ÖĞRETMEN MESLEĞİNDE GÜVENLİK SORUŞTURMASI (MEB) NEDİR ve NASIL OLUR?
Öğretmen güvenlik soruşturması, öğretmen adaylarının öğretmenliğe girişte belirli şartları taşıyıp taşımadığı yönünde yapılan soruşturmadır. Öğretmen güvenlik soruşturması, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında sözleşmeli, ücretli veya kadrolu atanacak öğretmenler için zorunludur.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASINDAKİ YENİ DÜZENLEME NEDİR?
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek olan tüm personeller için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması zorunlu hale getirilmiştir. Bu şekilde öğretmenlere güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bağımsız ve ayrıca yapılacaktır.
Güvenlik soruşturması ise diğer alt başlıklarımızda da açıkladığımız gibi bir kurumun ya da makamın isteği üzerine kişilerin kamusal haklarının kullanmalarının sakıncalı olup olmadığına ilişkin rapor düzenlenmesidir. Mevcut rapor, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kanunu kapsamında yapılır.
Arşiv araştırması da kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanması olarak ifade edilebilir. Aynı yönetmeliğin 8.maddesinde belirtildiği üzere güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı tarafından ilgili maddede belirtilen kişiler hakkında yapılır. Bu fıkra kapsamı dışındaki kişiler için ise ilgili kurumun isteği doğrultusunda Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirliklerince yapılır.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI SONUÇLANDIKTAN SONRAKİ SÜREÇ NASILDIR?
Yapılan tercih sonrasında atama yapılıp o kadroya yerleştirme yapılabilmesi için 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca güvenlik soruşturması yapılmaktadır. Bu soruşturmanın olumsuz sonuçlanması halinde atama işlemi yapılmamaktadır. Bu durum Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ilgili öğretmen adaylarına tebliğ edilmektedir. Bu tebligatlar genelde yazılı şekilde yani tebligat adresine posta yoluyla gönderilmektedir. Bu tebligatların tarihi dava açma süresi açısından oldukça önemlidir. Bazen evde kimsenin olmaması halinde tebligat muhtara yapılmakta ve muhtara bırakma tarihi tebliğ tarihi sayılmaktadır. Dolayısıyla tebligatlar hassasiyetle takip edilmelidir.
ÖĞRETMEN ATAMALARINDA GÜVENLİK SORUŞTURMASI NASIL YAPILIR?
Öğretmen atamalarında yukarıda ifade edildiği gibi güvenlik soruşturması zorunlu hale getirilmiştir. Ataması gerçekleştiği halde güvenlik soruşturması sonuçlanmayan öğretmenler göreve başlatılmaz. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonunda olumlu değerlendirilen öğretmenler göreve başlar. Öğretmenlere güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır. Bu nedenle süreç uzun sürer. Öğretmen güvenlik soruşturması 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında 3. maddenin 2. fıkrası gereğince yapılır. Öğretmen atamalarında güvenlik soruşturması kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak olan ücretli, sözleşmeli ve kadrolu tüm öğretmenler için ayırt edilmeksizin yapılır.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI NASIL BAŞLAR?
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırma talep yazısında personelin hangi gizlilik derecesine sahip birim, kısım ve görevde çalıştırılacağı açıkça yazılır. İsimler kısaltma yapılmaksızın açıkça yazılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formu bilgisayarda dört nüsha doldurulmalı ve çıktısı ilgilisi tarafından ıslak imza ile imzalanmalıdır. Araştırma ve soruşturma muhakkak gizlilik içinde yapılır.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI SONUÇLARI HANGİ USULLE AÇIKLANIR?
Araştırma ve soruşturmanın hangi evrede olduğunu veya sonucunu bilmesi gerekenler dışında kimseye sonuç açıklanmaz. Güvenlik soruşturması isteyen kurum Emniyet’e yazı yazarak emniyet ve istihbarattaki bilgiler hem de adli sicil kaydına göre kişinin ve ailesinin hakkında soruşturma yapılır. Soruşturma sonucunda bilgiler bir araya getirilerek kuruma iletilir. Kurum tarafından güvenlik soruşturmasının olumlu ya da olumsuz sonuçlanıp sonuçlanmadığına ilişkin olarak oluşturulan komisyon tarafından karar verilir.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI NASIL YAPILIR?
Öğretmen adayının öncelikle adli sicil kaydı talep edilir. Burada amaç hakkında bir adli soruşturma, kovuşturma olup olmadığını veya eski bir mahkûmiyet hükmünün olup olmadığının tespitidir.
- Kişi hakkında istihbarat teşkilatlarının sahip olduğu fişleme raporları talep edilir.
- Öğretmenin yaşadığı çevrede mahalinde araştırma ve bilgi toplama yapılır.
- Emniyet Müdürlüğü güvenlik soruşturmasının tamamlanmasının ardından bilgileri Millî Eğitim Bakanlığına gönderir. Bakanlık değerlendirme komisyonu bu bilgiler kapsamında öğretmenin güvenlik soruşturması hakkında karar verir. Verilen bu karar öğretmen adayına tebliğ edilir.
Bu durumda neden güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı kişiye söylenmez zira gizli bilgidir.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI NASIL KAYDEDİLİR?
Millî Eğitim Bakanlığı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönergesi uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması taleplerine, ilgili kişinin adı, soyadı ve kimlik numarası bilgilerini içeren liste dijital ortama kaydedilerek eklenir. Ancak Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığına iletilmek üzere gönderilen güvenlik soruşturması talep yazılarına söz konusu liste yerine güvenlik soruşturması formu dijital ortama kaydedilerek eklenir.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI OLUMSUZ GEÇENLER NE YAPMALIDIR?
Yapılan tercih sonrasında atama yapılıp o kadroya yerleştirme yapılabilmesi için 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca güvenlik soruşturması yapılmaktadır. Bu soruşturmanın olumsuz sonuçlanması halinde atama işlemi yapılmamaktadır. Bu durum Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ilgili öğretmen adaylarına tebliğ edilmektedir. Bu tebligatlar genelde yazılı şekilde yani tebligat adresine posta yoluyla gönderilmektedir. Bu tebligatların tarihi çok önemlidir çünkü dava açma süresi bu tarihten itibaren başlayacak ve 60 gündür. Bazen evde kimsenin olmaması halinde tebligat muhtara yapılmakta ve muhtara bırakma tarihi tebliğ tarihi sayılmaktadır. Bu nedenle tebligatı sıkı şekilde takip etmek gerekir. Öğretmen güvenlik soruşturmasında bakılacak hususlar 7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununda düzenlenmiştir. Bu kanununda 4. ve 5. maddeleri kapsamında;
Arşiv araştırmasında;
- Kişinin adli sicil kaydının,
- Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,
- Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,
- Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,
- Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.
Güvenlik soruşturmasında ise;
- Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;
- Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,
- Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,
- Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususlarına bakılır.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI NE KADAR SÜRER?
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 12.maddesi uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması, taleplerin ilgili makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 iş günü içinde cevaplandırılmaktadır. Her ne kadar düzenleme ile kişilerin hukuki durumunu sürüncemede bırakmamak amacıyla kesin süreler öngörülmüş olsa da uygulamada bu sürelerin aşıldığı görülmektedir.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI İÇİN ÖNGÖRÜLEN SÜRE AŞILIR MI?
Öğretmen güvenlik soruşturması, her ne kadar güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönetmeliği uyarınca belirli bir zamana tabi tutulmuşsa da uygulamada bu süreye uyulmadığı, sürenin çoğunlukla uzatıldığı fakat bazı durumlarda ise sürenin kısa tutulabildiği görülmektedir.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASINDA SÜRE AŞILDIĞINDA NE YAPILMALIDIR?
Bu gibi durumlarda öncelikle kurumunuzla iletişime geçebilir, buradan yanıt alamıyorsanız ivedilikle Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne (CİMER) durumu anlatan bir mail atabilir ve gelecek cevaba göre harekete geçebilirsiniz. Buradan alınacak cevap ile birlikte 60 günlük dava açma süreniz yani hak düşürücü süreniz işlemeye başlayacaktır.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASINDA SÖZLEŞMELİ/KADROLU OLMAK FARK EDER Mİ?
Öğretmen güvenlik soruşturması 2023 yılında yeni çıkan 7315 sayılı güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kanunu kapsamında 3. maddenin 2. fıkrası gereğince gerçekleştirilecektir. Öğretmen atamalarında güvenlik soruşturması kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak olan ücretli/sözleşmeli/kadrolu personel için gerçekleştirilecektir. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olarak görev alan sözleşmeli öğretmenler kadrolu öğretmenler ile aynı görevi yapar. Fakat bazı durumlarda sözleşmeli öğretmenler, kadrolu öğretmenlerden farklıdır. Sözleşmeli öğretmenler, kadrolu öğretmenlerin sahip olduğu bazı özlük haklarına sahip değildir. Ayrıca sözleşmeli öğretmenler atanma yeri seçemez ve tayin isteyemez. Ancak bu farklılıklar güvenlik soruşturmasında söz konusu değildir. Sözleşmeli öğretmen güvenlik soruşturması üstte belirttiğimiz usul ile aynı şekilde yapılır. Sözleşmeli öğretmenlere de güvenlik soruşturması yapılması zorunludur. Yapılan bu araştırma sonucunda atamasına karar verilir.
Öğretmen Güvenlik Soruşturması Sonuçları Nasıl Öğrenilir?
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması e-devlet aracılığı ile öğrenilememektedir. Güvenlik soruşturması sonuçları ikamet edilen yer Emniyet Müdürlüğü ya da karakoldan girecek öğrenemezsiniz. Süreç gizli bir süreçtir. Dolayısıyla kişilerin ikamet edilen yer Emniyet Müdürlüğü’ne ya da karakola bizzat gitmeleri ve sonuçlarını öğrenmeleri mümkün değildir. Güvenlik soruşturması içeri hakkında hiçbir bilgi veremez. Kanunen bu durum yasaktır. Tebligatın sizlere ulaşmasından itibaren 60 günlük dava açma süreniz başlayacaktır. Öğretmen güvenlik soruşturması iki yolla öğrenilebilir:
- Posta yoluyla: Güvenlik soruşturması sonucu, başvuru sahibine posta yoluyla gönderilir. Posta, başvuru sahibinin ikamet adresine gönderilir.
- Bizzat: Başvuru sahibi, güvenlik soruşturması sonucunu öğrenmek için ilgili kuruma bizzat gidebilir. Bu durumda, başvuru sahibinin kuruma kimlik belgesi ile birlikte başvurması gerekir. Güvenlik soruşturması sonucunu öğrenmek için e-devlet üzerinden sorgulama yapmak mümkün değildir.
ÖĞRETMEN GÜVEMLİK SORUŞTURMASI TEBLİGAT İLE ULAŞMADIĞINDA NE YAPILMALIDIR?
Öğretmen güvenlik soruşturma sonuçları kişiye tebligat ile gönderilir. Bazen tebligat tarafınıza ulaşmayabilir. Bu durumunda kuruma dilekçe ile başvurabilir veya CİMER üzerinden resmi başvuru yapabilirsiniz. Bu başvuru neticesinde size 30 gün içinden cevap verilmek zorundadır. Verilmediği takdirde idari dava açılma imkanı da vardır.
E-DEVLETTEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI SONUÇLARI ÖĞRENİLEBİLİR Mİ?
Yine Bilgisayar ortamında gerçekleştirilen atama sonuçları, e-devlet sistemi üzerinden yayımlanacak olup adaylar sonuçlarını kişisel e-devlet kullanıcı adı ve şifreleriyle öğrenebileceklerdir. Ataması yapılanların başvuruda belirttikleri cep telefonu numaralarına atama sonucu kısa mesaj yoluyla bildirilecektir.
ÖĞRETMEN GÜVENLİK SORUŞTURMASI OLUMSUZ SONUÇLANANLAR NE YAPMALI?
Anayasa’nın 125.maddesi uyarınca idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Dolayısıyla güvenlik soruşturmasının sonucu olarak hakkında olumsuz idari işlem tesis edilen herkes yargı yoluna başvurabilir. Böylelikle olumsuz işleme karşı 60 gün içerisinde yürütmeyi durdurma talebini de içeren iptal davası açma olanağı bulunmaktadır. İptal davasının yanı sıra tam yargı davası da açılması mümkündür. Önceden iptal davası açılmış ve kazanılmış ise tam yargı davası açılarak tazminat, yoksun kalınan mali haklar faiziyle birlikte istenebilir. İdare mahkemesinde açılacak yürütme durdurma istemli iptal davasında bir avukattan yardım alınması kişilerin hak kaybına uğramaması açısından önemlidir.
Öğretmenlik hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması herhangi bir nedenle olumsuz sonuçlanmış ise ilgili personel veya personel adayı bu idari işlemin iptali istemi ile 60 gün içerisinde idari dava açmalıdır. Açılacak idari dava şayet atamanız yapılmışsa atamanın yapıldığı yer İdare Mahkemesine, atamanız yapılmadıysa Ankara İdare Mahkemesine açılmalıdır.
Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.
