VAZİFE MALULLÜĞÜ ŞARTLARI VE MALULLÜK DAVASI: 2026 GÜNCEL REHBER
VAZİFE MALULLÜĞÜ NEDİR?
Vazife malullüğü, bir kamu görevlisinin görevini yerine getirirken veya görevle bağlantılı bir sebepten ötürü kaza geçirmesi, hastalanması ya da kalıcı sakatlık kazanması durumudur. Buradaki temel fark, malullüğün görevle doğrudan ilişkili olmasıdır. Örneğin, bir öğretmenin sınıf içinde düşerek sakatlanması vazife malullüğü kapsamında olabilirken, görev dışında gerçekleşen bir kaza genellikle kapsam dışı kalır.
Vazife Malullüğü Şartları Nelerdir?
- Vazife malullüğü sayılabilmesi için şu koşulların sağlanması gerekir:Çalışma Gücü Kaybı: En az %60 oranında iş göremezlik. Bu oran, kişinin kendi mesleğini yerine getiremeyecek derecede malul olduğunu gösterir.
Görevle İlgililik: Malullük, görev sırasında veya görevin zorunlu etkisiyle ortaya çıkmalıdır. Örneğin, bir polis memurunun görev başında silah kazası geçirmesi.
İlliyet Bağı: Malullüğün, görevden kaynaklandığı açık şekilde kanıtlanmalıdır. Tanık ifadeleri, olay yeri tutanakları ve sağlık raporları bu aşamada önem kazanır.
Kasıt ve Ağır Kusur Olmaması: Kendi hatası veya ağır kusuru nedeniyle meydana gelen kazalar kapsam dışı kalır.
Hangi Durumlar Vazife Malullüğü Kapsamına Girer?
- Görev sırasında meydana gelen kazalar (trafik kazası, iş kazası)
- Görevin getirdiği stres veya tehlikeli çalışma koşullarına bağlı hastalıklar
- Kurum çıkarlarını korumak için yapılan işler sırasında oluşan zararlar
- İdare tarafından sağlanan taşıtlarla işe gidip gelirken meydana gelen kazalarÖrneğin, bir belediye işçisi iş sahasında düşerek sakatlanırsa, bunun iş ve görevle doğrudan ilgisi olduğu varsayılır.
İlliyet Bağı ve Kanıtlanması
Vazife malullüğünde en kritik unsur illiyet bağıdır. SGK, malullüğün görevle bağlantısını kabul etmezse başvuru reddedilebilir. Mahkemeler, görev süresi, tanık beyanları, olay yeri raporları ve sağlık raporlarını değerlendirerek illiyet bağını esnek biçimde yorumlar.
SGK Başvuru ve Ret Durumu
Başvuru, kurum veya SGK’ya yapılır ve sağlık raporları eklenir. Ret durumunda önce Yüksek Sağlık Kurulu’na, ardından 60 gün içinde İdare Mahkemesi’ne başvurulabilir. Mahkeme sürecinde bilirkişi raporları, Adli Tıp raporları ve görev kayıtları davayı destekler.
Harp ve Terör Malullüğü
Harp ve terör malullüğü özel bir statüye sahiptir ve ek haklar sağlar: tütün ikramiyesi, eğitim yardımı, ücretsiz ulaşım ve konut kredisi gibi. Psikolojik rahatsızlıklar (PTSD) de artık kapsam içine alınmaktadır.
Sivil Memurlar İçin Vazife Malullüğü
Sivil memurlar da vazife malullüğünden yararlanabilir. Örneğin, okul yolunda trafik kazası geçiren bir öğretmen veya belediye işçisi, malullük tazminatı ve aylığı talep edebilir. Ancak illiyet bağının kanıtlanması askeri personele göre daha zordur.
Polis ve Askeri Personel
Polisler için malullük değerlendirmesi Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği ile, askerler için TSK Sağlık Yönetmeliği ile yapılır. Göreve uygun kadroya atanma veya emeklilik seçenekleri de bulunur.
Başvuru ve Zamanaşımı
Malullük başvurusu, rapor tarihinden itibaren geçerlidir ve geçmişe dönük talepler 5 yıl içinde yapılabilir. Hak kaybı oluşmaması için başvuruların zamanında yapılması önemlidir.
Vazife Malullüğü için Nereye ve Nasıl Başvurulur?
Bir kamu görevlisinin vazife malulü sayılabilmesi için;
Aktif olarak çalışan sigortalıların bağlı bulundukları kurumlara,
İşinden ayrılanlar ise Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına başvuruda bulunması gerekmektedir.
Hangi Hallerde Vazife Malullüğü Hükümleri Uygulanmaz?
Vazife malullüğü kamu görevlisi sigortalının;
a-) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanırken,
b-) Kanun, tüzük ve emir dışında hareket ederken,
c-) Yasak fiilleri yaparken,
d-) İntihara teşebbüsten,
e-) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama veya zarar verme çabasında içindeyken,
meydana gelmesi halinde, bu durumdaki kamu görevlisi sigortalılar hakkında vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz.
Vazife Malullüğü Aylığı Hangi Hallerde Kesilir?
Vazife malullüğü aylıklarının yeniden çalışmaya başlama halinde kesilip kesilmemesi konusu, hangi kanun kapsamında vazife malullüğü aylığı bağlandığına ve vazife malulünün çalıştığı sigortalılık statüsüne göre değişiklik göstermektedir. Buna göre;
5434 sayılı Kanunun 56 ve 64 üncü maddeleri ve 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanan harp ve vazife malulü olanların 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlamaları halinde aylıkları 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereği kesilmemektedir. Ayrıca 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin beşinci fıkrasına göre anılan kanunlar kapsamında harp ve vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın aylıkları bağlanmaktadır.
5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde normal vazife malulleri kapsama dahil edilmemiştir. 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesi kapsamında normal vazife malulü olanların 4/1-(a) ve 4/1-(c) statüsünde göreve girmeleri halinde bağlanan aylıkları kesilmektedir. 5434 sayılı Kanunun 45 maddesi kapsamında normal vazife malulü olanların ise 4/1-(c) kapsamında çalışmaları halinde, aylıkları 5434 sayılı Kanunun mülga 99 uncu maddesi kapsamında kesilmekte; 4/1-(a) kapsamında sigortalı olmaları durumunda kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı için kesilmemektedir.
Vazife malullüğü aylığı almakta iken, Kanun kapsamında yeniden sigortalı olarak çalışmaya başlayanların, bu çalışmaları nedeniyle yaşlılık aylığına hak kazanmaları halinde vazife malullüğü aylığı ile birlikte ayrıca yaşlılık aylığı bağlanmaktadır. Vazife malullüğü aylığı bağlandıktan sonra geçen çalışmalarının yaşlılık aylığı bağlanmasına yeterli olmaması halinde bu sürelerine karşılık toptan ödeme yapılmaktadır.
Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır.Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.
