Format ve Duyuru: Sınavlar; çoktan seçmeli, klasik yazılı veya uygulamalı formatlardan biri veya birkaçı kullanılarak yapılabilir. Sınavın yeri, günü ve saati en az 15 gün öncesinden adaylara duyurulur.
• Nesnellik: Değerlendirmenin tarafsız olması için optik okuyucu tercih edilir. Optik okuyucu kullanılmayan sınavlarda ise köşesi kapalı kâğıt kullanılması zorunludur.
• Sınavın Uygulanması: Sınav evrakları, yoklama yapılıp kurallar açıklandıktan sonra dağıtılır. Sınav bitiminde salon başkanı ve en az iki gözetmen tarafından sınavın saatlerini, kullanılan kâğıt sayısını ve sınava giren aday sayısını gösteren bir tutanak imzalanır. Gerekli görülürse eğitim süreleri içinde ara sınavlar da yapılabilir.

3. Sınavların Değerlendirilmesi (Madde 19)

• Sınav kâğıtlarının okunması ve değerlendirilmesi Eğitim ve Sınav Yürütme Komisyonu tarafından yapılır.
• Başarı Kriteri: Değerlendirme 100 tam puan üzerinden yapılır ve 60 puan ile üzeri alanlar başarılı sayılır. Buçuklu puanlar her zaman bir üst tam puana yuvarlanır.
• Başarısızlık Durumu: Sınavda 60’ın altında kalarak başarısız olan adayların kâğıtları, komisyon tarafından ikinci kez okunarak tekrar değerlendirilir. Klasik veya uygulamalı sınavlarda nihai puan, komisyon üyelerinin verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak belirlenir.
• Staj Değerlendirmesi: Adaylar, Merkez Eğitim Kurulu tarafından standartları belirlenen bir staj değerlendirme belgesi ile değerlendirilir; kurumlar isterse buna ek olarak yazılı veya uygulamalı sınav da yapabilir.

4. Sonuçların İlanı ve İtiraz Süreci (Madde 20)

• Sonuçların İlanı: Sınav sonuçları, sınavın yapıldığı tarihi takip eden günden itibaren en geç 5 iş günü içinde ilan edilir. Başarısız olan adaylara durumları yazılı olarak tebliğ edilir.
• İtiraz Hakkı ve Süresi: Başarısız sayılan adayların, sonucun kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 3 iş günü içinde Eğitim ve Sınav Yürütme Komisyonuna dilekçe vererek itiraz etme hakkı vardır.
• İtirazın Sonuçlanması: Komisyon, yapılan itirazları en geç 10 iş günü içinde inceleyerek kesin bir karara bağlar. İtiraz süreci devam ederken aday memurların eğitimleri kesilmez, bir sonraki aşama olan müteakip eğitime devam ettirilirler.

Aday Memur Askere Gidebilir mi? 

MADDE 24 (1) Aday memurların askerlik hizmeti ile ilgili hususlar, 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanununun 20 nci maddesinin dördüncü fıkrası göz önünde bulundurularak kurum veya kurumlarınca belirlenir. 

(2) Aday memurların adaylık süresi içinde silahaltına alınmaları durumunda, tamamlanamayan eğitimleri terhislerinden sonra müracaatlarını takip eden durumlarına uygun ilk eğitim grubuna dâhil edilerek tamamlatılır. 

Aday Memur Hangi Hallerde Asli Devlet Memurluğuna Geçemez?  

MADDE 25 (1) Temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj dönemlerinin herhangi birinde başarısız olan ve bu sebeple görevlerine son verilen aday memurlar üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmazlar. Sağlık sebebiyle kurumları ile ilişikleri kesilenler için bu şart aranmaz. Üç yıllık sürenin tespitinde Kamu Personeli Bilgi Sisteminde tutulan kayıtlar esas alınır.

(2) Görevlerine son verilen aday memurlar, ilgili kurum veya kuruluş tarafından en geç bir ay içinde Kamu Personeli Bilgi Sistemi aracılığıyla Genel Müdürlüğe bildirilir. Bu durumdaki aday memurların kayıtları Kamu Personeli Bilgi Sisteminde tutulur.

Mecburi Hizmetle Yükümlü Olan Aday Memurların Eğitimleri 

MADDE 26- (1) Mecburi hizmetle yükümlü olup aday memur olarak atanmış olanlar

da, bu Yönetmelik hükümlerine göre eğitime tabi tutulurlar.

(2) Temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj dönemlerinin herhangi birinde başarısız olan mecburi hizmetle yükümlü aday memurlar hakkında 657 sayılı Kanunun 225 inci maddesinin (c) fikrası hükmü uygulanır.

Aday Memurlukta Uzaktan Eğitim Süreci Nasıl İşler? 

Uzaktan Eğitimin Amacı ve Kapsamı Uzaktan eğitim; personele hızlı ve eşit erişim sağlamak, bireyselleştirilmiş öğrenmeyi desteklemek, verileri izleyip raporlamak ve kamu kaynaklarını etkin, verimli ve sürdürülebilir kullanmak amacıyla uygulanmaktadır. 

Uzaktan Eğitim Sürecinin İşleyişi: 

• Eğitimin Zamanlaması ve Planlanması: Uzaktan eğitimler, içeriğin türüne ve hedeflenen yetkinliklere göre eş zamanlı (canlı) veya eş zamansız (kayıttan) olarak yapılabilir. Hangi yöntemin kullanılacağına kurumların “eğitim ihtiyaç analizi” ve “yıllık eğitim planı” çerçevesinde karar verilir. 

• Kullanılacak Platform (Uzaktan Eğitim Kapısı): Kurum ve kuruluşlar, uzaktan eğitimlerini kural olarak Uzaktan Eğitim Kapısı platformu üzerinden gerçekleştirmek zorundadır. Hazırlanan eğitimler standartlara uygun şekilde bu platforma yüklenir, güncellenir ve her yıl gözden geçirilir. 

• İstisnai Durumlar (Alternatif Platformlar): Eğitim içeriğinin Uzaktan Eğitim Kapısı’ndan sunulamadığı zorunlu ve istisnai durumlarda, Genel Müdürlüğün izni alınarak<