Vatandaşlığın Kaybettirilmesi Halleri Nelerdir?

Vatandaşlığın kaybettirilmesi, kişinin iradesi dışında vatandaşlığın kaybı halidir. Kişinin iradesi dışında vatandaşlığın kaybı hâllerinde, devlet kendi menfaatlerini ön plana almakta ve kişinin iradesine bakmamaktadır. İrade dışı vatandaşlığın kaybının kabul edilmesindeki temel düşünce, devletin siyasî, sosyal ya da ekonomik nedenlerle kişiyi artık vatandaşlığında istememesidir. İrade dışı vatandaşlığın kaybında ilgili kişi, vatansız da Bu hâl, herkesin bir vatandaşlığı olması gerektiği yönündeki vatandaşlık hukukunun genel prensibine aykırı olmasına rağmen, devletler, menfaatlerinin gerektirdiği durumlarda, bu yolla kişinin vatandaşlığına son verebilmektedirler. Vatandaşlığın kaybettirilmesi, mevzuatımızda iki şekilde düzenlenmiştir.

Vatana alınma kararının iptali, genellikle, yabancıların vatandaşlık başvuru anında yalan beyanda bulunması halinde sonradan bu durumun fark edilmesi veya gerçeğin ortaya çıkması halinde yetkili makam tarafından vatandaşlık verilme kararının iptal edilmesidir. Vatana bağlılıkla bağdaşmayan eylemlerden dolayı ise vatandaşlığın kaybettirilmesi de ülkemize yönelik devlet güvenliğine karşı suçların ya da yabancı ülkeler ile işbirliği içerisinde ülkenin aleyhine davranışlar gösteren Türk vatandaşlarına yönelik verilen bir karardır. Makalemizde yetkili makam tarafından vatandaşlığın kaybettirilmesinin hangi durumlarda meydana gelebileceğine yönelik detaylı bilgi aktarılmıştır.

Vatana Bağlılıkla Bağdaşmayan Eylemler Nelerdir?

Türk vatandaşlığının kaybı konusuna 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu 23 ve devamı maddelerinde yer verilmiştir. Buna göre Türk vatandaşlığı, yetkili makam kararı ya da seçme hakkının kullanılması ile kaybedilir. TVK’da vatana bağlılıkla bağdaşmayan eylemler olarak düzenlenmiş olan kaybettirme kararının verilebilmesi için, kişinin Kanun’da öngörülen şartları şahsında taşıması ve karar makamı olan Cumhurbaşkanının vatandaşlığı kaybettirme yolunda karar alması gerekmektedir. Kişinin eylem veya işlemleri Kanunda aranan şartları taşıyor olsa da Cumhurbaşkanı, kişi hakkında kaybettirme kararı vermek zorunda değildir. Çünkü Kanun, Cumhurbaşkanına takdir yetkisi tanımıştır. 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 29 uncu maddesi uyarınca:

1. Aşağıda belirtilen eylemlerde bulundukları resmi makamlarca tespit edilen kişilerin Türk vatandaşlığı Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile kaybettirilebilir.

a) Yabancı bir devletin, Türkiye’nin menfaatlerine uymayan herhangi bir hizmetinde bulunup da bu görevi bırakmaları kendilerine yurt dışında dış temsilcilikler, yurt içinde ise mülki idare amirleri tarafından bildirilmesine rağmen, üç aydan az olmamak üzere verilecek uygun bir süre içerisinde kendi istekleri ile bu görevi bırakmayanlar.

b) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde Bakanlar Kurulunun izni olmaksızın kendi istekleriyle çalışmaya devam edenler.

c) İzin almaksızın yabancı bir devlet hizmetinde gönüllü olarak askerlik yapanlar.

26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 302 nci, 309 uncu, 310 uncu, 311 inci, 312 nci, 313 üncü, 314 üncü ve 315 inci maddelerinde yazılı suçlar nedeniyle hakkında soruşturma veya kovuşturma yürütülen ve yabancı ülkede bulunması nedeniyle kendisine ulaşılamayan vatandaşlar, bu durumun soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı veya kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde vatandaşlıklarının kaybettirilmesi amacıyla Bakanlığa bildirilir. Bakanlıkça Resmî Gazete’de yapılan yurda dön ilanına rağmen üç ay içinde yurda dönmemeleri halinde, bu kişilerin Türk vatandaşlıkları Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla kaybettirilebilir.

a) Yabancı bir devletin, Türkiye’nin menfaatlerine uymayan herhangi bir hizmetinde bulunmak,
Kişi, yabancı bir devletin Türkiye’nin menfaatine uymayan bir hizmetinde bulunmalıdır. Bu hizmetin yapıldığı yerin yurt içi veya yurt dışı olmasının önemi olmadığı gibi, hizmetin resmî ya da özel, askerî veya sivil olmasının da önemi yoktur. Önemli olan, yapılan hizmetin Türkiye’nin menfaatlerine uygun olmamasıdır. Hangi tür hizmetlerin Türkiye’nin menfaatlerine uygun olmadığı kanunda tespit edilmemiştir. Dolayısıyla hangi tür hizmetlerin ülkenin menfaatlerine uygun olmadığına karar verme yetkisi Cumhurbaşkanı’na aittir. Başka bir ifade ile bu hâlde Cumhurbaşkanı’na çifte takdir yetkisi tanınmıştır.

Hizmetin bırakılması yetkili makamlarca ilgiliye bildirilmiş olmalıdır. İlgiliye bildirim yapılmadan, hakkında kaybettirme kararı verilmesi mümkün değildir. Çünkü ilgili hangi tür hizmetlerin Türkiye’nin menfaatine uygun olmadığını bilecek durumda değildir. Yapmış olduğu hizmetin, Türkiye’nin menfaatlerine uygun olmadığı Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilecek ve bu tespit ilgiliye bildirilecektir. İlgiliye bildirimin, yurt içinde mahalli mülkîye âmirleri, yurt dışında dış temsilciliklerce yazılı olarak yapılması gereklidir.

İlgili, üç aydan az olmamak üzere verilecek süre içinde hizmeti kendi isteği ile bırakmamış olmalıdır. İlgiliye hizmeti bırakması için verilecek süre, kişinin durumu ve hizmeti bırakabilme imkânı dikkate alınarak tespit edilmelidir. İlgili hakkında kaybettirme kararı verilebilmesi için, yapılan bildirime rağmen iradî olarak hizmete devam ediyor olması gerekir. Şayet, ilgili kendi iradesi dışında hizmete devam ettirilmiş ise, bu durumda kişiye kaybettirme müeyyidesinin uygulanması mümkün değildir. Çünkü bu hâlde, kişi kendi iradesi ile değil, cebir veya şiddet kullanılarak hizmete devam ettirilmektedir.

b) Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde Cumhurbaşkanının izni olmadan kendi istekleri ile çalışmaya devam etmek

İlgilinin Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde bulunması kaybettirme kararı verilebilmesi için yeterlidir. Burası bakımından yapılan hizmetin Türkiye’nin menfaati ile çelişiyor olmasının önemi yoktur. Türkiye ile fiilen savaş hâlinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde bulunmak, vatandaşlıkla bağdaşmayan bir eylem olarak kabul edilmiştir.
Hizmete devam, kişinin kendi isteği ile olmalıdır. Kanun, kişiye hizmeti bırakması hususunda bir bildirim yapılmasını gerekli görmemiştir. Kişi, hizmetinde bulunduğu devlet ile Türkiye arasında fiilî savaş hâlinin ortaya çıkmasıyla birlikte, herhangi bir bildirim yapılmasını beklemeden hizmeti kendiliğinden bırakmak zorundadır. Kişinin hizmete devamı, iradesi dışında gerçekleşiyor ise, hakkında kaybettirme kararı verilemez.

Hizmete devam hususunda Cumhurbaşkanı izin vermemiş olmalıdır. Kişi, Türkiye ile fiilen savaş hâlinde bulunan bir devletin hizmetinde bulunmaya Cumhurbaşkanının izni ile devam ediyor ise, bu hâlde kaybettirme kararının verilmesi mümkün değildir. Kişiye savaş çıkmasından önce çalışma izni verilmiş olmasının önemi yoktur. Cumhurbaşkanının vereceği iznin kaybettirme kararına engel olabilmesi için, fiili savaş hâlinin çıkmasından sonra verilmiş olması gereklidir. Savaş çıkmadan önce verilen çalışma izni, kaybettirme kararının verilmesine engel değildir.

c) İzin almaksızın yabancı bir devlet hizmetinde gönüllü olarak askerlik yapmak

Bu fikra esas itibarıyla (a) bendinde yer alan düzenlemeden başka bir şey değildir. Bu fikra kapsamında kaybettirme kararı verilebilmesi için;
İlgili yabancı bir devletin hizmetinde askerlik yapmalıdır.
Askerlik hizmetini yapması gönüllü olmalıdır. Kişi iradesi dışında veya bir zaruretin gereği olarak askerlik yapıyor ise kaybettirme sebebi olarak kabul edilemez.
İlgilinin yabancı devlet hizmetinde askerlik yapması izinsiz olmalıdır. Kişinin, yabancı devletin hizmetinde askerlik yapmasına Cumhurbaşkanı izin vermiş ise, bu hâlde ilgili hakkında kaybettirme kararının verilmesi mümkün değildir.
Bu hükme dayalı olarak kaybettirme kararı verilebilmesi bakımından, Türk vatandaşlığının yanında başka ülke vatandaşlığına da sahip olan kişilerin durumunun ele alınmasında fayda vardır. Çifte vatandaşlığa sahip olan kişi, vatandaşlık bağı ile bağlı olduğu diğer ülkede askerlik görevini yapar ise, bu kaybettirme sebebi olarak kabul edilebilir mi? Fıkrada çifte vatandaşlığa sahip olanlara yönelik bir açıklık getirilmediği için kafa karışıklığına sebep olabilecektir. Ancak hükmün amacı, çifte vatandaşlığa sahip olan Türk vatandaşlarının, vatandaşlığına sahip oldukları diğer ülkede askerlik ya da onun yerine geçen kamu görevini ifa etmelerine engel olmak değil, vatandaşlık bağı ile bağlı olmadıkları ülkede gönüllü askerlik yapılmasına engel olmaktır. Hükmün gerekçesinde atıf yapılan AVS, kişinin vatandaşlık bağı ile bağlı olmadığı bir ülke için gönüllü askerlik yapmaktan bahsetmektedir. Dolayısıyla, Türk vatandaşlığının yanında yabancı bir ülke vatandaşlığına sahip kişilerin, vatandaşlık bağı ile bağlı oldukları diğer ülkede askerlik ya da onun yerine geçen bir kamu yükümünü yerine getirmeleri, kaybettirme sebebi olarak kabul edilemez.

d) Devletin Güvenliğine ve Anayasal Düzene Karşı Suç İşlemek

“26.09.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 302 nci, 309 uncu, 310 uncu, 311 inci, 312 nci, 313 üncü, 314 üncü ve 315 inci maddelerinde yazılı suçlar nedeniyle hakkında soruşturma veya kovuşturma yürütülen ve yabancı ülkede bulunması nedeniyle kendisine ulaşılamayan vatandaşlar, bu durumun soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı veya kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde vatandaşlıklarının kaybettirilmesi amacıyla Bakanlığa bildirilir. Bakanlıkça Resmi Gazetede yapılan yurda dön ilanına rağmen üç ay içinde yurda dönmemeleri halinde, bu kişilerin Türk vatandaşlıkları Cumhurbaşkanı kararıyla kaybettirilebilir.” (m.29/2). Hükümden de görüldüğü gibi, TCK’da dördüncü bölümde yer alan “Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar” ve beşinci bölümde yer alan “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” başlığı altında hüküm altına alınmış olan suçlardan bir kısmını işleyenlerin Kanun’da öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde Cumhurbaşkanı kararı ile haklarında Türk vatandaşlığını kaybettirme kararı verilebilecektir. Maddenin uygulanabilmesi için gerekli şartlar;

• İlgilinin, Kanun’da öngörülen suçlardan birini işlediği yönünde bir soruşturma veya kovuşturma açılmış olmalı,
• İlgili yurt dışında olmalı,
• Soruşturma aşamasında Cumhuriyet Savcılığı, kovuşturma aşamasında mahkemelerce ilgilinin yurt dışında olduğu öğrenilmiş olmalı, Bakanlıkça, Resmî Gazete aracılığı ile ülkeye dön çağrısı yapmış olmalı,
• Çağrıya üç ay içinde icabet edilmemiş olmalı,
• Cumhurbaşkanının kaybettirme kararı vermiş olması gereklidir.

Görüldüğü gibi, öngörülen fiilleri işlediği iddiası ile başlatılan soruşturma veya kovuşturma aşamasında kişinin yurtdışında olduğunun öğrenilmiş olması, kaybettirme kararı verilebilmesi için yeterli görülmüştür. Öngörülen diğer şartlar esasa yönelik olmayıp, usûle ilişkindir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, kişinin iddia edilen fiili işleyip işlemediği henüz kesin değildir. Diğer bir ifade ile kişi, Kanun’da öngörülen suçlardan birisini işlediği iddiası ile karşı karşıyadır. Ancak kişinin fiili işleyip işlemediği yargı kararı ile sabit değildir. Dolayısıyla kişinin Türk vatandaşlığının kaybettirilebilmesi salt isnada dayanmaktadır.

Kişinin iradesi dışında vatandaşlığın kaybının kabulü için AVS’deki ifadesi ile fiilin, devletin menfaatleri ile bağdaşmıyor olması ya da KHK ile TVK’ya ilave edilen şekli ile devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı bir fiil işlenmiş olması gereklidir. Bu tür fiiller sebebi ile kişiye vatandaşlık hukuku bağlamında bir müeyyide uygulanabilmesi için, 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinde kabul edilen “keyfi” olmama şartının yerine gelmiş olması gereklidir. KHK ile getirilen hüküm “keyfi” olmama şartı bağlamında ciddi eleştirileri beraberinde getirecek niteliktedir. Zira yukarıda da ifade edildiği gibi, salt bir isnada dayalı olarak kişiye, vatandaşlığının kaybettirme müeyyidesi uygulanmaktadır.

Vatandaşlığa Alınma Kararının İptali Nasıl İstenir?

Vatandaşlığa alınma kararının iptali, vatandaşlığı yetkili makam kararı ile sonradan kazanmış kişiler bakımından uygulama alanı bulacaktır. Vatandaşlığı aslen kazanmış kişilerin vatandaşlığının iptali söz konusu olamaz. Vatandaşlığa alınma kararının iptaline neden olan hâller dikkate alındığında, kişinin, yetkili makamların vatandaşlığa alma yolundaki iradesinin oluşumuna temel teşkil eden, bir kısım bilgi veya belgelerde hile yapması söz konusudur. Dolayısıyla, vatandaşlığa alınma kararının iptali müessesesi, bir anlamda kişinin iradesinin sonucudur. Zira kişi vatandaşlığa alınırken “kanuna karşı hile” yapmaktadır. Kanuna karşı hile de kanun tarafından korunmaz. Vatandaşlığa alınma kararının oluşumuna etki edebilecek nitelikli yalan beyan veya önemli hususların gizlenmesi tespit edildiğinde, kişinin vatandaşlığına iradesi dışında son verilebileceği Türk Vatandaşlık Kanunun’da düzenlenmiştir.

5901 sayılı TVK’da “Türk Vatandaşlığının İptali” kenar başlığını taşıyan hükme göre, “Türk vatandaşlığını kazanma kararı; ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda vuku bulmuş ise kararı veren makam tarafından iptal edilir.” Hükümden de anlaşıldığı gibi, vatandaşlığa alınma kararının iptalinden bahsedebilmek için, iptal edilebilecek bir “karar”ın olması gereklidir. Bir karara dayalı olarak Türk vatandaşlığının kazanılması yetkili makam kararı ile kazanma hâllerinde söz konusudur.

Dolayısıyla, vatandaşlığa alınma kararının iptali, ancak yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanan kişiler bakımından uygulama alanı bulacaktır. Yetkili makam kararı ile vatandaşlığa alınan kişiler, alınmalarına esas teşkil eden bilgi veya belgelerde yalan beyanda bulunmuşlar veya önemli hususları gizlemişlerdir. Başka bir ifade ile kişi vatandaşlığa alınma kararının verilmesine etken olan bilgi ve belgelerde idareyi aldatmak amacı ile “kasıtlı olarak gerçeğe aykırılık oluşmasını sağlamıştır. Kişinin idareyi aldatma kastı başarıya ulaşmış ve kişi hak etmediği hâlde vatandaşlığa alınmıştır. Kişiyi vatandaşlığa alan makam, iradesini sakatlayarak vatandaşlığı kazanmış olan bu gibi kişilerin vatandaşlığa alınma kararını iptal edecektir.

Vatandaşlığa Alınma Kararının İptal Edilmesi Şartları Nelerdir?

Vatandaşlığa alınma kararının iptalini düzenleyen hükümden hareket edildiğinde, iptal kararının verilebilmesi için iki önemli şartın varlığı aranmaktadır. Kanun’da tespit edilen şartların varlığı hâlinde, iptal kararını vermeye yetkili makam vatandaşlığa alınma kararının iptali yönünde karar verecektir. Kanun, iptal kararı bakımından, kararı vermeye yetkili makama takdir yetkisi tanımamıştır. Kişinin vatandaşlığa alınmasını sağlayan işlemi tekemmül ettiren makam, yani İçişleri Bakanlığı veya Cumhurbaşkanıdır. Dolayısıyla, kişiyi vatandaşlığa alan makam, vatandaşlığa alma kararında Kanun’da öngörülen şartların gerçekleşmesiyle, vatandaşlığa alma kararını da iptal edecektir. Vatandaşlığa alınma kararının iptali verilebilecek haller şu şekilde sayılabilir;

• İlgilinin yalan beyanda bulunması veya önemli hususları gizlemesi
• İlgilinin aldatma kastının bulunması,
  şeklindedir. Yetkili makam kararıyla Türk vatandaşlığını kazanan kişinin, vatandaşlığı kazanma anından sonra ne kadar süre geçmiş olursa olsun iptal için öngörülen şartların varlığı halinde, kişinin Türk vatandaşlığına alınma kararı iptal edilecektir. Vatandaşlığa alınma kararının iptal edilebilmesi için bu şartların gerçekleştiği İçişleri Bakanlığınca yapılacak soruşturma sonucunda tespit edilir ise, kişinin vatandaşlığa alınmasına karar veren makam, vatandaşlığa alınma kararının iptaline de karar verecektir. Zira Kanun, karar makamına takdir yetkisi tanımamıştır.

Vatandaşlığın Kaybettirilmesi Usulü Nedir?

TVK ve TVKUY’de kaybettirme kararının usulü hususunda kapsamlı düzenleme bulunmamaktadır. Yönetmelikte ifadesini bulan “Bakanlıkça yapılan inceleme ve araştırma” (m.56) ifadesinden hareketle, 403 sayılı ETVK’nın yürürlükte olduğu dönemdeki gibi, hazırlanan dosya İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce incelenir ve varsa eksiklikler tamamlatılır. İlgilinin aile kayıt örneği de dosyaya eklenir. Kayıp işlemi için öngörülen maddenin bütün unsurlarının tamam olduğu anlaşıldıktan sonra ilgiliye tebligat yapılmalıdır. İlgiliye yapılacak tebligat, tebligat mevzuatına uygun olmalıdır. Tebligat, ilgilinin bilinen yurt içi ve yurt dışı adreslerine gönderilecek bir yazı ile yapılmalıdır.

Kanun, kaybettirme kararını verme yetkisini Cumhurbaşkanı’na vermiştir. Ancak, (a) bendi kapsamında kaybettirme kararı verilebilmesi için, kişinin yaptığı işin Türkiye’nin menfaatine uygun olmadığı yetkili makamca tespit edilmiş ve kendisine işi bırakması için yurt içinde mülki idare amirleri; yurt dışında ise dış temsilcilikler aracılığı ile bildirim yapılmış olmalıdır. Bildirimde ilgiliye işi bırakması için üç aydan az olmamak üzere makul bir süre verilmelidir. Kişi verilen sürede işi bırakmaz ise, kişi hakkında kaybettirme kararı verilebilmesi için ilgili bakanlıkça dosya hazırlanmalıdır. (c) bendi kapsamında kişi hakkında kaybettirme kararı verilebilmesi için Millî Savunma Bakanlığı tarafından dosyanın hazırlanması isabetli olurdu.

Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suç işlediği gerekçesine dayalı kaybettirme kararı verilebilmesi için, soruşturma aşamasında soruşturmayı yürüten cumhuriyet savcısınca ve kovuşturma aşamasında kovuşturmayı yapan mahkemece ilgilinin yurtdışında olduğunun öğrenilmesinden sonra, bir ay içinde durum İçişleri Bakanlığına bildirilecektir. İçişleri Bakanlığı, ilgilinin üç ay içinde yurda dönmesi için Resmî Gazete ile çağrıda bulunacaktır. Verilen süre içinde yurda dönmeyenler hakkında İçişleri Bakanlığınca maddede öngörülen şartların gerçekleştiğine dair dosya hazırlanıp Cumhurbaşkanına sunulması gerekir. İlgili, yapılan tebligatın gereğini yerine getirmez, yani ülkeye dönmez ya da Türkiye aleyhine yaptığı faaliyeti iradî olarak sonlandırmaz ise, Cumhurbaşkanı, ilgili hakkında takdir yetkisini de kullanarak olumlu veya olumsuz bir karar verecektir. Buradaki tebligatın amacı, ilgilinin bir anlamda savunmasını yapabilmesine imkân sağlamaktır.

Vatandaşlığa Alınma Kararının İptal Edilmesinin Hüküm ve Sonuçları Nedir?

Kaybettirme kararı, cezaî mahiyette olduğu için şahsî sonuç doğurur. Dolayısıyla, ilgilinin eş ve çocuklarına etki etmez (TVK m.30). Hakkında kaybettirme kararı verilen kişiye etkilerini, şahsî ve malî sonuçlar ile ülkeye gelebilme olmak üzere üç başlık altında ele almak mümkündür.

Vatandaşlığa Alınma Kararının Şahsi Sonuçları Nelerdir?

Kaybettirme kararının ilgili açısından doğurduğu en doğal sonuç, kişinin Türk vatandaşlığının sona ermesi ve yabancı statüsüne tâbi olmasıdır. Bu anlamda hakkında kaybettirme kararı verilen şahıs, kararın Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren yabancı muamelesine tâbi olacaktır. Dolayısıyla, Türkiye’de yabancıların sahip olabileceği kadar haklara sahip olabilecektir. Hakkında kaybettirme kararı verilen kişinin eski Türk vatandaşı olması, ona bir ayrıcalık tanınmasına neden olmayacaktır. Çünkü, TVK’nın 28’inci maddesinde öngörülen istisnaî haklardan yararlanma imkânı eski Türk vatandaşlarından, yalnızca yetkili makamlardan in alarak Türk vatandaşlığından çıkan kişilere tanınmıştır.

Vatandaşlığa Alınma Kararının Eş ve Çocuklara Olan Etkisi Nedir?

Türk Vatandaşlığı Kanunu 32. maddesinde “İptal kararı, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder. İptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu hükümden anlaşılması gereken, ilgili kişi ile birlikte onun türk vatandaşı olmasını sağlayan ve iptal kararına konu işleme bağlı olarak Türk vatandaşlığı kazanmış kişilerin vatandaşlığı iptal kararından etkilenecektir. İptal kararından etkilenecek eş ve çocuklar da yabancı muamelesine tâbi tutulacaklardır. Kapsamlı iptal kararı verilmiş olsa dahi, bu karar sonucunda eş ve çocukların malları tasfiyeye tâbi olmayacaktır. Çünkü malların tasfiyesi cezaî mahiyette bir müeyyidedir. Bu nedenle, yalnızca ilgili hakkında hüküm doğurur. Ona bağlı olarak vatandaşlık kazananlar hakkında herhangi bir etkisi olmaz. İptal kararından etkilenen çocuklar, yabancıların Türkiye’de sahip olabilecekleri kadar haklara sahip olabilirler. Tabii ki, iptal kararından etkilenen eş ve çocuklar, yabancıların sahip olabileceğinden fazla haklara sahip iseler, bu fazlalık yabancı muamelesine tâbi olmanın tabii sonucu olarak tasfiyeye tâbi tutulacaktır.

Vatandaşlığa Alınma Kararının Mali Sonuçları Nelerdir?

Kanun’da hakkında kaybettirme kararı verilen kişinin Türkiye’de bulunan malları ile ilgili açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle kaybettirme kararına bağlı olarak, ilgilinin Türkiye’de bulunan mallarına yönelik bir tasfiye işleminden bahsedebilme imkânı yoktur. Dolayısıyla, Türkiye’de yabancıların sahip olabilecekleri kadar malî haklara sahip olacaklardır. Hakkında kaybettirme kararı verilen kişinin Türkiye’de bulunan gayrimenkullerinin tasfiyesi söz konusu olabilir mi? Bu soruya cevap vermeden önce ilgilinin sahip olduğu gayrimenkullerin miktarının ve bulunduğu yerin tespit edilmesi gereklidir. Şayet ilgilinin sahip olduğu gayrimenkuller, yabancıların Türkiye’de gayrimenkul sahibi olabileceği alanlarda ise ve miktar itibarıyla da yabancıların sahip olabileceği miktarı aşmıyor ise, tasfiye işleminden bahsetmeye imkân yoktur.

Çünkü bu hâlde hakkında kaybettirme kararı verilen kişi, yabancı sıfatı ile Türkiye’de bu gayrimenkulleri edinebilme hakkına sahiptir. Ancak gayrimenkuller, yabancıların sahip olabileceği alanlarda değilse veya yabancıların sahip olabileceği miktarı fazla miktarın tasfiyeye tâbi tutulması gerekmektedir. Çünkü ilgili, hakkında kaybettirme kararının verilmesinden sonra yabancı muamelesine tâbi tutulmaktadır. Bu nedenle, Türkiye’de ancak yabancıların sahip olabilecekleri kadar haklara sahip olabilecektir. Hakkında kaybettirme kararı verilen kişi, yabancıların sahip olabilecekleri haklardan fazla haklara sahip ise, bu fazlalığın tasfiyeye tâbi tutulması gereklidir. İlgilinin eski Türk vatandaşı olması ona diğer yabancılara göre bir ayrıcalık tanınmasını gerektirmeyecektir. Burada yapılan tasfiye, ilgilinin kaybettirme kararının sonucu olarak ortaya çıkmamakta, aksine, yabancı muamelesine tâbi tutulmasının tabii sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Şayet, böyle olmasaydı Kanun koyucu TVK’nın 28’inci maddesinde kendi istekleri ile Türk vatandaşlığından ayrılan eski Türk vatandaşları lehine istisnaî bir hükme yer verme gereği duymazdı.

Kaybettirme Kararı Alınan Kişinin Ülkeye Gelebilme Durumu Nasıldır?

Haklarında kaybettirme kararı verilen kişilerin ülkeye girebilmeleri ile ilgili olarak TVK’da özel bir hüküm yer almamaktadır. Ancak haklarında kaybettirme kararı verilen kişilerin ülkeye girişinin, TVK’nın 29’uncu madde hükmünden hareket edildiğinde, yabancıların ülkeye girişte tâbi oldukları şartlara tâbi olması gerekir. Bu nedenle, haklarında kaybettirme kararı verilen kişiler, genel hükümlere göre, yani Pasaport Kanunu’na göre ülkeye girebileceklerdir.

Vatandaşlığı Kaybettirilen Kişinin Yeniden Vatandaşlığa Alınması Mümkün Müdür?

Hakkında kaybettirme kararı verilen kişiler, 5901 sayılı Kanuna göre ikamet şartlı yeniden vatandaşlığa alınma imkânına sahiptirler (TVK m.14). Bu gibiler, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak ve Türkiye’de üç yıl ikamet etmek şartı ile Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını yeniden kazanabileceklerdir.

Seçme Hakkı İle Türk Vatandaşlığın Kaybı Nedir?

Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığının kaybının önemli özelliklerinden birisi, vatandaşlığın iradî olarak kaybı sonucunu doğurmasıdır. Kanun’un seçme hakkı ile vatandaşlıktan ayrılma hakkı tanıdığı kişi gruplarına dâhil olanlar, öngörülen sürede, Türk vatandaşlığından ayrılma yönündeki irade beyanının yetkili makamlara ulaşmasıyla Türk vatandaşlığından ayrılacaklardır. Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılma hakkına sahip kişi grupları;

-Ana veya babadan dolayı soy bağı nedeniyle doğumla Türk vatandaşı olanlardan yabancı ana veya babanın vatandaşlığını doğumla veya sonradan kazananlar
-Ana veya babadan dolayı soy bağı nedeniyle Türk vatandaşı olanlardan doğum yeri esasına göre yabancı bir devlet vatandaşlığını kazananlar
-Evlat edinme yolu ile Türk vatandaşlığını kazanan çocuklar
-Toprak (doğum yeri) esasına göre Türk vatandaşlığını kazananlar
-Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olan çocuklar şeklindedir.

Seçme Hakkından Yararlanmanın Şartları Nelerdir?

Küçük çocukların seçme hakkından yararlanarak Türk vatandaşlığından ayrılabilmeleri ” ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde” mümkündür. Bu düzenlemeye göre, küçük çocukların seçme hakkından yararlanarak Türk vatandaşlığından ayrılabilmeleri iki şartın varlığına bağlanmıştır. Bu şartlar;

Ergin olmak Şartı:

Seçme hakkını kullanacak olan kişilerin ergin olup olmadıkları genel Türk vatandaşı olduğuna göre, ergin olup olmadığı da millî hukukuna, yani Türk Medenî Kanunu’na göre tespit edilecektir. Evlenme veya hâkim hükmü ile kişi ergin olmuş ise, seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılmak için aranan “erginlik” şartını gerçekleştirmiştir. Çünkü Kanun’da seçme hakkının kullanılabilmesi için kişinin ergin olması yeterli görülmüştür. Dolayısıyla, erginliği sağlayan bütün hâller me hakkının kullanılabilmesi için yeterli olacaktır. Kanun’da seçme hakkını kullanacak kişinin ergin olmasından bahsedilmiş, ayırt etme yeteneğine sahip olmasından bahsedilmemiştir. Kanun’da bu konuda açık bir hüküm olmaması bir eksiklik olmasına rağmen, seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılacak kişinin ayırt etme yeteneğine sahip olmasını aramaya engel yoktur.

Vatansız kalmamak Şartı:

Seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılmak isteyen kişinin, bu hakkını kullanmasının önşartı vatansız kalmamasıdır. Her ne kadar, Kanun’da seçme hakkına sahip olan kişiler nazara alındığında, seçme hakkının kullanılması sonucunda vatansız kalma ihtimali bulunmuyor ise de Kanun koyucu kişinin vatansız kalma ihtimalinin söz konusu olması hâlinde, bu hakkın kullanılamayacağını hükme bağlamıştır.

Seçme Hakkı İle Vatandaşlıktan Ayrılmanın Sonuçları Nelerdir?

Seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişi, seçme hakkının kullanılmasına dair şartların varlığının tespitine ilişkin karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığından ayrılmış, yabancı statüsüne geçmiş olur (TVK m.35/1). Dolayısıyla yabancıların Türkiye’de sahip olabileceği kadar haklara sahip olabilecektir. Ancak tabii ki, seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılma hakkına sahip olanlardan doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olanlar, seçme hakkını kullanmadan önce vatandaşlıktan çıkma talebinde bulunmuş ve yetkili makamlardan çıkma izni almış olabilirler. Bu hâlde, seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan kişiler de TVK m. 28’de bahsi geçen haklardan yararlanabilecektir. Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılmanın eş ve çocuklara et- kisi hususunda 27’nci maddeye atıf yapılmıştır. (TVK m.35/2). Çıkmanın eşe olan etkisi TVK m.27/2’de açık olarak düzenlenmiştir. Buna göre, eşlerden birinin seçme hakkını kullanmak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmesi diğer eşin vatandaşlığına etki etmez.

Türk vatandaşlığından çıkan ana veya babaya bağlı olarak küçük çocukların Türk vatandaşlığını kaybetmelerinde basit bir yöntem kabul edilmiştir. Ana veya babadan birinin Türk vatandaşlığından çıkması hâlinde, çıkan tarafın talepte bulunması ve diğer eşin muvafakati ile çocuklar da Türk vatandaşlığını kaybeden ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybedeceklerdir. Diğer eşin muvafakat vermemesi hâlinde, hâkim kararına göre işlem yapılacaktır. Ancak hâkim neye göre karar verecektir? Kanun’da çocuğun küçük olmasından bahsedilmediği gibi, Türk vatandaşlığını kazanan ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanacak çocuklarla ilgili düzenlemede olduğu gibi, velayetten de bahsedilmemektedir (TVK m.20/2). Hal böyle olunca, seçme hakkını kullanmak suretiyle Türk vatandaşlığından çıkan ana veya babanın küçük çocukları onlara bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybedebileceklerdir.

Çocukların küçük olup olmadıkları Türk Medenî Kanun’una göre tespit edilecektir. Çünkü çocuklar hâlihazırda Türk vatandaşıdırlar. Her ne kadar Kanun’da çocukların küçük olmasından bahsedilmiyor ise de diğer eşin muvafakat vermesi ancak küçük çocuklar bakımından aranabilir. Çünkü yalnızca küçük çocukların velayeti ana veya babada ya da her ikisindedir. Çocuğun seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılan ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığından çıkması için, çocuğun velayetinin Türk vatandaşlığından çıkan ana veya babada olmasına gerek görülmemiştir. Dolayısıyla, velayet hakkı kendisinde olmayan ana veya babanın Türk vatandaşlığından seçme hakkını kullanarak çıkması hâlinde, diğer eş muvafakat eder ise çocuk da Türk vatandaşlığını kaybedecektir.

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post VATANDAŞLIĞIN KAYBETTİRİLMESİ NEDİR? VATANDAŞLIK NASIL KAYBETTİRİLİR VE SONUÇLARI NELERDİR? appeared first on Yıldız Hukuk.

İdare Avukatı Nedir?

İdare avukatı veya idare hukuku avukatı, bireylerin ve tüzel kişilerin devlet kurumları ile yaşadıkları hukuki uyuşmazlıklarda, bu sorunları en kısa sürede çözüme kavuşturmak için başvurdukları ve idare hukuku alanında uzmanlaşmış olan avukatlara denir. İdare hukuku, mevzuatının dağınık yapısı ve tek bir metin halinde bulunmaması sebebiyle karmaşıktır; bu nedenle Yıldız Hukuk ve Danışmanlık bünyesinde faaliyet gösteren deneyimli bir idare avukatı, idari başvuru süreçlerinden dava sonuna kadar haklarınızın etkin bir şekilde korunmasını sağlar.

İdari Dava Avukatı

İdari dava avukatı; kamu otoritelerinin işlemlerini, usul kurallarının son derece katı ve şekilci olduğu idari yargı sisteminde denetleyen, dilekçe yazımında güçlü hukuki argümanlar kurma yetkinliğine sahip avukattır. Yıldız Hukuk, müvekkillerine idari cezalar, atama iptalleri, meslekten çıkarma ve imar planı iptalleri gibi detaylı konularda profesyonel temsil sağlar.

İdare Avukatı Ne İş Yapar?

İdare avukatı, kişi veya kurumların idare ile olan hukuki problemlerinde başvurudan dava sürecinin sonuna (istinaf ve temyiz dahil) kadar danışmanlık ve avukatlık hizmeti verir. Yıldız Hukuk ve Danışmanlık olarak idare avukatının yaptığı işler arasında; iptal davaları, tam yargı (tazminat) davaları açmak, idari para cezalarına itiraz etmek, memur/öğrenci davalarını yürütmek, kamulaştırma ve ihale uyuşmazlıklarını çözüme kavuşturmak yer alır.

İdari Dava Nedir?

Devletin ve diğer kamu kurumlarının, kamu gücünü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettikleri eylem ve işlemlere karşı açılan davalara idari dava denir. İdarenin almış olduğu kararlarda veya yaptığı işlemlerde hukuka aykırılık bulunması durumunda, mağduriyetin giderilmesi için idari yargı yollarına başvurulur.

İdari Dava Türleri Nelerdir?

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında açılabilen idari davalar temel olarak üçe ayrılır:

• İptal Davaları: İdari makamlarca alınan kararların (memur atama iptalleri, disiplin cezaları, imar cezaları vb.) hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle ortadan kaldırılmasını talep eden davalardır.
• Tam Yargı Davaları: İdarenin herhangi bir işlemi veya hizmet kusuru nedeniyle kişilerin uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini (sağlık malpraktisleri, idarenin kusurlu eyleminden doğan zararlar vb.) amacıyla açılan davalardır.
• İdari Sözleşmelerden Doğan Davalar: Kamu kurumları ile yapılan idari sözleşmelerin uygulanması sırasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü için açılan davalardır.

Hizmet Verdiğimiz Başlıca İdari Dava Türleri

Yıldız Hukuk ve Danışmanlık olarak, idare hukukunun geniş ve karmaşık yapısı içerisinde müvekkillerimize sunduğumuz başlıca dava takip ve hukuki danışmanlık hizmetleri şunlardır:

1. Memur ve Kamu Görevlileri Hukukundan Kaynaklanan Davalar

• Memur Davaları: Atama, görevde yükselme, unvan değişikliği ve tayin davaları.
• Disiplin ve İhraç Davaları: Disiplin davaları, meslekten çıkarma cezası, görevden çıkarma davaları ve 375 Sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarma işlemleri.
• Görevden Uzaklaştırma: Açığa alınma işleminin iptali davaları.
• Aday Memur Davaları: Aday memur iken ilişiği kesme, açıktan atama, ilk atama ve atanmama işlemlerinin iptaline ilişkin idari davalar.
• Güvenlik Soruşturması: Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması davaları.
• Emeklilik: Memur emekliliği ile ilgili idari davalar.

2. Askeri Personel, Kolluk Kuvvetleri ve Öğrenci Davaları

• Polis Okulu Davaları: Polis okulu mülakat davaları ve polis okulu sağlık davaları.
• Askeri ve Öğrenci Davaları: Askeri lise davaları ile sağlık sebebiyle öğrencilik ve memurluktan atılma davaları.
• Eğitim Kurumları: Özel öğretim kurumları mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar.

3. İmar ve Gayrimenkul Hukukuna İlişkin Davalar

• İmar Planı İptalleri: İmar plan düzenlemelerinin, imar plan tadilatının ve plan tadilat talebinin reddine dair işlemlerin iptaline ilişkin davalar.
• Parselasyon ve Uygulama: İmar planlarında arsa ve arazi düzenlemesine ilişkin işlemlerin iptali (tevhit ve ifraz işlemlerinin iptali) ile 18. madde uygulamasına dair imar planı uygulaması iptal davaları.
• Yıkım ve Para Cezaları: İmar yıkım kararlarına (ruhsata aykırı tadilatların veya izinsiz yapının tespiti, yapı tatil zaptı) ve imar para cezası işlemlerine karşı iptal davaları.
• Kamulaştırma ve İmar Affı: Kamulaştırma davaları ve imar affından doğan idari uyuşmazlıklara ilişkin iptal davaları.

4. Sağlık Hukuku ve Malpraktis Davaları

• Tıbbi Hata Davaları: Malpraktis davaları ve sağlık mevzuatından doğan tam yargı davaları.
• Aile Hekimliği Uyuşmazlıkları: Sözleşme yapma, feshetme, ihtar verme, parasal konular ve aile hekimlerine 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunuyla verilen defin ruhsat nöbeti dahil olmak üzere aile hekimliğine ilişkin mevzuattan kaynaklanan uyuşmazlıklar.

5. Tam Yargı (Tazminat) Davaları

• İdari Hizmet Kusuru: İdarenin sorumluluğu (hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk) nedeniyle açılacak tam yargı (tazminat) davaları.
• Terör Mevzuatı: Terör mevzuatından doğan tazminat idari davaları.

6. İhale, Sözleşme ve Ruhsat İptali Davaları

• Kamu İhaleleri: Kamu İhale Kanunu ve Devlet İhale Kanunu’ndan veya kamu ihale mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar.
• İdari Sözleşmeler: İmtiyaz veya idari hizmet sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar.
• Ruhsat İptalleri: Her türlü ruhsat belgelerinin iptali işlemleri (silah ruhsatı, sürücü belgesi, çalışma izni, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının iptaline ilişkin davalar).

7. Diğer Kurum, Kurul ve Sektörel Davalar

• Meslek Kuruluşları: Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarının (Baro, Ticaret Odası, SMMO, YMMO) mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar.
• Üst Kurullar: EPDK, BDDK, SPK vb. üst kurulların mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar.
• Sektörel Davalar: Maden davaları ve enerji davaları.

İdari Yargının Amacı Nedir?

İdari yargılamanın temel amacı, Hukuk Devleti ilkesinin bir gereği olarak idari işlemlerin hukuka uygunluğunu sağlamaktır. İdare ile birey arasındaki ilişkide, kamu gücü kullanan idarenin hukuka bağlı kalmasını temin etmek ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına almak amaçlanır.

İdari Yargı Teşkilatı Hangi Merciilerden Oluşmaktadır?

Türkiye’de idari yargı teşkilatı; İlk Derece Mahkemeleri, İstinaf Mahkemeleri ve temyiz mercii olan Danıştay’dan oluşmaktadır. İdari mahkemeler yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar; idarenin takdir yetkisini kısıtlayacak şekilde yerindelik denetimi yapamazlar.

İlk Derece Mahkemeleri

İdari yargıda uyuşmazlıkların esastan incelendiği ilk derece mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleridir. İdare mahkemeleri, genel görevli mahkemeler olarak iptal ve tam yargı davalarına bakarken; vergi mahkemeleri vergi, resim, harç ve bunlara ilişkin cezalardan doğan uyuşmazlıkları çözer.

İstinaf Mahkemeleri

İstinaf mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleridir. İlk derece mahkemelerinin verdiği kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını inceleyerek karara bağlar ve kendi yargı çevresindeki idare ile vergi mahkemeleri arasındaki görev/yetki uyuşmazlıklarını çözerler.

Danıştay

Danıştay, idari yargı sistemindeki en yüksek mahkeme olup hem yüksek idare mahkemesi hem de merkezi idarenin en yüksek danışma ve inceleme merciidir. Bölge idare mahkemelerince verilen nihai kararların temyiz incelemesini yapar; ayrıca kanunla belirlenen bazı davalara ilk derece mahkemesi sıfatıyla doğrudan bakar.

İdari Dava Açma Süresi Ne Kadardır?

Özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmeyen hallerde idari dava açma süresi, işlemin kişiye tebliğ edildiği tarihten itibaren İdare Mahkemelerinde 60 gün, Vergi Mahkemelerinde ise 30 gündür. Eğer idareye bir taleple başvurulmuş ve 30 gün içinde (eskiden 60 gündü) cevap alınamamışsa, talep zımnen reddedilmiş sayılır ve bu 30 günün bitiminden itibaren dava açma süresi işlemeye başlar. Sürelerin kaçırılması hak kaybına neden olacağı için Av. Osman Yıldız gibi uzman bir idare avukatından destek almak kritiktir.

İdari Davalar Hangi Mahkemede ve Nerede Açılır?

İdari yargıda yetkili mahkeme genel kural olarak, dava konusu idari işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerdeki mahkemedir. Ancak İYUK özel yetki kuralları da öngörmüştür:

• Kamu görevlileri davalarında: Göreve son verme davalarında ilgilinin son görev yaptığı yer idare mahkemesi yetkilidir.
• Taşınmaz davalarında: İmar, kamulaştırma ve yıkım gibi uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
• Tam yargı davalarında: Zarar bir idari eylemden doğmuşsa eylemin yapıldığı yer, diğer hallerde davacının ikametgahı mahkemesi yetkili olabilir.

İdari Dava Görevsiz veya Yetkisiz Mahkemede Açılırsa Ne Olur?

Görev ve yetki hususu idare mahkemesi tarafından yargılamanın her aşamasında re’sen (kendiliğinden) dikkate alınır. Eğer dava idari yargının görevinde olmasına rağmen yanlış yer (yetkisiz) mahkemesinde açılmışsa, mahkeme yetki yönünden ret kararı vererek dava dosyasını kendiliğinden yetkili idare mahkemesine gönderir. Eğer dava adli yargının görev alanına giren bir konuysa görev yönünden doğrudan reddedilir.

İdari Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Şartlar Nelerdir?

İdari davalar yazılı yargılama usulüne tabi olduğundan dava dilekçesinin özenle hazırlanması davanın kaderini belirler. İYUK 3. maddeye göre dilekçede bulunması gereken zorunlu unsurlar şunlardır:

• Tarafların ad, soyad, TC kimlik numarası ve adresleri,
• Varsa avukatın bilgileri,
• Davalı idarenin ismi ve adresi,
• Davanın konusu, sebepleri ve dayandığı deliller,
• Talebin özeti,
• Davaya konu idari işlemin yazılı bildirim tarihi,
• Tam yargı ve vergi davalarında uyuşmazlık konusu miktar.

İdari Davalarda Ön İnceleme Nasıl Yapılır?

Dava açıldığında idare mahkemeleri İYUK 14. madde gereği dilekçeyi ön incelemeden geçirir. Bu incelemede; görev ve yetki, idari merci tecavüzü (zorunlu başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği), ehliyet, işlemin kesin ve yürütülebilir olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve dilekçenin şekil şartları kontrol edilir. Eksiklik tespit edilirse dilekçe reddedilebilir veya dava usulden reddedilebilir.

Yürütme Durdurma İstemli İptal Davası Ne Kadar Sürer?

Açılan iptal davası idari işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; bu sebeple telafisi güç zararları önlemek adına yürütmenin durdurulması istenir. Mahkemelerin yoğunluğuna, delillerin toplanmasına ve dosyanın tekemmül etme sürecine bağlı olarak yürütmeyi durdurma kararının verilmesi ortalama 3-4 ay sürerken, davanın nihai olarak ilk derecede sonuçlanması ortalama 1 yılı (istinaf/temyiz hariç 6 ila 18 ayı) bulabilmektedir.

İdare Hukuku Avukatı Ücretleri Ne Kadar?

İdare hukuku avukatı ücretleri serbestçe belirlenebilmekle birlikte, yasal olarak her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altına inilemez. 2026 yılı için belirlenen tavsiye niteliğindeki çizelgeye göre asgari idari dava ücretleri duruşmasız işler için 30.000 TL, duruşmalı işler için ise 40.000 TL civarından başlamakta (Bu ücretler en düşük ücretler olup altına dava almak mümkün değildir.) ; Ankara Barosu tavsiye niteliğindeki tarifelerinde ise bu rakamlar işin mahiyetine göre duruşmasız 152.600 TL, duruşmalı 179.900 TL’ye kadar çıkabilmektedir. Net ücret davanın karmaşıklığına ve verilecek emeğe göre müvekkil ve avukat arasında karşılıklı anlaşma ile belirlenir.

İdare Hukuku Avukatlığına Dair Danışmanlık Hizmetleri

Yıldız Hukuk ve Danışmanlık tarafından sağlanan danışmanlık hizmetleri sadece dava açmakla sınırlı kalmaz. Hizmetler şunları kapsar:

• İdari dilekçelerin hazırlanması ve denetlenmesi,
• İdareyle uzlaşma işlemleri ve vergi uyuşmazlıklarının idari aşamada çözümü,
• Kamu ihale şartnamelerinin ve idari sözleşmelerin hazırlanıp yorumlanması,
• Şirketlerin vergi/idare mevzuatı yönünden denetlenmesi.

İdari Yargıda Adli Yardım

Yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olan bireyler, hak arama hürriyetlerinden mahrum kalmamaları için İYUK madde 31 yollamasıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca adli yardım imkânından faydalanabilirler. Adli yardım talebi kabul edildiğinde kişi harç, avans gibi yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulur ve ödeme gücü yoksa kendisine ücretsiz avukat temin edilebilir.

İdare Hukuku Avukatı Tutmak Zorunlu mu?

Türkiye’deki hukuki sistemde bir idare hukuku avukatı tutmak zorunlu değildir, kişiler kendi davalarını bizzat açabilirler. Ancak, idari yargı sistemi sürelere ve şekil şartlarına (dilekçe formatı vb.) son derece sıkı sıkıya bağlıdır. Yanlış bir dilekçe veya sürenin kaçırılması, davanın esasına dahi girilmeden reddedilmesine yol açabileceğinden, hak kaybı yaşanmaması adına alanında uzman bir idare avukatıyla, örneğin Av. Osman Yıldız ile çalışılması kesinlikle tavsiye edilir.

İdare Hukuku Avukatı – Ankara

Ankara, Türkiye’nin idari merkezi olduğu için birçok önemli kamu kurumunun işlemleri burada tesis edilir. Bu durum idari dava ve uyuşmazlıkların yoğun olarak bu şehirde görülmesine neden olur. Av. Osman Yıldız, Ankara’nın merkezi kurumlarıyla yaşanan karmaşık idare hukuku uyuşmazlıklarında (memur davaları, güvenlik soruşturmaları vb.) hak kayıplarını önlemek adına güncel hukuki çözümler sunar.

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post İDARE HUKUKU AVUKATI – AV. OSMAN YILDIZ -ANKARA appeared first on Yıldız Hukuk.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, uzman erbaşlar Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde 2 ila 5 yıl arasında değişen sürelerle sözleşmeli olarak görev yaparlar. Bu sözleşmelerin yenilenmesi ve feshedilmesi belirli yasal kurallara ve şartlara bağlanmıştır.

Uzman Erbaş Kimdir?

Mevzuatta uzman çavuş ve uzman onbaşı rütbelerindeki personelin ortak ve yasal adı “uzman erbaş” olarak nitelendirilmektedir.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na göre uzman erbaşlar; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesindeki erbaş kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görevlerinde yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla sözleşmeli olarak istihdam edilen belirli mesleki donanıma sahip askeri personeldir. Uzman erbaşlar, onbaşı ve çavuş rütbesi taşıyan “asker kişi” sayılırlar.

Uzman erbaş kapsamına giren personelin alt tanımları Kanun’da şu şekilde yapılmıştır:

• Uzman Onbaşı: En az ortaokul veya dengi okul mezunu olup, zorunlu askerlik (muvazzaflık) hizmetini onbaşı rütbesiyle tamamlayan ve askerlik sonrasında teknik ve kritik kadro görev yerlerinde çalıştırılmak üzere istihdam edilen personeldir.
• Uzman Çavuş: En az ortaokul veya dengi okul mezunu olup (genellikle lise veya dengi okul mezunu olurlar), zorunlu askerlik hizmetini çavuş rütbesiyle tamamlayan veya şartları sağlayarak uzman onbaşılıktan uzman çavuşluğa terfi ettirilen personeldir.

Uzman erbaşlar, meslek hayatlarına idare ile en az iki yıl, en fazla beş yıl süreli sözleşme imzalayarak başlarlar ve T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. Yasal şartları ve sağlık niteliklerini korudukları sürece sözleşmeleri uzatılarak görevlerine devam ederler.

Uzman Erbaş Sözleşme Yenileme Şartları Nelerdir?

Sözleşme süresi sona eren uzman erbaşların görevlerine devam edebilmeleri için sözleşmelerinin yenilenmesi gerekmektedir. Sözleşmenin yenilenebilmesi için personelin aşağıdaki şartları sağlaması zorunludur:

• Başvuru Süresi: Yurt içinde görev yapan uzman erbaşların sözleşme bitimine en az 3 ay kala, yurt dışında görev yapanların ise en az 6 ay kala hizmet süresini uzatmak istediklerine dair dilekçe ile müracaat etmeleri gerekir.
• Sicil Notu: Almış oldukları son sicil notunun, sicil tam notunun yüzde altmışı (%60) veya daha üzerinde olması şarttır.
• Kadronun Durumu: Fiili kadroda boşluk (münhal) bulunması gerekmektedir.
• Sağlık Durumu: Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmaları (örneğin “Uzman erbaş olur” raporu almaları) zorunludur.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Bitiminin 3 Ay Öncesinde Yenileme Dilekçesi Vermezse Sözleşmesi Feshedilebilir mi?

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve ilgili mevzuata göre, uzman erbaşların sözleşmelerinin yenilenebilmesi için taahhüt ettikleri sürenin bitimine en az 3 ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecekler için 6 ay kala) hizmet süresini uzatmak istediklerine dair bir dilekçe ile birliğine müracaat etmiş olmaları yasal bir şarttır. Uygulamada, bu 3 aylık süre kuralına uyulmaması ve zamanında dilekçe verilmemesi halinde sözleşmenin feshedildiği durumlarla karşılaşılmaktadır.

Ancak, kanunda öngörülen bu 3 aylık süre zarfında müracaat edilmemesi durumunda sözleşmenin feshedilip edilemeyeceği hususu yargıya taşınmış ve bu konuda uzman erbaşlar lehine emsal bir karar verilmiştir.

Emsal yargı kararına göre; idarenin, salt sözleşme bitiminin 3 ay öncesinde yenileme dilekçesi verilmemesini gerekçe göstererek sözleşmeyi feshetmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu karar doğrultusunda, idarenin sadece dilekçenin 3 ay önceden verilmemiş olmasını dayanak göstererek sözleşmeyi tek taraflı feshedemeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Sözleşmesi bu gerekçeyle veya hukuka aykırı başka bir şekilde feshedildiğini düşünen uzman erbaşlar, feshin kendilerine tebliğ edilmesinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde yürütmeyi durdurma talepli bir iptal davası açarak haklarını arayabilirler.

Uzman Erbaşın Kendi İsteğiyle Sözleşmesini Sona Erdirmesi /İstifa Halleri Nelerdir?

Uzman erbaşların tek taraflı olarak diledikleri zaman istifa etme hakları kural olarak bulunmamaktadır; ancak belirli durumlarda kendi istekleriyle sözleşmelerini sona erdirebilirler:

1. Sözleşmenin imzalanmasından sonraki ilk 5 aylık intibak dönemi içerisinde ayrılmak istemeleri.
2. Sözleşme süresi bittiğinde kendi istekleriyle yeni sözleşme imzalamamaları.
3. İstihdam edildikleri kadronun kaldırılması veya sınıf değiştirme durumları.
4. Astsubaylığa geçiş sınavlarında başarısızlık hali.

Bu 4 durum haricinde uzman erbaşlar sözleşmelerini kendi istekleriyle son erdiremezler. Bu duruma ilişkin, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) Birinci Daire, 22.02.2005 gün ve Esas: 2004/1066, Karar: 2005/125 numaralı kararında; “emeklilik hakkını elde etmiş ancak sözleşme süresi henüz tamamlanmadığı için emeklilik istemi kabul edilmeyen bir uzman erbaş hakkında, davalı idarece emeklilik isteminin kabul edilmemesine yönelik olarak tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu sonucuna varmıştır.”

Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk 5 aylık intibak dönemi içerisinde ayrılmak isteyen uzman çavuşların;

• Sözleşmesi feshedilerek, TSK’den ilişiği kesilir.
• Peşin ödenen aylık ve diğer tüm özlük hakları geri alınır.

İdare Tarafından Sözleşmenin Feshedilmesi Nedenleri Nelerdir?

İdare, uzman erbaşların sözleşmelerini süresi bitmeden önce belirli kanuni gerekçelere dayanarak tek taraflı feshedebilir. Başlıca fesih sebepleri şunlardır:

• Sağlık ve Hava Değişimi: Son bir yıl içerisinde (tedavi süresi hariç) alınan hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamının 3 ayı geçmesi durumunda sözleşme feshedilir. (Ancak bu durum görev başındaki kazalar, terör eylemleri veya meslek hastalıkları nedeniyle oluşmuşsa iyileşinceye kadar ilişik kesilmez). Ayrıca “Görev yapamaz” şeklinde sağlık kurulu raporu alınması da fesih sebebidir.
• Görevde Başarısızlık ve İstifade Edilememe (Kanun m. 12/c): Atandıkları kadro ile ilgili 3 aydan uzun süreli kurslarda başarısız olanların, atış, spor ve operasyon gibi faaliyetlerde ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayanların sözleşmeleri feshedilir. Kanunun 12/c maddesi kapsamında; gelirinin çok üstünde aşırı borçlanmayı alışkanlık haline getirenler, uyuşturucu madde kullananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılında 7 gün ve daha uzun süre göreve gelmeyenler, intihara teşebbüs edenler ve askerliğin manevi şahsiyetine zarar veren ahlak dışı fiillerde bulunanların sözleşmeleri somut belge ve tutanaklarla kanıtlanmak şartıyla feshedilir.
• Disiplin Cezaları: Son bir yıl içinde disiplin mahkemeleri veya amirlerince toplam 30 günden fazla hürriyeti bağlayıcı disiplin cezası alanların ya da son bir yıl içinde en az iki disiplin amirinden toplam 8 defa veya daha fazla disiplin cezası alanların ilişiği kesilir.
• Suç ve Mahkumiyet: Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar, yüz kızartıcı suçlar (zimmet, rüşvet, hırsızlık, cinsel saldırı vb.), firar, üste fiilen taarruz ve emre itaatsizlikte ısrar gibi suçlardan mahkum olanların sözleşmesi; verilen ceza ertelense veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilse dahi feshedilir. Taksirli suçlar (kaza vb.) hariç olmak üzere diğer suçlardan 30 günden fazla, taksirli suçlardan ise 6 ay veya daha fazla hapis cezası alanların da sözleşmesi feshedilir.
• Güvenlik Soruşturması: Görevdeki personelin veya adayların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarının olumsuz sonuçlanması durumunda sözleşmeleri feshedilir.
• Diğer Sebepler: İzinsiz olarak yabancı uyruklu kişilerle evlenmek veya Türk vatandaşlığını kaybetmek de fesih sebebidir.

Sözleşmenin Feshi Usul ve Yetki Prosedürü Nasıl İşler?

Uzman erbaşların sözleşmelerinin feshi ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nden (TSK) ilişiklerinin kesilmesi işleminde usul ve yetkili makamlar personelin görev yaptığı birliğe göre belirlenmektedir.

Sözleşme Feshinde Yetkili Makamlar Kimlerdir?

Sözleşmelerin feshedilerek personelin ilişiğinin kesilmesinde yetkili amir ve komutanlıklar şunlardır:

• Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlıklarında veya eşidi kurum amirliklerinde bizzat bu komutanlar veya amirler.
• Ordu ve kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikler ile eşidi kurum amirlikleri için kurmay başkanları.
• Kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanları veya yetki verilen komutanlıklar.
• Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığı.

Fesih Usulü ve İşleyişi

Yetkili makamlar tarafından sözleşmenin feshedildiği karara bağlandığında, bu durum ilgili kuvvet komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına ve personelin ilgili amirine bildirilir. Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde gerçekleşen bir fesih ise ilgili birlik komutanlığına iletilir.

Sözleşme fesih kararının uzman erbaşa tebliğ edilmesinin ardından, yapılması gereken devir-teslim ve diğer idari işlemler yerine getirilir. Bu işlemlerin bütünüyle tamamlanması neticesinde ilişik kesme işlemi ve sözleşme feshi tamamlanmış olur.

Önemli Bir Sonuç: Yeniden İstihdam Yasağı Kanunun amir hükmü gereğince; her ne sebeple olursa olsun sözleşmesi feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen uzman erbaşlar, bir daha tekrar Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine alınmazlar. Ancak kendi isteğiyle sözleşme yenilemeyen veya sağlık gerekçesiyle mesleği bırakmak zorunda kalan personelin yeniden TSK’ya dönüp dönemeyeceği hususu yargısal (dava konusu) bir uyuşmazlık alanı yaratabilmektedir.

Sözleşme Feshi Halinde Tazminat (İkramiye) Hakkı Nasıl Alınır?

Kendi kusuru olmaksızın sözleşmesi yenilenmeyenlere, hizmet süreleri bitip kendi isteğiyle ayrılanlara veya sağlık ile kadro yetersizliği gibi nedenlerle ilişiği kesilenlere her hizmet yılı için belirli bir oranda ikramiye (tazminat) ödenir. Ancak, disiplinsizlik, ahlaki nedenler veya suç mahkumiyeti gibi kendi kusurundan kaynaklanan nedenlerle idare tarafından sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlara bu ikramiye ödenmez.

Sözleşme Feshinin İptali Davası – Hukuki Süreç Nasıl İşler?

Sözleşmesi hukuka aykırı, keyfi veya somut delillere dayanmadan feshedildiğini düşünen uzman erbaşlar idari yargıya başvurabilir.

• İdare tarafından tebliğ edilen fesih veya yenilememe kararının bildirilmesinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde “İptal Davası” açılmalıdır. Bu 60 günlük süre hak düşürücü süredir.
• Dava açılırken mahkemeden “Yürütmeyi Durdurma” talep edilebilir. Yürütme durdurma kararı alınırsa uzman erbaş dava sonuçlanana kadar görevine dönebilir.
• Davanın kazanılması halinde uzman erbaş görevine iade edilir ve mahrum kaldığı tüm maaş, SGK ve özlük hakları geçmişe dönük olarak topluca ödenir.

Sözleşmenin Yenilenmemesi

Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:

• Taahhüt ettiği sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecek uzman erbaşlar için altı ay kala) hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,
• Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak,
• Fiilî kadroda münhal bulunmak,
• İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak.
• 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olan isteklilerden, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülenler için istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşımak şartıyla sözleşmeleri yenilenebilir. Belirtilen şartların mevcut olmaması halinde ise sözleşmenin yenilenmesi söz konusu olmayacaktır. (Yönetmelik madde 12)

Sözleşmesi Feshedilen Uzman Erbaşlar Ne Yapmalı?

Sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlar görevlerine geri dönebilmeleri için sözleşme fesih işleminin iptali için idari yargıda idari işlemin iptali davası açmaları gerekmektedir. Nitekim sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlara terhis belgesi tebliğ edilir. Bu terhis belgesinde sözleşmenin feshedildiği tarih ile sözleşmesinin feshedilme gerekçesi yazar. Uzman erbaş bu gerekçe ile ilişiğinin kesildiğini öğrendiği tarihten itibaren 60 gün içinde idari işlemin iptali için dava açmalıdır. Sözleşmesinin feshedilme gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu kanıtlamalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir, süresi içerisinde başvurulmadığı takdirde hak kaybı yaşanacaktır. Davanın kazanılması sonucunda sözleşmesi feshedilen uzman erbaşların görevlerine geri dönüşü sağlanacak; davanın kazanılmasından sonraki 30 gün içinde atandıkları yerlere katılış yapacaklardır.

Sözleşmesi feshedilen uzman erbaşlar idari davayı kazanmaları durumunda dava süresince mahrum kaldığı tüm parasal ve özlük hakları alacaktır. Örnek olarak dava 12 ay sürdüyse 12 aylık maaş, SGK, rütbe gibi tüm hakları çalışıyor gibi hak kazanacaktırlar. Bu nedenle alanında uzman idare hukuku avukatı ile davalarını yürütmeleri son derece önemlidir.

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post UZMAN ERBAŞ SÖZLEŞME YENİLEME VE FESİH appeared first on Yıldız Hukuk.

Sözleşmeli subay ve astsubayların görev sürelerinin uzatılmaması ya da sözleşmelerinin feshedilmesi, 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun ile ilgili yönetmelik hükümlerine dayanılarak gerçekleştirilmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri’nde sözleşmeli personel istihdamı ilk olarak 2001 yılında subay ve astsubay statüsünde başlamış, 2011 yılında ise sözleşmeli erbaş ve er alımlarıyla genişletilmiştir. 2001 yılında yasal düzenleme yapılmış olsa da eğitim süreçleri nedeniyle ilk mezunlar fiilen 2003 yılında göreve başlamıştır.

Bu sistemle birlikte, daha önce yalnızca muvazzaf ve yedek personel üzerinden yürütülen istihdam modeline ek olarak sözleşmeli personel statüsü de oluşturulmuştur. Sözleşmeli subay ve astsubaylara ilişkin esaslar 4678 sayılı Kanun’da düzenlenirken, sözleşmeli erbaş ve erlere ilişkin hükümler 6191 sayılı Kanun’da yer almaktadır. Bu kanunların uygulanmasına yönelik detaylar ise ilgili yönetmeliklerle belirlenmiştir.

Uygulamada özellikle 2007 ve 2010 girişli birçok sözleşmeli subay ve astsubayın sözleşmelerinin idare tarafından herhangi bir somut gerekçe gösterilmeksizin yenilenmediği görülmektedir. Bunun yanı sıra, sözleşmesi yenilenmeyen bazı personele ödenmesi gereken tazminatların da eksik ya da hiç ödenmediği durumlarla karşılaşılmaktadır. Ancak sözleşme yenilememe işlemlerinin hukuka uygun olup olmadığı, her somut olayın kendi şartları çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Sözleşmenin yenilenmemesi veya feshedilmesine ilişkin işlemler idari işlem niteliğinde olup, bu işlemlere karşı idare mahkemelerinde iptal davası açılması mümkündür. Hukuki denetimin sağlanabilmesi için, sözleşme yenilememe işleminin iptali talebiyle süresi içinde dava açılması büyük önem taşır.

Bu kapsamda, sözleşmeli subay ve astsubayların hak kaybına uğramaması adına sürecin dikkatle değerlendirilmesi ve gerekli hukuki yolların zamanında işletilmesi gerekmektedir.

Sözleşmeli Statüde Görev Yapan Subay ve Astsubaylar Kimlerdir?

Sözleşmeli subay ve astsubaylar, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının rütbeli personel ihtiyacının bir kısmını karşılamak üzere istihdam edilen profesyonel askerlerdir. Bu statüdeki personelin temini, eğitimi, hizmet şartları ve özlük hakları ilk olarak 2001 yılında yürürlüğe giren 4678 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında düzenlenmektedir.

Dünya ordularında ve Türkiye’de zorunlu askerlikten profesyonel orduya geçiş sürecinin bir yansıması olarak ortaya çıkan bu istihdam modeli, özellikle alt rütbelerdeki niceliksel personel ihtiyacını karşılamayı ve rütbe hiyerarşisinde üst kademelerde oluşabilecek yığılmaları engellemeyi amaçlamaktadır.

Sözleşmeli subay ve astsubayların yetki, görev ve sorumlulukları bakımından muvazzaf (kadrolu) subay ve astsubaylardan hiçbir farkı yoktur. Ancak mesleki safahatları ve statüleri gereği muvazzaf personelden ayrıştıkları bazı temel özellikleri bulunmaktadır:

• Rütbe Sınırları: Sözleşmeli subaylar yalnızca teğmen, üsteğmen ve yüzbaşı rütbelerinde istihdam edilebilirken; sözleşmeli astsubaylar astsubay çavuş, astsubay kıdemli çavuş, astsubay üstçavuş ve astsubay kıdemli üstçavuş rütbelerinde görev yapabilmektedir. Belirtilen rütbelerin ötesine terfi etmeleri mümkün değildir.
• İstihdam Süreci ve Sözleşme Süreleri: Adaylar askeri eğitime alınırken önce bir ön sözleşme imzalarlar. Eğitimi başarıyla bitirip naspedilen (rütbe takan) personelle ise kuvvet, sınıf ve branş ihtiyaçlarına göre üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla ana sözleşme imzalanır.
• Muvazzaflığa Geçiş Zorluğu: Sözleşmeli personelin kadrolu statüye geçmesi teorik olarak mümkün olsa da, bunun için girilmesi gereken muvazzaflığa geçiş sınavı oldukça zordur. Mevcut personelin ancak %3’ü gibi çok küçük bir dilimi bu statüye geçebilmektedir.
• Yaş ve Emeklilik Sınırları: Sözleşmeli statüde görev yapan personel doğrudan bu statü üzerinden askeri emeklilik hakkı kazanamaz ve TSK bünyesindeki istihdamları en fazla 46 yaşına kadar sürebilir.
• Tazminat Kısıtlaması: Kendi kusurları olmaksızın sözleşmeleri feshedilen veya süresi dolup ayrılan personele kanunen tazminat ödenir. Ancak personel bu statüde ne kadar uzun süre çalışmış olursa olsun, hesaplanacak tazminat miktarı en fazla 9 yıllık hizmet süresi üzerinden sınırlandırılmıştır.

Özetle; sözleşmeli subay ve astsubaylar, ordunun profesyonelleşme ihtiyacı doğrultusunda sisteme dahil edilen, görevde bulundukları süre boyunca muvazzaf askerlerle tamamen aynı işleri yapan ancak kariyer ilerlemeleri, görev süreleri ve özlük hakları sözleşme kurallarıyla sınırlandırılmış askeri yöneticilerdir.

Sözleşmeli Subay ve Astsubayların Sözleşme Süreleri Ne Kadardır?

Sözleşmeli subay ve astsubayların sözleşme süreleri; hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla belirlenmektedir. Bu kapsamda görev yapan personelin istihdamı en fazla 46 yaşına kadar sürebilir.

Sözleşme Yenileme Süreci Nasıl İşler?

Sözleşmeli subay ve astsubaylar, 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri’nde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkındaki Kanun kapsamındadır. Bu kanun kapsamında sözleşmeli subay ve astsubayların teminini, yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, hizmet şartlarını, yükselmelerini, atama ve yer değiştirmelerini, görev ve yükümlülüklerini, özlük ve sosyal haklarını, muvazzaf subaylık veya muvazzaf astsubaylık statüsüne geçmelerini, ayırma ve ayrılma işlemleri yapılmaktadır.

Sözleşme süreleri en az üç yıl olarak düzenlenir ve sözleşme sürelerinin azami sınırı ise dokuz yıldır. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sözleşme sürelerini azami ve asgari sözleşme sınırlarını aşmamak kaydıyla her sınıf ve branşa göre çıkaracakları yönergelerde ayrıca belirleyebilirler (Kanun madde 6 ve 10; Yönetmelik madde 12). Genellikle ilk atamalarda yapılan sözleşmeniz 3 yıllıktır.

Sözleşmeli subay ve astsubayların sözleşmelerinin yenilenmesi konusu, her iki tarafın (sözleşmeli subay/astsubay ve idare) mutabık kalması durumunda mümkün olabilmektedir. Yenileme sürecinde personelin sözleşme bitiminden 6 ay önce yazılı müracaatı gerekmekle birlikte; her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer (Kanun madde 12, Yönetmelik 14). Dolayısıyla taraflardan bir tanesinin sözleşmenin yenilenmesini istememesi durumunda sözleşme ilişkisi sona erer ve ilgisine göre TSK, JGK veya SGK ile ilişiği kesilir.

Sözleşmeli personel olarak bu süreçte bilinmesi gereken kritik mesleki durumlar ise şunlardır:

• Muvazzaflığa Geçiş: Kadroya geçme sınavı (Muvazzaflık sınavı) zorluk derecesi olarak kurmaylık sınavı ile aynı olduğundan kazanmanız çok zordur. Şuan görevdeki subay ve astsubaylardan sadece %3’ü muvazzaflığa geçmiştir, geri kalan %97’si ise halen sözleşmelidir.
• Emeklilik ve Yaş Haddi: Sözleşmeli olduğunuz için doğrudan bu statüden emekli olamazsınız. Sistem içerisinde en fazla 46 yaşına kadar çalışabilirsiniz.
• Tazminat Sınırı: Sözleşmeli olduğunuz için alacağınız tazminatlar 9 yıl ile sınırlıdır. 9 yıl çalışsanız da 9 yıl üzerinden, örneğin 120 yıl çalışsanız da yine 9 yıl üzerinden tazminat alırsınız.

Sözleşme Yenileme Şartları Nelerdir?

Sözleşmeli subay ve astsubayların sözleşmelerinin yenilenebilmesi için kanun ve yönetmeliklerde belirlenen usullerin izlenmesi ve personelin belirli kriterleri karşılaması gerekmektedir. Sözleşme yenileme şartları ve süreci şu şekildedir:

1. Başvuru ve Süre Şartları

• Sözleşmesini yenilemek isteyen personelin, mevcut sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önce dilekçe ile ilk amirine müracaat etmesi şarttır.
• Bu başvuru dilekçeleri, nitelik belgesi ile birlikte silsileler yoluyla personelin bağlı bulunduğu komutanlıklara (Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı) gönderilir.
• Tarafların her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az 3 ay önce sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmaları zorunludur. Taraflardan biri bu bildirimi yapmazsa veya sözleşmeyi yenilemek istemezse sözleşme süresi dolduğunda kendiliğinden sona erer.

2. Komisyon Değerlendirmesi ve Aranan Kriterler

Yenileme talepleri, ilgili komutanlıklar bünyesinde kurulan değerlendirme komisyonları tarafından incelenir. İdarenin sözleşmeyi yenileme kararı alabilmesi için personelin şu şartları ve mesleki safahatını olumlu şekilde taşıması gerekir:

• Sicil ve Nitelik Belgesi: Personelin görev performansı ve sicil notlarının yeterli olması.
• Disiplin (Takdir/Ceza) Durumu: Personelin görev süresince aldığı takdirler ve disiplin cezası geçmişi.
• Amir Kanaatleri: Birlikte çalışılan sıralı sicil amirlerinin personel hakkındaki olumlu kanaatleri.
• Alınan Eğitimler: Görev süresince alınan mesleki eğitimler.
• Personel İhtiyacı: İlgili komutanlığın bulunduğu rütbedeki kadro karşılama oranı ve personele olan ihtiyacı.
• Güvenlik Soruşturması: Personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu olması, ilişiğinin kesilmesini gerektirecek herhangi bir yasadışı olumsuz durumunun bulunmaması.

3. İdarenin Onayı ve Takdir Yetkisinin Sınırları

Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar, personelin bağlı olduğu Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir.

İdare, kanunda öngörülen şartlar sağlansa dahi sözleşmeyi yenileme konusunda bir takdir yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki sınırsız ve mutlak değildir.

• İdare, bu yetkisini kamu yararı, hizmet gerekleri, eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun kullanmak zorundadır.
• Sözleşmenin yenilenmemesi kararı soyut şüphelere, somut belgeye dayanmayan varsayımlara (örneğin yalnızca eşin KHK ile ihraç edilmesi üzerinden yürütülen “katalog evlilik” gibi kanıtsız iddialara) dayandırılamaz.
• Karar mutlaka somut fiillere, doğru ve meşru gerekçelere dayanmalıdır.

Tüm bu değerlendirmeler sonucunda uygun görülen personelin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önceki bir tarihte kendisine bildirilir ve idarenin talebi kabul etmesiyle sözleşme resmen yenilenmiş olur.

İdarenin Sözleşme Yenilememe Kararında Takdir Yetkisi Sınırsız Mıdır?

İdareye personel ihtiyacı ve değerlendirmeler kapsamında takdir yetkisi tanınmış olsa da, bu yetki mutlak ve sınırsız değildir. İdare, takdir yetkisini kamu yararı, hizmet gerekleri ve hakkaniyete uygun olarak kullanmak zorundadır.

Danıştay kararlarında açıkça belirtildiği üzere, idari işlemler salt şüphe, varsayım veya soyut istihbari değerlendirmelere dayandırılamaz; kişinin kendi somut fiilleri esas alınmalıdır. Örneğin; personelin eşinin durumu nedeniyle veya somut bilgi ve belgeye dayanmayan amir kanaatleri gerekçe gösterilerek sözleşmenin yenilenmemesi, idari yargı yerlerince hukuka aykırı bulunarak iptal edilmektedir.

Ön Sözleşme Nedir?

Ön sözleşme, Türk Silahlı Kuvvetleri (birlik, karargâh, kurum ve kuruluşları) ile sözleşmeli subay veya astsubay adayları arasında, adayların askerî eğitime alınmaları amacıyla yapılan ve eğitim döneminin başlangıcından subaylık veya astsubaylık nasıp onayı (rütbe takma) tarihine kadar geçen süreyi kapsayan sözleşmedir.

Ön Sözleşmenin Feshi Hangi Hallerde Gerçekleşir?

Aday statüsünde bulunan personelle imzalanan bu ön sözleşmeler, henüz subay veya astsubay olarak göreve başlanmadan (nasıp işlemi gerçekleşmeden) önce aşağıdaki hallerin varlığı durumunda idarece süresi dolmadan feshedilir:

• Başarısızlık veya Disiplinsizlik: Askeri eğitim süreci devam ederken yetkili kurullar tarafından adayın eğitimde başarısız veya disiplinsiz olduğuna karar verilmesi.
• Sağlık Durumu: Yetkili sağlık kurulları tarafından adayın askeri eğitime veya göreve devam edemeyeceğine dair sağlık raporu (göreve uygun olmadığına dair karar) düzenlenmesi.
• Şartların Taşınmaması veya Kaybedilmesi: Adayın sözleşmeli subay veya astsubay olabilmek için gerekli nitelik ve şartlardan herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması ya da ön sözleşme süresi içinde bu şartlardan birini kaybetmesi.
• Devamsızlık: Çeşitli nedenlerle askeri eğitimin üçte birine katılınmaması (devamsızlık hakkının doldurulması).
  • İstisna: Görevini icra ederken saldırıya veya kazaya uğrayanlar ile meslek hastalığı sebebiyle eğitimin üçte birine devam edemeyenler devamsızlık kuralından istisna tutulmuştur. Bu adaylar bir defaya mahsus olmak üzere istekli olmaları ve sağlık şartlarını korumaları halinde bir sonraki eğitim dönemine planlanarak yeniden ön sözleşme ile eğitime alınabilirler.

Ön sözleşmenin haksız veya hukuka aykırı bir şekilde feshedildiğini düşünen adaylar, fesih işleminin tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde idare mahkemesinde yürütmeyi durdurma istemli iptal davası açabilirler. Yürütmeyi durdurma kararı alınması halinde aday, dava süreci boyunca eğitimine devam etme imkanı bulabilmektedir.

Sözleşmenin İdarece Feshedilmesi Hangi Durumlarda Gerçekleşir?

Sözleşme süresi içerisinde görev ilişkisinin idare tarafından tek taraflı olarak sonlandırılmasına fesih denir. 4678 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca personelin sözleşmesi süresinden önce şu hallerde feshedilir:

• Disiplinsizlik veya ahlaki durum nedeniyle görev yapılamayacağının sicil ve kanaat raporlarıyla anlaşılması.
• Personelin yetersizliği sebebiyle kendisinden istifade edilemeyeceğinin sicil belgesiyle tespit edilmesi.
• Devletin güvenliğine karşı suçlar, yüz kızartıcı suçlar, ağır disiplin suçları gibi suçlardan hüküm giyilmesi (hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), cezanın ertelenmesi veya affa uğraması durumunda dahi).
• Taksirli suçlar hariç adli veya askeri mahkemelerce bir ay veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm olmak.
• Son bir yıl içinde toplam otuz gün veya daha fazla oda hapsi ya da hizmet yerini terk etmeme cezası almak veya en az iki farklı amirden sekiz ve daha fazla disiplin cezası almak.
• Yasadışı siyasi, yıkıcı, bölücü veya irticai faaliyetlerde bulunmak.
• İstisnai sağlık durumları dışında, bir sözleşme yılı içinde alınan hava değişimi, istirahat ve benzeri sıhhi izin süreleri toplamının doksan günü aşması.
• Yetkili sağlık kurullarınca göreve devamın mümkün olmadığı yönünde karar verilmesi.

Sözleşmenin feshedilmesi durumu 4678 Sayılı TSK İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanunun 13. Maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddede belirtilen hususlar Sözleşmeli Subay veya Sözleşmeli Astsubay Adaylarının Ön Sözleşmelerinin Süresinin Bitiminden Önce İdarece Fesih Halleri olarak kabul edilmektedir. Bunlar;

a) Askeri eğitim esnasında yetkili kurullarca başarısız veya disiplinsiz olduğuna karar verilmek.

b) Yetkili sağlık kurullarınca askeri eğitime ve/veya göreve devam edemez kararı verilmiş olmak.

c) Sözleşmeli subay veya sözleşmeli astsubay adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek.

d) Askeri eğitimin üçte birine çeşitli nedenlerle katılmamak.

Bunlardan; görevlerini icra ederken veya görevleri dolayısıyla bir saldırıya veya kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalanma neticesinde askeri eğitimin üçte birine devam etmeyerek başarısız kabul edilenler, bir kez olmak üzere sonraki dönemde açılacak askeri eğitime planlanırlar. Sonraki dönemde istekli olmaları, aranan sağlık ve diğer niteliklerini korumaları halinde yeniden ön sözleşme yapılarak eğitime alınırlar.

Sözleşmeli subay veya sözleşmeli astsubayların sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle sözleşme süresinin bitiminden önce feshedilebilir.

a) Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliğinin ilgili hükümleri gereğince, sınıf okullarındaki eğitim ve öğretimde başarısız olmak.

b) Disiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamayacağı, sıralı sicil üstlerinin düzenleyeceği sicil ve kanaat raporu ile anlaşılmak.

c) Yetersizlik nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği, sıralı sicil üstlerinin düzenleyeceği sicil belgesi ile anlaşılmak.

d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;

1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikap, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından birisinden,

2) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,

3) 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Kanunun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan birisinden, mahkum olmak.

e) Taksirli suçlar hariç olmak üzere adli veya askeri mahkemeler tarafından bir ay ve daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkum olmak.

f) Son olarak verilen de dahil olmak üzere, kararın kesinleştiği tarihten itibaren geriye doğru son bir yıl içinde toplamda otuz gün ve daha fazla oda hapsi veya hizmet yerini terk etmeme cezasına mahkum olmak veya en son aldığı disiplin cezasından geriye doğru son bir yıl içinde en az iki disiplin amirinden toplam sekiz defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

g) Yasadışı siyasi, yıkıcı, bölücü, irticai faaliyetlerde bulunmak, tutum ve davranışlarıyla bu görüşleri benimsediği tespit edilmek.

h) Sözleşmeli subay veya sözleşmeli astsubay olmak için gerekli nitelik ve şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu niteliklerinden herhangi birini kaybetmek.

ı) Yabancı uyruklu kişilerle yapılan evliliklerde, evlilikleri ilgili mevzuatta belirtilen esaslar dahilinde Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülmemek ve çeşitli nedenlerle Türk vatandaşlığını kaybetmek veya Türk vatandaşlığından çıkarılmak.

i) Yetkili sağlık kurullarınca verilen kararlara göre sözleşmeli subay ve sözleşmeli astsubay olarak göreve devamı mümkün olmamak.

j) İstihdam edildikleri sınıflarda görev yapamayacaklarına dair yetkili sağlık kurullarınca karar verilenlerden, idarece başka bir sınıfta istihdamına gerek duyulmamak.

k) Sözleşmenin yapılmasını müteakip;

1) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar,

2) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar,

3) Tedavi kurumlarında yatarak tedavi olanlar ile aylıklı veya aylıksız doğum izni alanlar, hariç olmak kaydıyla, bir sözleşme yılı içinde alınan hava değişimi, istirahat ve benzeri sıhhi izin süresi toplamı doksan günü geçmek.

Sözleşmeli subay ve astsubaylardan 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olan isteklilerin sözleşmeleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı/branşı için faydalı olması, fiziki noksanlıklarını kapatabilmeleri, mensup olduğu Kuvvet Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca uygun görülmeleri ve istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşımaları şartıyla uzatılabilir.

Sözleşmesi yenilenmeyen subaylar astsubaylar üstte belirtilen hallerden birine girmiyorsa 60 gün içinde yürütme durdurma istemli iptal davası açarak hukuka aykırı işlemin iptalini talep etmelidir.

Sözleşmesi Yenilenmeyen veya Feshedilen Personel Ne Kadar Tazminat Alır?

Kendi kusuru (disiplinsizlik, suç işleme vb.) olmaksızın sözleşmesi sona erdirilen, sözleşmesi uzatılmayan veya süre bitimiyle ayrılan personele kanunen tazminat ödenir.

Ödenecek tazminat tutarı, ilgilinin son aldığı net aylığın iki katı ile fiilen hizmet ettiği yıl sayısının çarpılması yöntemiyle hesaplanır. Tam yıldan eksik kalan süreler orantılı olarak ödenir ancak tazminat hesabında daha önce de vurgulandığı gibi en fazla dokuz yıllık hizmet süresi dikkate alınır. Kendi kusuruna dayalı (örneğin disiplinsizlik) fesihlerde ise tazminat hakkı ortadan kalkabilir.

Sözleşme Yenilememe ve Fesih Kararlarına Karşı Dava Süreci Nasıl İşler?

Sözleşme yenilememe veya sözleşmenin idarece feshedilmesi gibi, personelin mesleğini sonlandıran ve hayatını doğrudan etkileyen kararlar idari yargı denetimine tabidir.

İdare tarafından tesis edilen bu işlemin personele tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde görevli ve yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Kamu görevlilerinin görevine son verilmesi işlemlerinde yetkili mahkeme, personelin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir. Bu 60 günlük süre hak düşürücü nitelikte olup, sürenin kaçırılması durumunda dava hakkı geri dönülemez biçimde kaybedilir.

Açılacak idari davada haksız işlemin iptalinin yanı sıra ödenmeyen veya eksik ödenen tazminatların tahsili de talep edilebilir. En önemlisi, davada yürütmenin durdurulması kararı talep edilerek; davanın esas kararı beklenmeden personelin hızlı bir şekilde mesleğine geri dönmesi ve maaş başta olmak üzere tüm özlük haklarından mahrum kalmaması sağlanabilir. Sürecin teknik boyutu ve kısa dava açma süreleri dikkate alındığında, mağduriyet yaşanmaması adına alanında uzman bir İdare Hukuku avukatından profesyonel destek alınması büyük bir zorunluluktur.

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post SÖZLEŞMELİ ASTSUBAY/SUBAY SÖZLEŞME YENİLEMEME VE FESİH appeared first on Yıldız Hukuk.

Danıştay Nedir ve Türk Yargı Sistemindeki Konumu Neresidir?

Danıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş olan en yüksek idari yargı mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir. İdari yargı alanındaki en üst görevli mahkeme olarak, idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluğunu denetler ve idari uyuşmazlıkları hukukun üstünlüğü ilkesi çerçevesinde çözüme kavuşturur.

Danıştay’ın Tarihsel Kökeni Şûrâ-yı Devlet’e mi Dayanır?

Evet, Danıştay’ın kökleri Osmanlı Devleti dönemine kadar uzanmaktadır. Kurum, ilk olarak 1868 yılında “Şûrâ-yı Devlet” adıyla kurulmuştur. Cumhuriyet döneminde 1924 Anayasası ile anayasal statü kazanan kurum, 1961 ve 1982 Anayasalarında da yüksek idare mahkemesi olarak varlığını sürdürmüştür.

Danıştay’ın Temel Görevleri Nelerdir?

Danıştay’ın görevleri genel olarak iki ana kategoride toplanır:

• Yargı Görevleri: İdare ve vergi mahkemelerinden verilen kararların son inceleme (temyiz) merciidir. Ayrıca kanunla belirlenen belirli davalara ilk ve son derece mahkemesi sıfatıyla bakar.
• Danışma ve İnceleme Görevleri: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirir, Başbakanlık veya Cumhurbaşkanlığınca gönderilen kanun tasarılarını ve idari işleri inceler.

Danıştay Hangi Davalara İlk Derece Mahkemesi Olarak Bakar?

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca şu uyuşmazlıklar doğrudan Danıştay’da görülür:

• Cumhurbaşkanı kararlarına ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar.
• Bakanlıklar ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar.
• Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararlarına karşı açılan iptal ve tam yargı davaları.
• Belediyeler ile il özel idarelerinin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri hakkındaki istemler.

Danıştay Üyeleri Nasıl Seçilir ve Görev Süreleri Ne Kadardır?

Danıştay üyelerinin dörtte üçü birinci sınıf idari yargı hakim ve savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, dörtte biri ise diğer görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Üyeler 12 yıl için seçilir ve bir kişi iki defa Danıştay üyesi olamaz.

GÜNCEL İŞ BÖLÜMÜNE GÖRE DAİRELERİN GÖREVLERİ NELERDİR?

24 Şubat 2026 tarihli ve 2026/6 sayılı Başkanlık Kurulu kararı ile daireler arasındaki iş bölümü şu şekilde en güncel haliyle belirlenmiştir:

Danıştay 1. Dairesi (İdari Daire) Hangi İşleri Yürütür?

Danıştay’ın tek idari dairesidir; yargısal görevi yoktur. Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklarca gönderilen kanun tasarıları hakkında görüş bildirir, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini inceler ve memurların yargılanmasına ilişkin idari kararları denetler.

Danıştay 2. Dairesi Hangi Personel Davalarına Bakar?

Esas olarak İçişleri Bakanlığı bünyesindeki emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personelinin atama, disiplin, terfi ve parasal hak uyuşmazlıklarına odaklanır. Ayrıca aile hekimliği mevzuatından doğan davalar da bu dairenin alanındadır.

Danıştay 3, 7 ve 9. Dairelerin Vergi Alanındaki Yetkileri Nelerdir?

Bu daireler vergi dava daireleridir:

• 3. Daire: Gelir, kurumlar ve KDV’ye ilişkin düzenleyici işlemleri ve İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nin bu konudaki kararlarını inceler.
• 7. Daire: Gümrük vergileri, ithalde alınan vergiler ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) konularında uzmandır.
• 9. Daire: Ankara, İzmir, Adana gibi büyük illerin vergi uyuşmazlıklarını ve emlak vergisi davalarını inceler.

Danıştay 4. Dairesi’nde 2026 Yılında Ne Değişti?

2026/6 sayılı karar ile en büyük değişiklik bu dairede yapılmıştır. Daha önce 6. Daire’nin baktığı imar yaptırımları (mühürleme, yıkım, durdurma kararları ve para cezaları) bu daireye geçmiştir. Ayrıca çevre, iklim ve afet mevzuatı da bu dairenin görevindedir.

Danıştay 5. Dairesi Hangi Disiplin İşlemlerine Bakar?

Hâkimler ve Savcılar Kanunu uyarınca tesis edilen sınav, adaylık ve disiplin işlemleri ile OHAL kapsamında çıkarılan KHK’lar uyarınca yapılan ihraç dosyalarını karara bağlar.

Danıştay 6. Dairesi’nin Mevcut Şehircilik Görevleri Nelerdir?

İmar yaptırımlarını devreden daire artık daha çok mülkiyet ve planlama odaklıdır. Her tür ve ölçekteki imar planları, parselasyon, yapı ruhsatı ve kamulaştırma davaları bu dairede görülür.

Danıştay 8. Dairesi’nin Yetki Alanındaki Konular Nelerdir?

Öğrenci ve öğrenim işleri, özel öğretim kurumları, mahalli idareler mevzuatı (belediye ve köy işleri) ile trafik uyuşmazlıklarına bakmakla görevlidir.

Danıştay 10. Dairesi Sosyal Güvenlik Alanında Neye Bakar?

SGK ve Genel Sağlık Sigortası mevzuatı, sağlık hizmetlerine ilişkin tam yargı (tazminat) davaları ve tüketicinin korunması bu dairenin uzmanlık alanıdır.

Danıştay 12. Dairesi Hangi Personel Rejimi Görevlerini Yürütür?

Cumhurbaşkanlığı ve Adalet Bakanlığı personelinin atama ve disiplin işlerine bakar. Ayrıca genel kamu personelinin emeklilik, harcırah ve görevde yükselme sınavı uyuşmazlıklarını çözer.

Danıştay 13. Dairesi (Ekonomi Dairesi) Hangi Kurumları Denetler?

Kamu ihaleleri, rekabet, özelleştirme, enerji ve telekomünikasyon mevzuatı ile ürün güvenliği ve finansal piyasa düzenlemeleri bu dairenin ana görev alanıdır.

Danıştay Davaları Ortalama Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?

2025 yılı verilerine göre Danıştay’daki dosyaların ortalama sonuçlanma süresi 560 gündür. Temyiz süreçleri iş yüküne bağlı olarak ortalama 1.5 ila 2 yıl sürebilmektedir.

Vatandaşlar dosyalarını UYAP Vatandaş Portalı, e-Devlet veya Danıştay resmi sitesindeki “Dosya Sorgulama” sekmesinden takip edebilirler.

İdari Yargı Sürecinde Neden Profesyonel Destek Alınmalıdır (Ankara İdare Avukatı Osman Yıldız)

İdari yargı süreci, özellikle Danıştay nezdindeki dosyalar, 2026 yılındaki yeni iş bölümü kararlarıyla birlikte oldukça teknik ve karmaşık bir hal almıştır. Dilekçeler aşamasındaki usuli bir hata veya davanın yanlış dairede takip edilmesi, sürecin yıllarca uzamasına hatta haklıyken davanın reddedilmesine yol açabilir.

Bu kritik aşamada, idare hukuku alanındaki derin birikimiyle Ankara İdare Avukatı Av. Osman Yıldız, Danıştay nezdindeki iptal ve tam yargı davalarında profesyonel hukuki danışmanlık sunmaktadır. Yürütmenin durdurulması taleplerinin etkin yönetilmesi ve Danıştay’ın güncel içtihatlarına uygun stratejilerin geliştirilmesi için Ankara İdare – Memur Avukatı Osman Yıldız’dan destek alarak yüksek yargı mercilerindeki haklarınızı güvenle savunabilirsiniz.

The post Danıştay Nedir? appeared first on Yıldız Hukuk.

İkamet izni, Türkiye’de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da 90 günden fazla kalmak isteyen yabancıların almak zorunda olduğu izin belgesidir.
İkamet (oturma) izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 19. maddesinde şu şekilde tanımlanmıştır:

“Türkiye’de, vizenin ya da vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur. Oturma izni, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder.”

Yabancılara İkamet İzni Nasıl Alınır?

Yabancılara ikamet izni, e-ikamet sistemi üzerinden başvuru yapılarak randevu alınması ve sonrasında randevu günü ve saati gerekli belgelerle İl Göç İdaresine gidilmesi ile alınır. İkamet (oturma) izni almak isteyen yabancılar, öncelikle e-ikamet web sitesinden başvuru yapacaktır. Bu başvuru ön başvuru niteliğinde olup, başvuru sonucunda yabancıya randevu gün ve saati verilir. Yabancı kişi, belirlenen randevu gün ve saatinde gerekli belgelerle birlikte İl Göç İdaresine giderek başvuruyu tamamlar.
İkamet izni başvuruları henüz yurt dışından alınmamaktadır. Yurt dışında bulunduğu sürede ikamet (oturma) izni süresi biten yabancılar, iki ülke arasındaki vize rejimine göre Türkiye’ye giriş yaptıktan sonra elektronik ortamda ikamet iznine başvurabileceklerdir. Ayrıca yabancının yasal temsilcisi veya avukatı aracılığıyla da başvuru yapılabilir. Ancak bu durumda yabancının da başvuruda hazır bulunması istenebilir. İkamet (oturma) izni başvurusunda bulunacak yabancıların kendi ülkelerinden belge alıp il göç idarelerine ibraz etmeleri gerektiğinde, bu belgelerin apostil şerhli ve noter onaylı Türkçe tercümesiyle ibraz edilmesi zorunludur.

E- İkamet Yoluyla Başvuru Yapma ve Randevu Alma Usulü Nasıldır?

Oturma izni almak için, öncelikle e-ikamet sistemi üzerinden ön başvuru yapılarak randevu gün ve saati alınmalıdır. E-ikamet web sitesi üzerinden yapılacak başvuruda, yabancı kişiye ait kişisel bilgiler sisteme girilerek başvuru aşamaları tamamlanır. E-ikamet sistemindeki tüm aşamalar tamamlandıktan sonra, yabancı kişi kendisine verilen randevu gün ve saatinde İl Göç İdaresinde gerekli belgelerle birlikte hazır bulunmalıdır. Geçerli mazereti olmaksızın randevu gününde İl Göç İdaresi müdürlüğünde hazır bulunmayan yabancılar, hiç başvurmamış sayılır.

İkamet İzni Sorgulama Nasıl Yapılır?

İkamet izni sorgulama, e-ikamet web sitesine girilerek yapılır. Siteye giriş yapıldığında, “Başvurumun Sonucunu Görmek İstiyorum” butonuna tıklanır ve yabancıya ait başvuru numarası ile sorgulama yapılır.

Türkiye’de İkamet İzni Almanın Genel Şartları Nelerdir?

Türkiye’de ikamet izni alma genel şartları, Türkiye’ye girişine izin verilmeyen kişilerden olmamak ve vize verilmeyecek kişilerden olmamaktır.
Türkiye’de ikamet izni verilmeyen yabancılar şunlardır:
-Pasaportu, pasaport yerine geçen belgesi, vizesi veya ikamet ya da çalışma izni olmayanlar ile bu belgeleri ya da izinleri hileli yollarla edinildiği veya sahte olduğu anlaşılan,
-Vize, vize muafiyeti veya ikamet izin süresinin bitiminden itibaren en az 60 gün süreli pasaport veya pasaport yerine geçen belgesi olmayan,
-Türkiye’ye girişleri yasaklı olan,
-Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülen,
-Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşıyan,
-Suçluların geri verilmesine esas olan suç veya suçlardan sanık ya da hükümlü olan,
-Kalacağı süreyi kapsayan geçerli bir sağlık sigortası bulunmayan,
-Türkiye’ye giriş, Türkiye’den geçiş veya Türkiye’de kalış amacını haklı nedenlere dayandıramayan,
-Türkiye’de kalacağı sürede, yeterli ve düzenli maddi imkana sahip olmayan,
-Vize ihlalinden veya önceki ikamet (oturma) izninden doğan borç ve cezaları ödemeyi kabul etmeyen, kişilerden olmamak Türkiye’de oturma (ikamet) izni alma genel şartlarıdır. Bu sayılan kişilerden olmamak üzere ayrıca hangi tür ikamet izni alınacaksa o türe ait şartların sağlanıyor olması gerekir. Bu şartlar aşağıda açıklanmaktadır. Yukarıda belirtilen yabancıların ikamet izni almak için yaptıkları başvurular reddedilir. Ayrıca, ikamet izni alındıktan sonra bu şartların ortaya çıkması halinde de ikamet izni iptal edilmektedir.

İkamet İzni Çeşitleri Nelerdir?

Türkiye’de ikamet (oturma) izni almak isteyen yabancıların kalış amaçlarına uygun başvurabileceği, 6 farklı ikamet izni bulunur.
İkamet izni çeşitleri şunlardır:

• Kısa dönem ikamet izni (turistik, tedavi amaçlı, gayrimenkul alarak ve diğer)
• Uzun dönem ikamet izni,
• Öğrenci oturma izni,
• Aile oturma izni,
• İnsani ikamet izni,
• İnsan ticareti mağduru oturma izni.

Kısa Dönem İkamet İzni Nedir?

Kısa dönem ikamet izni, Türkiye’de vize süresi veya vize muafiyeti süresinden daha uzun bir süre boyunca kalmak isteyen ve YUKK madde 32’deki şartları sağlayan yabancıların başvurabileceği oturma izni çeşididir.
Kısa dönem oturma izni alma şartları şunlardır:
-YUKK 31/1’de sayılan gerekçelerden birini veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebe ilişkin bilgi ve belgeleri ibraz etmek,
-YUKK 7’de belirtilen, Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyen yabancılardan biri olmamak,
-Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak,
-İstenilmesi halinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak,
-Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek.

Kısa Dönem İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Kısa dönem ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Oturma izni başvuru formu,
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
-4 adet biyometrik fotoğraf,
-Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair beyan,
-Oturma izni harcının ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belge/makbuz,
-Geçerli sağlık sigortası,
-Adres kayıt sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge,
-Kalınacak yeri gösterir belge (Tapu fotokopisi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği, otel vb. konaklama yerleri için bu yerlerde kalındığına dair belge vb.),
-Kısa dönem oturum izni kalış nedenlerine göre belgeler (Bilimsel araştırma amacıyla geleceklere amacına uygun vize, tedavi göreceklere hastaneye giriş ve tedaviye başlandığına dair belge gibi).

Ayrıca, kısa dönem oturma (ikamet) izni alınacak çocuklar için şu belgeler gerekir:

-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgeden ya da ulusal kimlik kartlarından anne ve baba tespit edilemiyorsa, onaylı doğum belgesi istenir.
-Anne veya babadan birisinin bulunmaması durumlarında onaylı muvafakatname istenir. (Ebeveynlerden birinin ölümü halinde diğer eş onaylı ölüm belgesi ibraz etmelidir.)
-Boşanma halinde çocuğun onaylı velayet belgesi istenir.

Uzun Dönem İkamet İzni Nasıl Alınır?

Uzun dönem ikamet izni, Türkiye’de kesintisiz en az 8 yıl ikamet (oturma) izniyle kalmış olan ya da İçişleri Bakanlığı’nın belirlemiş olduğu bazı şartları yerine getiren yabancılara verilen süresiz ikamet iznidir. Uzun dönem ikamet izni sahibi yabancı kişi, harç ücreti ödemeksizin süresiz olarak ikamet (oturma) iznine hak kazanır. Uzun dönem ikamet izni almak için YUKK m.43’te belirlenen şartların sağlanması gerekir.
Uzun dönem ikamet izni alma şartları şunlardır:

• Kesintisiz en az 8 sene ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak,
• Son 3 yıl içerisinde sosyal yardım almamış olmak,
• Yabancının kendisi veya varsa ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelir kaynağına sahip olmak,
• Geçerli sağlık sigortasına sahip olmak,
• Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak.

Uzun Dönem İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Uzun dönem ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:
-İkamet (oturma) izni başvuru formu,
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
-4 adet biyometrik fotoğraf,
-Önceki ikamet izin belgesinin fotokopisi (Belgenin aslı randevu gününde teslim edilmelidir.),
-Son 3 yıl içerisinde sosyal yardım alınmadığını gösteren imzalı ve mühürlü belgenin aslı (Valilikler/Kaymakamlıklar bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından alınabilir.)
-Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair imzalı ve mühürlü belgenin aslı,
-Adli sicil kaydı,
-İkamet (oturma) izni kart bedelinin ödendiğini gösterir belge/makbuz,
-Geçerli sağlık sigortası,
-Adres kayıt sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge,
-Kalınacak yeri gösterir belge. (tapu fotokopisi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği, otel vb. konaklama yerleri için bu yerlerde kalındığına dair belge gibi).

Öğrenci İkamet İzni Nasıl Alınır?

Öğrenci ikamet izni, Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancı öğrencilere verilen ikamet iznidir. İlk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara da, bakım ve masrafları gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilmesi kaydı ve velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle, öğrenimleri süresince öğrenci oturma (ikamet) izni verilebilir. Öğrenci oturma (ikamet) izninde, yabancının Türkiye’de öğrenim göreceğine gösterici nitelikteki bilgi ve belgeleri ibraz etme, Türkiye’ye girişe izin verilmeyen yabancılardan olmama ve Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini verme şartları aranır.

Öğrenci İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Öğrenci ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:
-İkamet izni başvuru formu,
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
-4 adet biyometrik fotoğraf
-Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair beyan,
-İkamet (oturma) izni kart bedelinin ödendiğini gösterir belge/makbuz,
-Geçerli sağlık sigortası,
-Yerleşim yerini gösterir belge (yerleşim yeri belgesi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği, yurtta kaldığına dair e-imzalı/imzalı ve mühürlü/kaşeli belge gibi).
-İdarenin talep etmesi halinde öğrenci belgesi (öğrenim görülen kurumdan imzalı ve mühürlü veya e-devlet sisteminden alınarak temin edilebilir).

Aile İkamet İzni Nedir?

Aile ikamet izni; Türk vatandaşlarının veya ikamet iznine sahip olan yabancıların yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna ya da bağımlı yabancı çocuğuna verilen oturum iznidir. Bu oturum izni aynı zamanda, mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna ya da bağımlı yabancı çocuğuna da verilir. Aile ikamet izni başvurusunda, destekleyici ve ikamet (oturma) izni başvurusu sahibi olmak üzere iki tür kişi bulunur. Destekleyici, Türkiye’ye gelecek olan yabancının masraflarını üstlenecek olan ve ikamet izni başvurusunda dayanak gösterilen kişidir.
Destekleyici kişinin sağlaması gereken şartlar şunlardır:
Destekleyicinin toplam geliri asgari ücretten az olmamalı ve geliri ailedeki fert başına asgari ücretin 1/3’inden az olmamalıdır.
Destekleyici, ailedeki kişi sayısına göre genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmalı ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış olmalıdır.
Eğer destekleyici kişi yabancıysa, Türkiye’de en az 1 yıldır ikamet (oturma) izniyle kalıyor olmalıdır.
Adres kayıt sisteminde destekleyicinin kaydı bulunmalıdır.
Destekleyicinin adli sicil kaydını almış olması gerekir.

• Başvuru sahibi yabancının sağlaması gereken şartlar şunlardır:
• Başvurucu, destekleyenin yabancı eşi ise bunu ispat eden belgeyi (evlilik cüzdanı veya muadili bir belge ile) ibraz etmelidir.
• Çocuk için başvuruluyorsa, çocuk, destekleyenin veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı olan ergin çocuğu olmalıdır ve bu durumu ispat eden bilgi ve belgeler ibraz edilmelidir.
• Başvurucu, destekleyici ile birlikte yaşadığını veya yaşama niyetinin olduğunu ortaya koymalıdır.
• Başvurucu, destekleyen kişi ile evliliğini ikamet (oturma) izni alabilmek için yapmamış olmalıdır.
• Başvuran yabancı eş, 18 yaşını doldurmuş olmalıdır.
• İkamet şartı hariç olmak üzere, destekleyici için getirilen şartlar başvurucu tarafından da sağlanmalıdır.

Aile İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Aile ikamet izni için gerekli belgeler, başvuruda bulunanın kendisinden istenen belgeler ve destekleyiciden istenen belgelerdir.
Aile ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:

• Oturma izni başvuru formu,
• Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
• 4 adet biyometrik fotoğraf,
• İkamet harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belgeler/makbuzlar,
• Evlilik cüzdanı veya evli olduğunu kanıtlayan belgenin fotokopisi, istenir.

Başvuranın çocuk olması halinde, destekleyicinin ve destekleyicinin eşinin ergin olmayan çocuğu veya bakmakla yükümlü olduğu çocuğu varsa ek olarak aşağıdaki belgeler istenir:

-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgeden ya da ulusal kimlik kartlarından anne ve baba tespit edilemiyorsa, çocuğun onaylı doğum belgesi,
-Boşanma halinde çocuğun onaylı velayet belgesi veya velayetin ortak olması durumunda diğer ebeveynin vereceği onaylı muvafakatname,
-Ebeveynlerden birinin ölümü halinde ebeveynin onaylı ölüm belgesi.

Aile ikamet (oturma) izni için destekleyici kişiden (başvuruda hazır bulunmalıdır) istenen gerekli belgeler şunlardır:

–Türk vatandaşı ise; Kimlik Kartı/Nüfus Cüzdanının aslı ve fotokopisi

–Yabancı ise; Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
İkamet çalışma izni belgesi, mavi kart, mülteci veya ikincil koruma statü sahibi kimlik belgelerinin fotokopisi istenir.

• Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair onaylı ve imzalı belge,
• Tüm aile bireylerini kapsayan geçerli sağlık sigortası,
• Adli sicil kaydı,
• Adres Kayıt Sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge,
• Kalınacak yeri gösterir belge (tapu fotokopisi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği gibi).

Turistik İkamet İzni Nasıl Alınır?

Turistik ikamet izni, turizm amaçlı Türkiye’de kalmak isteyen yabancı kişilerin başvurduğu kısa dönem ikamet izni türlerinden biridir.
Turistik ikamet izni alma şartları şunlardır:

• Turizm amacıyla kalacağını belirterek oturma izni talebinde bulunmak ve bununla ilgili gerekli belgeleri ibraz etmek,
• Kabul edilmeyen yolcu kapsamında olmamak,
• Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak,
• İstenilmesi halinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak,
• Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek.

Turistik İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Turistik ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Oturma izni başvuru formu,
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
-4 adet biyometrik fotoğraf,
-Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair beyan,
-Oturum izni harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belge/makbuz,
-Geçerli sağlık sigortası,
-Adres kayıt sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge,
-Kalınacak yeri gösterir belge (tapu fotokopisi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği, otel vb. konaklama yerleri için bu yerlerde kalındığına dair belge gibi),
-İdarenin talebi halinde, seyahat planı ve konaklama yerine ilişkin bilgi ve belgeler.
-Turistik ikamet izni çocuk için alınacaksa şu belgeler istenir:
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgeden ya da ulusal kimlik kartlarından anne ve baba tespit edilemiyorsa, onaylı doğum belgesi,
-Anne veya babadan birisinin bulunmaması durumlarında onaylı muvafakatname, (Ebeveynlerden birinin ölümü halinde diğer eş onaylı ölüm belgesi ibraz etmelidir)
-Boşanma halinde çocuğun onaylı velayet belgesi, istenir.

Tedavi Amaçlı İkamet İzni Nasıl Alınır?

Tedavi amaçlı ikamet izni, Türkiye’de tedavi görmek isteyen ya da tedavi süresinin vize süresini aşması muhtemel olan yabancılar tarafından alınması gereken kısa dönem oturma izni türlerinden biridir.
Tedavi amaçlı ikamet izni alma şartları şunlardır:

• Tedavi görme amacını ileri sürerek oturma izni talebinde bulunmak,
• Tedavinin yapılacağı hastaneden bu işlemlere ilişkin belgeleri ibraz etmek,
• Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyen yabancılardan biri olmamak,
• Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarını sağlamak,
• Talep edilmesi halinde adli sicil kaydını gösterir belgeyi ibraz etmek,
• Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini ibraz etmek, gerekir.
  Tedavi olma amacıyla Türkiye’ye gelen yabancılara refakat etmek isteyen kişiler için refakatçi oturma izni gibi bir ikamet türü düzenlenmemiştir. Ancak refakat etmek isteyen yabancıların diğer ikamet türlerine başvurmaları mümkündür. Ayrıca refakatçi olarak gelmek isteyen yabancıların ülkesi ile Türkiye arasında sağlık işbirliği protokolü gibi bir protokol bulunabilir. Bu durumda protokolde refakatçi oturma izni düzenlemesi varsa refakatçi için oturum izninin aranmayabilir.

Tedavi Amaçlı İkamet İzni için Gerekli Belgeler Nelerdir?

Tedavi amaçlı ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Oturma izni başvuru formu,
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
-4 adet biyometrik fotoğraf,
-Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair beyan,
-Oturma izni harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belge/makbuz,
-Geçerli sağlık sigortası,
-Kalınacak yeri gösterir belge (tapu fotokopisi, kira sözleşmesinin noter onaylı örneği, otel vb. konaklama yerleri için bu yerlerde kalındığına dair belge gibi),
-İdarenin talebi halinde, seyahat planı ve konaklama yerine ilişkin bilgi ve belgeler,
-Hastaneye giriş kaydı ve tedaviye başlandığını gösteren hastaneden alınan belge,
-Tedavi giderlerinin tümünün ödendiğine ilişkin makbuz ya da tedavi giderlerini kapsayan sağlık sigortasının poliçesi veya tedavi giderlerini devlet karşılıyorsa buna ilişkin belge,
-Tedavi görülecek hastanenin başhekimi ve tedaviyi gerçekleştirecek hekim tarafından düzenlenen, tedavinin ne kadar süreceğini gösteren belge, gerekir.

Gayrimenkul Alarak İkamet İzni Nasıl Alınır?

Gayrimenkul alarak ikamet izni, Türkiye’den konut niteliğinde ve büyükşehirlerde 75.000 USD ve diğer illerde 50.000 USD’nin üzerinde taşınmaz alan yabancıların başvurabileceği ikamet izni türüdür.
Eğer, aile üyeleri konut üzerinde paylı ya da elbirliğiyle mülkiyet hakkına sahipse, aile üyelerinin de gayrimenkul oturma iznine başvuru yapabilmeleri mümkündür. Ancak, eş ve çocuklar için de ikamet izni alınması isteniyorsa, tapuda bu kimselerin de ismine yer verilmesi gerekmektedir. Gayrimenkul alarak oturma izni başvurusunda bulunmak isteyen yabancıların öncelikle kısa dönem ikamet izninde aranan şartları yerine getirmeleri gerekmektedir. Bununla birlikte yabancının satın aldığı taşınmazda da birtakım şartların mevcut olması gerekmektedir.
Gayrimenkul ile oturma izni için taşınmazda aranan şartlar şunlardır:
Gayrimenkul konut niteliğinde olmalı ve bu amaçla kullanılmalıdır,
Konutun değeri, büyükşehir sınırları içindeyse en az 75.000 USD, diğer il sınırlarında ise en az 50.000 USD olmalıdır.
Yabancı kişi, konutun satın alırken ödemesi gereken bedelini satıcıya banka aracılığıyla ödemiş olmalıdır. Zira banka dekontu da gerekli belgelerdendir.

Gayrimenkul Alarak İkamet İzni Almak için Gerekli Belgeler Nelerdir?

Gayrimenkul alarak ikamet izni için gerekli belgeler şunlardır:
-İkamet izni başvuru formu,
-Ekspertiz raporu, (Konutun asgari değerde olduğunu tespit eden rapor)
-Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin aslı ve fotokopisi,
-4 adet biyometrik fotoğraf,
-Konutun şahsa ait olduğunu gösterir resmi, e-imzalı/imzalı ve mühürlü/kaşeli belge (tapu senedi) fotokopisi,
-Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair beyan,
-İkamet harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belgeler/makbuzlar,
-Geçerli sağlık sigortası,
-Numarataj (Belediye tarafından verilir)
-Tapu devam belgesi (Tapudan alınacak)
-En az 1 yıl geçerli güncel pasaport,
-Adres kayıt sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge,(Adres kayıt sisteminde kayıtlı bulunuyor ise bu belge gerekmektedir. Ancak, sistemde giriş bulunmuyorsa bu durumda belgeyi ilk anda ibraz edilmez. ikamet izni alındıktan sonra, en geç 20 iş günü içerisinde adres kayıt sistemine kayıt olunması gerekir.)

İnsani İkamet İzni Nasıl Alınır?

İnsani ikamet izni, YUKK m.46’da düzenlenen durumların varlığı halinde yabancılara insani nedenlerle verilen istisnai bir oturma iznidir.

YUKK 46’da belirtilen insani ikamet izni alma şartları şunlardır:
-Çocuğun yüksek yararının söz konusu olması,
-Haklarında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı alındığı hâlde, yabancıların Türkiye’den çıkışları yaptırılamadığında ya da Türkiye’den ayrılmaları makul veya mümkün görülmemesi,
-YUKK m.55 uyarınca hakkında sınır dışı kararı verilemeyecek olan kişilere,
-Sınır dışı etme, kabul edilemez başvuru ve başvurunun geri çekilmiş veya geri çekilmiş sayılma kararlarına karşı yargı yoluna başvurulması halinde,
-Başvuru sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı süresince,
-Acil nedenlerden dolayı veya ülke menfaatlerinin korunması ile kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından Türkiye’ye girişine ve Türkiye’de kalmasına izin verilmesi gereken yabancıların, ikamet izni verilmesine engel teşkil eden durumları sebebiyle diğer ikamet izinlerinden birini alma imkânı bulunmadığında,
-Olağanüstü durumlarda, insani ikamet (oturma) izni başvurusu yapılabilir. Yukarıda belirtilen hallerde, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan başvuru yapılabilir. Ayrıca, insani ikamet izni alan yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç 20 işgünü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır.

İnsani İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

İnsani ikamet izni için gerekli belgeler, başvuru için hazırlanacak olan dilekçe ve dilekçe içeriğini destekleyici belgelerdir. Zira, bu oturma iznine başvuru yapabilmek için İl Göç İdaresine doğrudan dilekçeyle başvuru yapılmalıdır. Ayrıca dilekçede insani oturma iznine başvuru sebebi somut olarak açıklanmalı dilekçeye destekleyici bilgi ve belgeler eklenmelidir.

İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni Nasıl Alınır?

İnsan ticareti mağduru ikamet/oturma izni, insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan yabancılara verilen oturma iznidir. Bu oturma izni valiliklerce 30 gün süreli olarak verilmektedir. Ayrıca bu izin en fazla 6’şar aylık sürelerle uzatılabilir ve toplamda 3 yılı geçemez.
İnsan ticareti mağduru oturma izni için diğer oturma izni türlerinde aranan şartlar aranmaz.

Oturma İzni Kaç Yıllık Verilir?

Oturma izni, başvurulan oturma izni türüne göre değişiklik göstererek 30 gün ile 5 yıl arasında verilir. Oturma izni türleri ve bu oturma izinlerinin süreleri aşağıda liste halinde verilmiştir. Kısa dönem ikamet izinleri kural olarak en fazla 2’şer yıl olacak şekilde verilebilmektedir.
-Türkiye’de çalışmayan ancak yatırım yoluyla oturma izni alacaklar ile bu kişilerin yabancı eşi, kendisinin veya eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğuna ve KKTC vatandaşlarına en fazla 5 yıllık sürelerle verilmektedir.
-Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren 6 ay içerisinde müracaat edenlere verilecek ikamet izinleri bir defaya mahsus olmak üzere en fazla 1 yıl süreli verilmektedir.
-Türkçe öğrenme kursuna katılacaklara ise oturma izni en fazla 2 defa ve her defasında 2’şer yıllık sürelerle verilmektedir.
-Aile ikamet izni her defasında en fazla 3 yıllık için verilmektedir. Ancak aile oturma izni, hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz.
-Öğrenci ikamet izni, yabancının öğrenim süresini kapsayacak şekilde verilir. Ayrıca, yabancı öğrencinin öğrenim süresi 1 yıldan kısa ise öğrenci oturma izni öğrenim süresini aşamaz.
-Kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla Türkiye’ye gelerek öğrenim görecek yabancılara da öğrenim süresi boyunca oturma izni verilebilir.
-Bakım ve masrafları gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilen ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara, velilerin veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle öğrenimleri süresince 1’er yıllık sürelerle öğrenci oturma izni verilebilir veya uzatılabilir.
-Uzun dönem ikamet izni, başvuruda bulunan yabancı kişiye süresiz olarak verilir.
-İnsan ticareti mağduru ikamet (oturma) izni, 30 gün süreli olarak verilir. Bu süre en fazla 6’şar aylık sürelerle uzatılabilir ancak bu süreler toplamda 3 yılı geçemez.
-Turizm ikamet/oturma izni, tedavi amaçlı oturma izni ve gayrimenkul alarak ikamet (oturma) izni, en fazla 2’şer yıllık  sürelerle verilir.
-İnsani oturma izninin kaç yıllık süre için verileceğine başvuran yabancının durumuna göre başvuruyu yapan il göç idaresi karar vermektedir. Bu süre ise İçişleri Bakanlığının belirlediği sürelerle sınırlıdır ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü onayı alınarak verilmektedir. Ancak genelde 1 yıldır.

Oturma İzni Ne Kadar Sürede Çıkar?

Oturma izni başvurusu, kanundaki düzenlemeye göre en geç 90 gün içerisinde sonuçlanır. Bu süre, bilgi ve belgelerin tam olarak yetkili makama teslim edildiği tarihten başlar. Uygulamada, oturma izni ortalama 10-30 gün içerisinde çıkar. İnsani oturma izninin çıkması ise ortalama 3-6 ay arasında sürmektedir.  Oturma izni alınması, gerekli belgelerin temin edilmesinin yanında usuli işlemlerin de sağlıklı yapılması ile mümkündür. Bu işlemlerde yapılacak hatalar, başvurunun reddine sebep olabilir veya oturma izni alınma süresini uzatabilir. Bu anlamda sürecin hızlı ve etkin şekilde yönetilerek oturma izninin mümkün olan en kısa sürede alınması için alanında uzman bir yabancılar avukatına danışılması faydalı olacaktır.

İkamet İzni Almadan Türkiye’de Kalmak Mümkün Müdür?

İkamet izni (oturum izni) almadan Türkiye’de kalmak mümkün değildir. Ancak, yabancılar vize ve vize muafiyetinin sağladığı süre boyunca, oturma iznine gerek olmadan Türkiye’de kalabilirler. Ayrıca, ikamet izninden muaf olan yabancılar da yeniden bir oturma izni almadan Türkiye’de kalabilir.
İkamet (oturma) izni almadan Türkiye’de kalabilecek kişiler şunlardır:

• Çalışma iznine sahip olan yabancılar,
• Göçmen Belgesi olan yabancılar,
• Geçici Koruma Belgesi sahibi olan kişiler,
• Çıkma izni ile Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler,
• Vatansız Kişi Kimlik Belgesine sahip olan yabancılar,
• Türkiye’de görev yapan diplomasi ve konsolosluk memurları ve Dışişleri Bakanlığı tarafından bildirilen yakınları,
• Geçerli Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi, Uluslararası Koruma Statüsü Sahibi Kimlik Belgesi, Kayıt Belgesi bulunan yabancılar.
• İkamet (oturma) izni muafiyetleri sona eren ve Türkiye’de kalmaya devam etmek isteyen yabancılar, kanunda yer alan ikamet izinlerinden herhangi birinin şartlarını taşımaları şartı ile ikamet/oturma izni başvurusu yapabilir. Bu başvurular bulundukları yerdeki il göç idaresine yapılır.

İkamet İzni Uzatma Nasıl Yapılır?

İkamet (oturum) izni uzatma başvuruları e-ikamet sistemi üzerinden yapılır. İkamet izni uzatma başvurusu, oturma izni süresinin dolmasına 60 gün kalmasından itibaren ve her halde ikamet süresi dolmadan önce yapılır. E-ikamet üzerinden oturma izni uzatma başvurusu yapılır. Başvuru sonucunda yabancıya İl Göç İdaresine başvurması için bir randevu gün ve saatinde verilir. Yabancı, başvuru gün ve saatinde gerekli belgeler ile birlikte İl Göç İdaresinde hazır bulunulmalıdır.
Önemli olarak ikamet (oturum) izni uzatma başvurularında, uzatma işlemi için gerekli belgelerin PTT iadeli taahhütlü posta yoluyla ya da kargoyla gönderilmesi usulüne 02.05.2019’dan itibaren son verilmiş ve randevu sistemine geçilmiştir.

İkamet Tezkeresi Uzatma İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

İkamet tezkeresini uzatmak için gerekli belgeler şunlardır:

• Başvuru formu,
• Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin noter onaylı fotokopisi,
• 4 adet biyometrik fotoğraf,
• Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkana sahip olunduğuna dair beyan,
• Geçerli sağlık sigortası (uzatma süresini kapsayan özel sağlık sigortası, SGK’dan alınmış imzalı ve kaşeli provizyon belgesi gibi).
• İkamet tezkeresini uzatmak için gerekli belgeler her ikamet izni türüne göre değişkenlik gösterir. Yukarıda belirtilen belgeler, ikamet (oturma) izni uzatma başvurularında her bir ikamet izni
• türü için geçerli ortak belgelerdir. Bu anlamda, yukarıdaki ortak belgelerin yanında, hangi ikamet türü için uzatma işlemi yapılacaksa işleme uygun belgelerin de sağlanması gerekir. Bununla
• birlikte bütün ikamet çeşitlerinde ortak gerekli belgeler bulunmaktadır.

İkamet İzni Geçiş Başvurusu Nedir?

İkamet izni geçiş başvurusu, mevcut ikamet (oturma) iznine ilişkin gerekçenin ortadan kalkması ya da yeni bir ikamet (oturum) iznine başvuracak gerekçenin ortaya çıkması halinde yapılan başvurudur. Örneğin, kısa dönem oturma izniyle kalan bir yabancı Türk vatandaşı birisiyle evlendiği takdirde diğer şartlar da mevcutsa aile ikamet iznine geçiş yapabilecektir.

Oturma İzni Reddi, İptali veya Uzatılmaması Hangi Hallerde Söz Konusu Olur?

Oturma izni talebinin reddi, iptali veya uzatılmaması şu durumlarda mümkündür:
-Yabancının başvurulan oturma izni şartlarını karşılamaması,
-Başvurulan oturma iznine ilişkin gerekli belgelerin sağlanmaması,
-Başvuru için kanunen süre belirlenmişse, süresi içinde başvuru yapılmaması,
-Oturma izni şartlarından birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi ya da ortadan kalkması,
-Oturma izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi,
-Yabancı hakkında sınır dışı etme ya da Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınması.
-Oturma izni başvurusunun reddedilmesi halinde 6 ay içerisinde aynı kalış amacıyla başvuru yapılamaz. Ancak, bu süre içerisinde farklı bir kalış amacıyla başvuruda bulunulabilir.

Oturma İzni Reddi, İptali veya Uzatılmamasına İtiraz ve İptal Davası Nasıl Açılır?

Oturma izni başvurusu çeşitli gerekçelerle reddedilebileceği gibi mevcut oturma izninin iptali veya oturma izni süresinin uzatılmaması da gündeme gelebilir. Bu durumda ise yabancı kişinin başvurabileceği iki farklı hukuki imkan bulunmaktadır. İlk olarak bu idari işlemlere karşı, kararı veren idari makama veya bir üst makamına itiraz etmektir. İkinci yol ise, karara karşı iptal davası açılmasıdır. İtirazlar, idarenin verdiği kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde Göç İdaresi Başkanlığına yapılır. İtirazı alan idare, konu hakkında 30 gün içinde karar verecektir. Eğer bu süre içerisinde cevap vermezse, başvuru reddedilmiş sayılır. Başvuru reddedilirse, yabancı iptal davası açabilir. Oturma izni başvurusunun reddi, oturma izninin iptali veya uzatılmaması durumlarında, yabancı kişi itiraz etmeden doğrudan da iptal davası açabilir. İptal davası, kararın yabancıya tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır.

Kaçak Olan (Vize İhlali Yapan) Yabancı Nasıl Oturma İzni Alabilir?

Kaçak olan (vize ihlali yapan) yabancı, Türkiye’de yasal olarak kalabileceği sürenin bitiminden itibaren 10 günden fazla vize ihlali yapmışsa, bazı istisnalar dışında, Türkiye’den çıkış yapmadan oturma izni alamaz. Oturma izni alabilmek için yabancı kişi ülkesine ya da farklı bir ülkeye gidip Türkiye’ye giriş yapması gerekmektedir. Çünkü, ülkemizde yasal olarak kalınabilecek sürenin bitiminden itibaren en fazla 10 gün daha kalınabilir.

Oturma İzni Olmadan Türkiye’de Kalan Yabancıya Ne Olur?

Oturma izni olmadan Türkiye’de kalan yabancılara YUKK m.9 çerçevesinde idari para cezası, Türkiye’ye giriş yasağı ve sınır dışı kararı verilir. Ayrıca yabancının Türkiye’de kaçak kalış süresi uzadıkça, yabancı hakkında konulan Türkiye’ye giriş yasağının süresi 5 yıla kadar uzayabilir.

Oturma İzni Başvurusu İçin Pasaport Süresi Ne Kadar Olmalıdır?

Oturma izni için başvuruda bulunacak yabancının pasaport ya da pasaport yerine geçen belgesinin süresi, talep ettiği oturma izni çeşidinin süresinden 60 gün daha uzun olmalıdır.

Oturma İzni Başvurusunda Bankada Ne Kadar Para Bulunmalıdır?

Kısa dönem ve öğrenci ikamet izinlerinde idarece ayrıca bir bilgi ve belge talep edilmedikçe yabancının beyanı yeterli kabul edilmektedir. Aile oturma izninde ise destekleyicinin, toplam miktarı asgari ücretten az olmamak üzere ailedeki fert başına asgari ücretin 3’te 1’inden az olmayan geliri olması şarttır. Uzun dönem oturma izninde ise yeterli ve düzenli bir gelirin olması gerekmektedir.  Yeterli ve düzenli bir gelirin tespiti için ise aylık asgari ücret tutarında gelirin olması yeterli olabileceği gibi, gelir getiren bir taşınmazın bulunması, banka hesabında Türkiye’de geçimini sağlamaya yeteceğine kanaat sağlayan paranın bulunması gibi durumlar da kabul edilmektedir.

Oturma İzni İçin Yabancı Sağlık Sigortası Nereden Alınır?

Oturma izni için yabancı sağlık sigortası il sosyal güvenlik birimlerinden, Sosyal Güvenlik Kurumundan veya özel sağlık sigortası şirketlerinden alınır. Oturma izni için gerekli olan yabancı sağlık sigortası şartının karşılanması için aşağıdaki belgelerden birinin olması yeterlidir.

İkili sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında Türkiye’de sağlık hizmetlerinden faydalanıldığına dair il sosyal güvenlik birimlerinden alınan imzalı ve mühürlü belge,
Sosyal Güvenlik Kurumundan alınmış imzalı ve mühürlü provizyon belgesi (SGK’dan getirilecek provizyon belgeleri aile ikamet izinlerinde hem destekleyici, hem de aile bireylerini kapsayacak biçimde olmalıdır.),
Sosyal Güvenlik Kurumuna genel sağlık sigortalısı olmak için yapılan başvuruya dair imzalı ve mühürlü belge,
Özel sağlık sigortası (en az 1 yıl süreli olmalı ve başvuru sırasında sigorta poliçesinin imzalı ve mühürlü aslı ibraz edilmelidir). Sağlık sigortasının süresi, başvuru yapılan oturma izni süresini kapsamalıdır.

İkamet İzni Müracaat Belgesi Nedir?

İkamet izni müracaat belgesi, yabancının ikamet (oturma) izni başvurusunu tamamladığında kendisine verilen belgedir. Bu belge, başvuru tarihinden itibaren 90 gün boyunca Türkiye’de yasal kalış hakkı sağlar.

Oturma İzni Başvurusu Sonuçlanmadan Yurt Dışına Çıkılabilir Mi?

Oturma izni başvurusu sonuçlanmadan yurt dışına çıkılabilir. Ancak bunun için Müdürlükçe onaylanmış İkamet İzni Müracaat Belgesi ve harç makbuzu bulunmalıdır. Ayrıca, bu belgelerle birlikte 15 gün içerisinde giriş yapmak kaydıyla ülkemizden çıkış yapabilir. 15 günden fazla yurt dışında kalınması halinde yabancıya ülkemize tekrar girişte vize hükümleri uygulanmaktadır.

Randevu Tarihinden Önce Vizenin veya Oturma İzninin Bitmesi Halinde Ne Olur?

Randevu tarihinden önce vize ya da ikamet süresi biten yabancılar, başvuru formu ile randevu gününe kadar Türkiye’de kalabilmektedirler. Dolayısıyla yabancı kişinin daha randevu tarihi gelmeden oturma izni süresinin bitmesi halinde e-ikamet sisteminden yaptıkları ön başvuru formuna dayanarak randevu süresine kadar Türkiye’de kalabilir.

Yabancı Oturma İzni Olmadan Ne Kadar Kalabilir?

Türkiye’de vize veya vize muafiyetinin sağladığı süreden ya da 90 günden fazla kalacak yabancıların oturma izni almaları zorunludur. Dolayısıyla yabancı kişilerin, vizesi ya da vize muafiyeti süresi bulunarak veya en fazla 90 gün kalmaları halinde oturma izni almadan Türkiye’de kalmaları mümkündür.

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post İKAMET İZNİ NEDİR? İKAMET İZNİ NASIL VE NEDEN ALINIR? appeared first on Yıldız Hukuk.

Çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından resmi belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süreci boyunca yabancıya Türkiye’de hem çalışma hem de oturma izni veren bir belgedir. Ayrıca, Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre, Türkiye’de bağımlı ya da bağımsız çalışmaya başlamadan önce izin alınması zorunludur. Aksi halde yabancı kişinin Türkiye’de herhangi bir işyerinde çalışması yasal değildir ve bunun birtakım yaptırımları bulunmaktadır.

Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Çalışma izni, yabancıya ait kimlik numarası veya referans numarası ile işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden başvuru yapılmasıyla alınır. Çalışma izni alınması süreci için mevzuatımıza göre iki farklı usul öngörülmüştür. Bu usuller başvurunun yurtiçinden veya yurtdışından yapılmasına göre farklılık arz eder. Aşağıda bu usuller ayrıntılı şekilde incelenmiştir.

Çalışma İzni Yurtiçi Başvurusu Nasıl Yapılır?

Çalışma izni yurtiçi başvurusu, yabancının Türkiye’de ve en az 6 ay süreli ve geçerliliği devam eden oturma izni bulunduğu durumda yapılır. Bu kişilerin, 99 ile başlayan yabancı kimlik numarası bulunur. İşveren, bu kimlik numarası ile e-izin sistemi üzerinden, çalıştırılacak yabancı için başvuru yapacaktır.

Çalışma İzni Yurtdışı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Çalışma izni yurtdışı başvurusu, yabancının yurtdışında olduğu ve en az 6 ay süreli ve geçerliliği devam eden oturma izni bulunmadığı durumda yapılır. Bu yabancıların öncelikle uyruğunda bulunduğu ülkedeki T.C. dış temsilciliğine giderek çalışma vizesi başvurusunda bulunması gerekir. Başvuru neticesinde, yabancı kişiye toplam 16 haneli bir referans numarası tesis edilir. İşveren, bu referans numarası ile e-izin sistemi üzerinden, çalıştırılacak yabancı için başvuru yapacaktır.

Çalışma İzni Başvuru Adımları Nasıldır?

Başvurunun yurtiçi veya yurtdışı usulü ile yapılması farketmeksizin işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden yapılması gerekir. Bu kapsamda işveren tarafından e-izin sistemi üzerinden yapılacak başvuruda şu adımlar takip edilir:
İlk olarak Bakanlığın internet sitesine gidilerek yabancı çalıştırabilmek için işyerlerinin sağlaması gereken kriterler incelenmelidir. Bu kriterlerin sağlanması halinde ise başvuru yapmaya başlanabilecektir.
Akabinde, Bakanlığın otomasyon sistemine işyeri kaydını oluşturacak olan SGK e-bildirge kullanıcısının kendi adına elektronik imzasının olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Ayrıca, başvuruya başlamadan önce çalıştırılması planlanan yabancı ile iş sözleşmesi imzalanmalıdır. İş sözleşmesi örnekleri Bakanlığın internet sitesinde mevcuttur (Yurt dışı başvurularında bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken Dış temsilciliğe sunulmuş olması gerekir).
Yabancı çalışma izni başvurusuna geçmeden önce e-bildirge kullanıcısı tarafından Bakanlığın yabancı çalışma izni otomasyon sistemine girilerek işyeri kaydı oluşturulmalıdır. İşyeri kaydı, gerekli bilgi ve belgelerin girilmesinden sonra açılacak taahhütnamenin elektronik imza ile imzalanması ile tamamlanacaktır.
İşyeri kaydı oluşturulduktan sonra bu işyeri üzerinden e-bildirge kullanıcısı veya onun yetkilendirdiği bir kişi, e-imzası ile yabancı çalışma izni başvurusu yapılabilir.
E-izin uygulamasının sol menüsünde yer alan “Başvuru Yap” sekmesine girildikten sonra yabancının statüsü ve durumu ile ilgili başvuru seçeneği seçilmeli ve ilerleyen sekmelerde istenen bilgi ve belgelerin adım adım doldurularak tüm sekmelerin tamamlanması gerekmektedir. (Sekmede yer alan bilgileri tam olarak doldurulduğu sekme başlığının yanında çıkacak olan yeşil onay işaretinden anlaşılabilecektir.)

Tüm bilgi ve belge girişleri tamamlandıktan sonra en son aşamada başvuru kaydedebilir veya onaylanabilecektir. Onayla butonuna tıklayarak açılacak olan dilekçe, başvuru formu ve taahhütnamenin elektronik imza ile imzalanması halinde başvuru tamamlanmış ve değerlendirilmek üzere Bakanlığa ulaşmış olacaktır.
Başvurun değerlendirilmesi sürecinde gerektiğinde Bakanlık tarafından e-posta ile bilgilendirilme yapılabilmektedir. Ayrıca e-izin uygulamasının sol menüsünde yer alan “Başvuru Takip” sekmesine girerek başvurun son durumu ile ilgili bilgi alınabilmektedir.
Başvurunun Bakanlıkça  olumlu değerlendirilmesi halinde, gerekli harçları yatırmak için e-posta ile başvurucu bilgilendirilir. Yurt dışından yapılan çalışma izin başvurularında gerekli harç, değerli kağıt bedeli ve diğer ücretler yabancı şahıs tarafından ilgili dış temsilciliğimize bizzat yatırılacaktır.
Harç ve değerli kağıt bedeli yatırılmış olan çalışma izin başvuruları Bakanlık tarafından onaylanarak çalışma iznine dönüşür ve basılan çalışma izin kartları PTT kargo ile işyeri adresine gönderilir.
Yurt içinden yapılan başvurularda çalışma izni başlangıç tarihini izleyen 30 gün içinde, yurt dışından yapılan başvurularda ise yabancının yurda giriş tarihinden itibaren 30 gün içinde SGK sigortalı girişinin, en az Bakanlığa beyan edilmiş ücret üzerinden yapılması zorunludur.

Önemli olarak yurt dışındaki T.C. temsilciliklerinden çalışma vizesi alarak Türkiye’ye gelen yabancılar, Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içerisinde en yakın göç idaresi müdürlüğüne giderek adres kaydını yaptırması gerekmektedir.

Yabancı Çalışma İzni Sorgulama Nasıl Yapılır?

Yabancı çalışma izni sorgulama Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı web sitesi üzerinden yapılır. Bu sistem içerisinden yabancıların çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti sorgulama işlemleri yapılır.
Açılan ekranda “Sorgulamak İstediğiniz Başvuru Türünü Seçiniz” kısmında “Yabancı Çalışma İzni” seçeneği tıklanır. Ardından, “Yabancı Kimlik Numarası/Referans Numarası” ve “Başvuru Numarası” ilgili bölümlere girilerek başvuru sorgulaması yapılır.

Bakanlığın Değerlendirme ve Sonuçlandırma Süreci Nasıl İşler?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının da görüşlerini almak suretiyle yabancı çalışma izni başvurusunu değerlendirir ve sonuçlandırır. Usulüne uygun olarak yapılan yabancı çalışma izni başvuruları, belgelerin tam ve eksiksiz olması kaydıyla Bakanlık tarafından en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırılır.
Başvurunun eksik belgelerle yapıldığının tespit edilmesi halinde, eksik belgelerin tamamlanması istemiyle başvurucuya bilgi verilir. Bu durumda ise 30 günlük süre eksik belgelerin Bakanlığa verildiği tarih itibariyle başlar.Bakanlık yabancı çalışma iznine ilişkin olumlu veya olumsuz kararını, yurt dışından yapılan başvurularda, başvuru yapan yabancıya bildirmek üzere ilgili dış temsilciliğine de bildirilir. Yurt içinden yapılan başvurularda ise işverene bildirilir.

Çalışma İzni Türleri Nelerdir?

Çalışma izni türleri Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmiştir. Kanuna göre çalışma izni türleri, süreli çalışma izni, süresiz çalışma izni, bağımsız çalışma izni, istisnai çalışma izni ve turkuaz kart olmak üzere 5 adettir.

Süreli Çalışma İzni Nedir?

Süreli çalışma izni, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak ve belirli bir işyerinde veya bunları aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok 1 yıl geçerli olarak verilen çalışma iznidir. Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/1 hükmünde süreli çalışma izni şu şekilde düzenlenmiştir:
“Başvurunun olumlu değerlendirilmesi halinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunları aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok 1 yıl geçerli çalışma izni verilir.”
Süreli çalışma izni için uzatma başvurusu da yapılabilir. Uzatma başvurusu olumlu neticelenen yabancıya, aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok 2 yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok 3 yıla kadar yabancı çalışma izni verilecektir.

Süresiz Çalışma İzni Nedir?

Süresiz çalışma izni, yabancıya Türkiye’de süresiz çalışma hakkı veren bir çalışma izni türüdür. Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az 8 sene kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Süresiz çalışma izni belgeleri çalışma izni başlangıç tarihi itibariyle her 5 yılın sonunda yenilenmektedir. Belge yenileme başvurusu süresiz çalışma izninin başladığı tarihten itibaren 5 yıllık sürenin dolmasından önceki 6 ay içerisinde ve her koşulda süre dolmadan yapılmalıdır. Ayrıca yabancılar süresiz çalışma iznine sahip olsalar dahi, özel düzenlemelerle kendilerine yapmaları yasaklanmış ve sadece Türk vatandaşlarının yapabileceği kabul edilen iş ve meslekleri yapmaları mümkün değildir.

Bağımsız Çalışma İzni Nedir?

Bağımsız çalışma izni, yabancıya Türkiye’de kendi ad ve hesabına çalışma hakkı veren bir çalışma izni türüdür. Bu çalışma izni profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması şartıyla verilmektedir. Ayrıca bağımsız çalışma izni süreli olarak düzenlenmektedir. Ancak herhangi bir süre öngörülmemiştir.

İstisnai Çalışma İzni Nedir?

İstisnai çalışma izni, Bakanlığın belirlediği işgücü politikalarına uygun olarak Uluslararası İşgücü Kanunu m.16’da belirtilen kişilere verilen çalışma iznidir. Aşağıda liste halinde belirtilen yabancılar istisnai çalışma iznine başvuruda bulunabilirler.

• Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye olan katkısı vb. özelliklerinden dolayı nitelikli işgücü olarak değerlendirilen,
• Bilim ve teknolojiye olan katkısı, yatırım ve ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü vb. özelliklerinin olmasından ötürü nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen,
• Belirli bir süre için işvereni tarafından Türkiye’de gerçekleştirilen bir projede istihdam edilen,
• İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilen,
• KKTC vatandaşları,
• AB üyesi ülke vatandaşları,
• Uluslararası koruma başvurusu sahibi, şartlı mülteci, geçici koruma sağlanan veya vatansız ya da mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağduru,
• Bir Türk vatandaşı ile evli ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içerisinde yaşayan,
• Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlığı olmadan çalışan,
• Alanındaki başarısı ile uluslararası düzeyde temayüz etmiş olarak bilimsel, kültürel, sanatsal veya sportif amaçla Türkiye’ye gelen,
• Sınır ötesi hizmet sunucusu yabancılar, başvuruda bulunabilir.

Turkuaz Kart Nedir?

Turkuaz kart; nitelikli işgücü, mesleki deneyim veya çeşitli diğer şekillerde Türkiye’ye katkısı olacak kişilere süresiz ikamet ve çalışma izni imkanı veren karttır. Ayrıca bu kart, yabancının eşine ve 18 yaşından küçük ya da özel bakıma muhtaç çocuklarına da süresiz ikamet hakkı sağlamaktadır. Turkuaz kart, ilk 3 yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilmektedir. Bakanlık bu süre içerisinde işveren ya da yabancıdan gerekli bilgi ve belge talep edebilecektir. Geçiş süreci içerisinde iptal edilmeyen turkuaz kartta yer alan geçiş süresi kaydı, yabancının başvurusu halinde kaldırılır ve süresiz turkuaz kart verilmektedir. Turkuaz kart sahibi yabancılar Uluslararası İşgücü Kanununda düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır. Turkuaz kartın sağladığı haklar şunlardır:
Türkiye’de askerlik yapma yükümlülüğünden muaf olacaklardır.
Seçme ve seçilme, kamu görevlerine girme haklarından yararlanamazlar.
Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı olup, bu hakların kullanımında ilgili mevzuattaki hükümlere tabidirler.
Bu kişilerin, Türkiye’deki ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz iktisabı ile ferağı gibi konulara yönelik işlemleri, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından Türk vatandaşlarına uygulanmakta olan mevzuata göre yürütülür. Bu hak ve yükümlülüklerin kullanılmasında özel kanunlarda Türk vatandaşı olma koşulu aranmışsa, Turkuaz Karta sahip olan kişiler bu haklardan yararlanmayı talep edemezler. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 12. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Turkuaz Kart sahibi ve yakını, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmaması ve geçiş süresi kaydının kaldırılması şartıyla Bakanlıkça teklif edilmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanabilir.

Yabancı Uyruklulara Çalışma İzni Alma Şartları Nelerdir?

Yabancı uyrukluların çalışma izni alma şartları, Bakanlığın değerlendirme kriterlerinin yerine getirilmesidir. Bu kriterlerin hem yabancı çalışan hem de işveren tarafından yerine getirilmesi gerekir. Bu kapsamda yabancı uyrukluların çalışma izni alma şartları şunlardır:
Çalışma izni talep edilen işyerinde en az 5 Türk vatandaşının istihdam edilmesi gerekmektedir. Çalışma izni isteyen yabancının şirket ortağı olması halinde, beş kişilik istihdam şartı, Bakanlıkça verilecek bir yıllık çalışma izninin son 6 ayı için aranmaktadır. Aynı işyerinde birden fazla yabancı için çalışma izni talebinde bulunulması durumunda ise çalışma izni verilen ilk yabancıdan sonraki her bir yabancı için ayrı ayrı 5 Türk vatandaşı istihdamı aranmaktadır.
İşyerinin ödenmiş sermayesinin en az 100.000 TL veya brüt satışlarının en az 800.000 TL veya son yıl ihracat tutarının en az 250.000 ABD Doları olması gerekmektedir.
Dernek ve vakıflarda çalışan yabancılara ilişkin izin taleplerinde 2. madde, yabancı devlet havayollarının Türkiye temsilciliklerinde, eğitim sektörü ve ev hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ise, 1. ve 2. maddeler uygulanmayacaktır.
Çalışma izni başvurusunda bulunan şirket ortağı yabancının, 40.000 TL’den az olmamak üzere sermaye payının en az yüzde 20 olması gerekmektedir.
İşveren tarafından yabancıya ödeneceği beyan edilen aylık ücret miktarının yabancının görev ve yetkinliği ile bağdaşır seviyede olması gerekir. Buna göre, başvuru tarihi itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret tutarı dikkate alınmak suretiyle yabancıya ödenecek ücretin en az;

• Üst düzey yöneticiler ve pilotlar için asgari ücretin 6.5 katı,
• Birim veya şube müdürleri ile mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 4 katı,
• Uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde çalışacaklar ile öğretmenler için asgari ücretin 3 katı,
• Ev hizmetlerinde çalıştırılacak yabancılar için en az asgari ücret, diğer mesleklerde çalışacak yabancılar için asgari ücretin 1,5 katı,
• Turizm-animasyon organizasyon firmalarında akrobat ve benzeri unvanlarda çalışacak yabancılar ile masör, masöz ve SPA terapisti gibi işlerde çalışacak yabancılar için asgari ücretin 2 katı olması gerekmektedir.
  Bünyelerinde;
• İzinli masaj salonu bulunduğunu kanıtlayan Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli en az üç yıldızlı turizm işletmelerinin, belgeli tatil köylerinin, resmi makamlardan alınmış faaliyet izni bulunan termal otellerin,
• Hamam-sauna-SPA vb. kompleksi bulunduran belgeli turizm işletmeleri ile anlaşmalı (sözleşme bulunan) tesislerin,
• En az 20 Türk vatandaşı çalıştıran resmi makamlardan izinli spor merkezlerinin,
• Masör, masöz ve SPA terapisti gibi uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerdeki yabancı çalıştırma talepleri değerlendirmeye alınacak, bu kapsamda bulunmayan işletme ve işyerlerinin talepleri ise uygun bulunmayacaktır.
• Eğlence sektörünün ve turizm-animasyon organizasyon firmalarının uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerinde istihdam edilecek yabancılar için en az 10 Türk vatandaşı çalıştırılması halinde her bir yabancı için ayrı ayrı 5 Türk vatandaşı istihdamına ilişkin kota ayrıca uygulanmayacaktır.
• Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde hüküm bulunan haller ile kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşme veya ihale usulleriyle mal ve hizmet alımı işlerinde çalıştırılacak yabancılara ilişkin çalışma izin taleplerinin değerlendirilmesinde 1. ve 2. maddelerde belirlenen kriterler uygulanmayacaktır.
• İleri teknoloji gerektiren işlerde veya aynı vasıflarda Türk uzmanın bulunmadığı hallerde Genel Müdürlük Makamınca verilecek onay üzerine 1. ve 2. maddelerde belirlenen kriterler uygulanmayacaktır.

Özellik Arzeden Doğrudan Yabancı Yatırım koşullarını taşıyan işletmelerde kilit personel dışında istihdam edilecek yabancılar için, 1. madde ile belirlenen kriter, işletmenin ülke çapındaki tüm işyerlerinde çalışan Türk vatandaşı sayısı esas alınarak uygulanır.,

Yabancı Uyruklulara Çalışma İzni Alma Şartlarının İstisnaları Nelerdir?

Yukarıda belirtilen değerlendirme kriterlerine tabi olmayan yabancılar da bulunmaktadır. Ancak bu yabancılar yukarıdaki değerlendirme kriterlerinden muaf olsalar bile Türkiye’de çalışabilmek için çalışma izni almaları gerekir. Değerlendirme kriterlerinden muaf tutulan yabancılar şunlardır:
-Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar,
-En az 3 yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayan yabancılar,
-KKTC vatandaşları,
-Türk veya akraba toplulukları uygulamaları çerçevesinde ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
-İnsani ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
-İnsan ticareti mağduru ikamet izni verilmiş olan yabancılar,
-Vatansız statüsünde ikamet izni verilmiş yabancılar, değerlendirme kriterlerinden muaftırlar.

Yabancı Çalışma İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Yabancı çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
-İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi,
-Pasaport sureti,
-Pasaportun Latin harfleri ile yazılı olmadığı durumlarda yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı çevirisi de başvuruya eklenecektir.
-6458 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca talebi uygun bulunan yabancılara verilecek çalışma izinleri pasaport bitim tarihinden 60 gün önceki tarihi aşmayacak şekilde düzenlenmektedir. Ayrıca çalışma izni başvuru tarihi itibariyle 60 günden az süreli pasaport ve pasaport yerine geçen belgeyle yapılan çalışma izin başvuruları işleme alınmamaktadır.
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi sureti,
-Mesleki hizmetler kapsamında çalışacak yabancılar ile Bakanlığın gerekli gördüğü mesleklerde çalışacak yabancılar için diploma zorunludur. Ev hizmetlerinde diploma ibrazı zorunlu olmayıp, bitirilen en son okula ilişkin beyan yeterlidir.
-Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi,
-Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kar/zarar tablosu gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen gerekli bilgi ve belgeler tüm çalışma izni türleri için ortak gerekli belgelerdir. Bu belgelerle birlikte, yabancının Türkiye’de çalışmak istediği sektörlere göre de ayrı ayrı bilgi ve belge yüklemesi gerekmektedir. Bu sektörlerin ne olduğu ve sektörlere göre hangi belgelerin istendiği aşağıdaki ayrıca açıklanmıştır.

Eğlence Sektörü Çalışma İzni Gerekli Belgeler Nelerdir?

Eğlence sektörü çalışma izni başvurusu için gerekli belgeler şunlardır:

-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Bonservis, (Çalışma izni istenilen yabancının sanatçı olarak uluslararası üne sahip veya aynı düzeyde yabancı işletmelerde program yaparak çalışmış olduğunu gösteren bonservisinin üzerinde apostil şerhi veya Dış Temsilcilik tasdik şerhi bulunacaktır.)
-Türkçe ve yabancının dilinde düzenlenen İş Sözleşmesi, (İşveren ve yabancının ıslak imzaların bulunduğu iş sözleşmesi olmalıdır.),
-Kültür ve Turizm Bakanlığından alınmış İşletme Belgesi gereklidir.
Ayrıca, yabancı sanatçılarla yapılacak iş sözleşmesinde olması gereken zorunlu şartlar da bulunmaktadır. Bu zorunlu şartlar şunlardır:

• Yabancı sanatçıların çalışma sürelerini müteakip ülkelerine dönüşlerinde, dönüş biletleri ile yol masraflarının işverenlikçe karşılanacağını taahhüt edeceklerine ilişkin kayıt,
• Ücretin her 6 ayda bir değişen asgari ücretin 3 katından daha düşük olamayacağına ilişkin taahhüt,
• İşyeri Vergi Numarası,
• Çalışanın haklarının yanı sıra, gerektiğinde danışılmak üzere 155 Polis İmdat ve 157 İnsan Ticareti Mağdurlarına Yönelik Yardım hattı, Alo 170 yardım hattı numaraları ile Bakanlığımız
• Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerinin irtibat telefonları yer alacaktır.

Havacılık Sektörü Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Havacılık sektörü çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Pilot Lisansı,
-Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenecek çalışma izni, yabancı uyruklu pilotların lisanslarını Türkiye’de geçerli kılan Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden alınacak Validasyon Belgesi ile birlikte geçerlilik kazanmaktadır.
-Ayrıca önemli olarak bakanlıkça düzenlenecek olan havacılık sektörü çalışma izni, yabancı uyruklu pilotların lisanslarını Türkiye’de geçerli kılan Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden alınacak Validasyon Belgesi ile birlikte geçerlilik kazanmaktadır.

Kilit Personel Çalışma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?

Kilit personel çalışma izni başvurusunda bulunmak için istenilen belgeler şunlardır:

• Şirket veya şubenin “özellik arzeden doğrudan yabancı yatırım” olduğuna ilişkin bilgi ve belgeler,
• Yabancı personelin kilit personel olduğuna ilişkin bilgi ve belgeler,
• İrtibat bürosu faaliyetleri için son yıl içinde yurt dışından döviz getirilmiş olduğuna ilişkin belgeler,
• Yabancı Personel Bildirim Formu belgesi,
• Yabancının işe kabul belgesi veya onaylı sureti,
• Pasaport sureti ve tercümesi,
• Özgeçmiş formu
• Çalışma izni talep dilekçesidir.

İrtibat Büroları Çalışma İzni Başvurusu Yaparken Neler Gerekir?

İrtibat bürolarının yaptığı çalışma izni başvurularında gerekli belgeler şunlardır:
Faaliyet izni belgeleri, (İrtibat bürolarında istihdam edilecek yabancılar için ilgili bakanlıktan alınmalıdır),
İrtibat büroları için son yıl içerisinde yurt dışından en az 200 bin ABD Doları veya karşılığı döviz getirilmiş olduğuna ilişkin belgeler, gerekir. (Büro yetkilisi için yetki belgesi ve döviz transferi ile ilgili banka dekontu, banka yazısı, döviz alım belgesi fotokopisi gibi belgelerdir.)

Şirket Ortağı Yabancıların Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?

Şirket ortağı yabancıların çalışma izni için yaptığı başvurularda gerekli belgeler şunlardır:
-Pasaport sureti,
-Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi sureti,
-Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi,
Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kâr/zarar tablosu gereklidir.

Turizm Sektörü Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Turizm sektörü çalışma izni için yapılacak başvurularda gerekli belgeler şunlardır:
Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınmış İşletme ve Yatırım Belgesi, belgeli işletme değilse,, Ticaret odasından alınmış Faaliyet Belgesi,
Turizm işletmelerinde çalıştırılan yabancı personelin miktarı toplam personelin % 10’unu geçememektedir. Bu oran Kültür ve Turizm Bakanlığınca % 20’ye kadar artırılabilmektedir. Dolayısıyla 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m.18 uyarınca, çalışma izni talep edilen her bir yabancı için en az beş Türk vatandaşının o işyerinde istihdamı zorunludur.

Yabancı Doktor Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?

Yabancı doktor çalışma izni başvuruları için gerekli belgeler şunlardır:
-Ön izin belgesi (Sağlık Bakanlığına bağlı özel sağlık kurumlarında görev alacak olan yabancı sağlık meslek mensupları için, görev yapacakları sağlık kurumunun bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğünden alınmış yabancının mesleki yeterliliğini göstermelidir),
-Faaliyet izin belgesi (Yabancı doktoru veya diğer sağlık çalışanlarını istihdam etmek isteyen özel sağlık kurumları il sağlık müdürlüğünden alabilirler).
-Yabancının yurt dışındaki fakültelerden mezun olması halinde ise diploma denklik belgesi
-663 sayılı KHK ile yabancı doktor ve hemşirelerin Türkiye’de çalışabilmelerine imkan verilmiştir. Dolayısıyla yabancı uyruklu doktor/hemşire istihdam edecek özel sağlık kuruluşları il sağlık müdürlüğünden almış olduğu ön izin (mesleki yeterlilik) belgesi ile birlikte Bakanlığa çalışma izni başvurusu yapılabilir. Ayrıca çalışma izni istenilen yabancının yurt dışındaki fakültelerden mezun olması halinde ise diploma denklik belgesinin ibrazı zorunludur.

Yabancı Bakıcı Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?

Ev hizmetlerinde yabancı personel çalıştırmak için yapılan yabancı bakıcı çalışma izni başvurularının son zamanlarda giderek artmıştır. Bu yüzden Bakanlık bu izin türünün istismarını önlemek ve çalışma izni verilen yabancıların güvenliği açısından aşağıda belirtilen birtakım sınırlamalara gitmiştir.  Ev hizmetlerinde yaşlı, hasta ve çocuk bakımı dışında yabancılara çalışma izni verilmesi mümkün değildir. İşverenin bakım gerektirecek hastalığının bulunduğunun sağlık kurulu raporu ile kanıtlanması zorunludur.

Ciddi bakım gerektiren ağır haller dışında erkek yabancılara konutlarda çalışma izni verilmemektedir.
Yabancı bakıcı çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:

• İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi, (Yurt dışı başvurularında bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken T.C. dış temsilciliklerine yabancı personel tarafından sunulması gerekir),
• Pasaport sureti,
• Ev hizmetlerinde diploma ibrazı zorunlu olmayıp, bitirilen en son okula ilişkin beyan yeterlidir.
• İşverene ait kimlik kartı,
• Bakımı yapılacak olan kişinin kimlik kartı (bakılacak kişi yaşlı ise sağlık belgesi veya heyet raporu da alınması gereklidir),
• İşverenin nüfus kayıt örneği,
• Yaşlı, hasta ya da çocuğun vukuatlı nüfus kayıt örneği,
• İşverenin gelir durumunu gösteren belge,
• Birinci dereceden yakını işveren olacak ise, yakınlığı gösteren belge de gereklidir.

Yabancı Mimar ve Mühendis Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?

Yabancı mimar ve mühendis çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
-Mesleki hizmetler kapsamında mühendis ve mimar olarak çalışma izni talep eden yabancıların, yurt dışında yüksek öğrenim görmesi halinde ilgili mevzuata uygun olarak alacağı “Diploma veya Geçici Mezuniyet Denklik Belgesi”
-Mühendis/Mimar/Şehir plancısı olarak yabancı uzman istihdam edecek tüzel kişilikler, aynı meslekte Türk istihdam edildiğini ispata dair ücret bordrosu ibraz edilmelidir.

Yabancı Öğrenci Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?

Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda örgün öğretim programlarına kayıtlı yabancı öğrenciler, çalışma izni olmak kaydıyla çalışabilirler. Ülkemizde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri öğrenimlerinin ilk yılının tamamlanmasından sonra yabancı öğrenci çalışma iznine başvurabilirler.
Yabancı öğrenci çalışma izni için gerekli belgeler şunlardır:
İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi (Yurt dışı başvurularında bu sözleşmenin önceden taraflarca imzalanarak çalışma vizesi talep edilirken T.C. dış temsilciliklerine yabancı tarafından sunulması gerekir),
Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi,
Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kâr/zarar tablosu istenir.

Yabancı öğrenci çalışma izni için yabancı öğrenciden istenen gerekli belgeler şunlardır:
-Pasaport sureti,
-Biyometrik fotoğraf,
-Öğrenci belgesi, gerekir.

Yabancı Öğrenci Staj İçin Çalışma İzni Almalı Mıdır?

Yabancı öğrencinin üniversite eğitimi gereği yapılması zorunlu olan stajlar için çalışma izni muafiyetine başvuru yapması gerekmektedir. UİK Uygulama Yönetmeliği 48/1-n hükmüne göre, Türkiye’de bir örgün öğretim programına kayıtlı yabancı öğrencilerden ilgili mevzuat gereği mesleki eğitim kapsamında bir işveren yanında staj yapması zorunlu olanlar, zorunlu staj süresince çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilirler.

Yabancı Öğretmen Çalışma İznine Nasıl Başvurulur?

Yabancı öğretmen çalışma izni başvurusu için gerekli belgeler şunlardır:
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel öğretim kurumlarında görev alacak yabancılar için MEB’den alınmış yabancının mesleki yeterliliğini gösterir belge (Ön izin belgesi),
Yabancı kişi çalıştıracak özel öğretim kurumları için, MEB’den alınmış “Kurum Açma ve Öğretime Başlama İzni” ve “Ruhsatname”, yabancı öğretmen çalışma izni için gerekli belgelerdendir.

Yabancı Personel ile Yapılacak İş Sözleşmesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Yabancı personel ile yapılacak iş sözleşmesinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

Yabancı ve işveren arasında imzalanacak iş sözleşmesinin İş Kanunu ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olması,
İş sözleşmesinde yabancıya ödenecek ücretin Bakanlığın değerlendirme kriterlerine belirtilen zorunlu asgari ücretlerin altında olmaması, (Bu ücretler bir alt başlıkta açıklanmıştır.)
Yabancının çalışacağı sektörlere göre, kişinin niteliği gereği işe alımı yapılmışsa buna uygun bir işte çalıştırılacak olması, gerekir. de iş sözleşmesinde gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.

Çalışma İzni Alınamayacak Meslekler Nelerdir?

İlgili kanunlarda sadece Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan meslek ve görevlerde yabancılara çalışma izni verilmesi mümkün değildir. Buna göre çalışma izni alınamayacak meslekler şunlardır:
-Özel Güvenlik Şirketleri İçin Kurucu, Yönetici, Eğitici ile Şirket Tüzel Kişi Ortağının Yetkilendirdiği Temsilciler,
-Özel Güvenlik Görevlileri,
-Çarşı ve Mahalle Bekçiliği,
-Mali Müşavirlik,
-Kooperatif Yönetim Kurulu Üyeleri,
-Gümrük Müşavir Yardımcısı,
-Türkçeden Başka Dille Öğretim Yapan ve Yabancılar Tarafından Açılmış Bulunan Okulların Kurucuları,
-Özel Hastanelerde Mesul Müdür,
-Diş Hekimliği, Hasta Bakıcı,
-Eczacılık,
-Veterinerlik,
-Uzmanlık Eğitimi Dışında Çalışacak Yabancı Asistanlar,
-Noterlik,
-Hakim ve Savcılık,
-Avukatlık,
-Arabuluculuk,
-Bilirkişilik,
-Konkordato Komiserliği,
-Stajyer Havacılık Bilgi Yönetimi Memurluğu,
-Fahri Trafik Müfettişliği,
-Taşıma İşleri Organizatörlüğü,
-Acente Sorumlusu, Seyahat Acentesi Sorumlusu,
-Turist Rehberliği,
-Kara Suları Dahilinde Balık, İstiridye, Midye, Sünger, İnci, Mercan İhracı, Dalgıçlık, Arayıcılık, Kılavuzluk, Kaptanlık, Çarkçılık ,Katiplik, Tayfalık vb.
-Spor Müşavirliği,
-Tarım Alanında İş Aracılığı,
-Gemi Acente Yetkilisi ve Gemi Acente Personeli,
-Daimî Nezaretçi, Teknik Elemanlık.

Yukarıda çeşitli kanun ve yönetmeliklere göre yalnızca Türk vatandaşlarının yapabileceği iş ve meslekler belirtilmiştir. Bu meslek dallarına yabancı kişilerin, yabancı çalışma izni başvurusunda bulunmaları mümkün değildir.

Çalışma İzni Muafiyetleri Nelerdir?

• Çalışma izni muafiyeti, Türkiye’de çalışma izni almaksızın çalışma ve ikamet hakkı veren belgeyi ifade etmektedir. Çalışma izni muafiyeti başvurusunda bulunabilecek kişiler, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 48.maddesinde sayılmıştır. Yönetmeliğe göre çalışma izni muafiyeti alabilecek kişiler ve muafiyet süreleri şunlardır:
• Bilim, kültür ve sanat alanında çalışacak yabancılara 1 aya kadar,
• Türkiye’den ihraç veya Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlere ilişkin eğitim verecek ya da Türkiye’ye ithal edilen makine ve sistemlerin kullanımı, bakımı veya onarımı hakkında eğitim verecek yabancılara 3 aya kadar,
• Yurtdışında ikamet edip de bakanlıklarca Türk soylu olduğu tespit edilen yabancılara 3 aya kadar,
• Sportif faaliyetlerde çalışacaklara 3 aya kadar,
• Üniversite uluslararası öğrenci değişim programları (Erasmus, AIASEC, Farabi vs.) kapsamında staj yapacak yabancılara 4 aya kadar, bu değişim programlarının Uluslararası İşgücü Genel
• Müdürlüğü tarafından onaylanması halinde 12 aya kadar,
• Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünce belirlenen mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak yabancılara 6 aya kadar,
• Ekonomi, sosyo-kültürel konular, teknoloji veya eğitim alanlarında Türkiye’ye önemli katkılarda bulunacağı ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bildirilen yabancılara 6 aya kadar,
• Tur operatörü temsilcisi olarak çalışacak yabancılara 8 aya kadar,
• Belgeli turizm işletmelerinin sınırları dışında faaliyette bulunacak fuar ve sirklerde çalışacak yabancılar altı aya kadar,
• Gençlik ve Spor Bakanlığı ile TFF’nin uygun görüşü alınarak, spor meşruhatlı vize ile Türkiye’ye gelen yabancı sporcu, antrenör, fizyoterapist, masör ve sair personele Türkiye’deki spor kulüpleri ile olan sözleşme sürelerince,
• Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki mali işbirliği anlaşmaları kapsamında Türkiye’de çalışanlara çalışma süreleri boyunca,
• Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı olup da kabotaj hattı dışında çalışan gemilerdeki yabancı gemi adamlarına iş sözleşmesi süresi bitene kadar,
• Türkiye’de bir örgün öğretim programına kayıtlı olan yabancı üniversite öğrencilerinden zorunlu stajı olanlara staj süresi boyunca,
• Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik veya konsüler temsilcilerinde memur olanlara görevleri süresince, iş sözleşmesiyle çalışanlara ise sözleşme sona erene kadar,
• Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinin bağlı birimi olarak faaliyet gösteren okullarda, kültür kurumlarında ve din kurumlarında görevli yabancılara görevleri süresince,
• TUS veya DUS için Türkiye’ye gelen yabancılara eğitim süresince,
• Sınırötesi hizmet sunucularına 1 aya kadar,
• Anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yabancı yönetim kurulu üyelerine 3 aya kadar,
• Tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık yapan yabancılara eğitimleri süresince,
• Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde çalışacak yabancı uyruklu personel, araştırmacı veya yöneticiler iş sözleşmeleri süresince,
• Anonim şirket dışındaki şirketlerin, yönetici olmayan yabancı ortaklarına 3 aya kadar,
• MSB bünyesinde fabrika veya tersanelerde veya MKE bünyesinde çalışanlara iş sözleşmeleri boyunca çalışma izninden muafiyet tanınabilir.

Çalışma izni muafiyeti için gerekli belgeler ise şunlardır:

-Yabancıya ait biyometrik fotoğraf,
-Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belge,
-Eğitim ve varsa işyeri bilgileri ile bunlara ilişkin kanıtlayıcı belgeler, gereklidir.

Suriyeliler Çalışma İznini Nasıl Alınır?

Suriyelilerin çalışma izni, geçici koruma sağlanan yabancılar statüsündeki çalışma izni başvuruları kapsamında değerlendirilir. Geçici koruma kapsamında bulunan Suriyelilerin Türkiye’de çalışabilmelerine ilişkin kurallar, Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik hükümlerinde düzenlenmiştir.
Suriyelilerin çalışma izni alabilmesi şartları şunlardır:

• Suriyeli kişinin, geçici koruma kimlik belgesine ve 99 ile başlayan yabancı kimlik numarasına sahip olması gerekir. 99 ile başlayan yabancı kimlik numarası, geçici koruma kimlik belgesi ile verilmektedir.
• Suriyeli kişinin, başvurunun yapıldığı tarih itibariyle en az 6 aylık geçici koruma süresi boyunca Türkiye’de bulunmuş olmalıdır.
• Öğretmenlik, doktorluk, akademisyenlik gibi ön izin alma zorunluluğu olan meslekler için Milli Eğitim Bakanlığından, Sağlık Bakanlığından yahut Yükseköğretim Kurulundan ön izin belgesi almış olunması gerekmektedir.
• Yapılan başvurunun, yalnızca Türk vatandaşları tarafından icrasına izin verilen mesleklere ilişkin olmaması gerekir.
• Başvuru, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının geçici koruma altındaki yabancıların yapmasına izin verdiği işlerden biri için yapılmış olmalıdır.
• Geçici koruma altında olan Suriyeli işçilerin istihdam edileceği iş yerinde, il ve istihdam kotası şartlarının sağlanması gerekmektedir.

Türk Soylu Yabancıların Çalışma İzni Nasıl Alınır?

İçişleri veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilen yabancılar Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için Türkiye’de ihtiyaç duyulan meslek ve sanat dallarında çalışmak üzere başvuru yapabilir. Ancak, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilatı hariç olmak üzere kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde bu meslek ve sanat dallarında çalışabilirler.

Çalışma İzni Kaç Günde Çıkar?

Çalışma izni başvuruları Bakanlık tarafından en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırılır.

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post ÇALIŞMA İZNİ NEDİR? ÇALIŞMA İZNİ NASIL VE NEDEN ALINIR? appeared first on Yıldız Hukuk.

Bazı yolculuklar sadece kilometrelerle ölçülmez; bazı yollar doğrudan insanın vicdanına çıkar. Bosna’nın o yeşil dağları arasından süzülüp Srebrenitsa’ya vardığınızda, rüzgarın uğultusu yerini derin bir sessizliğe bırakır. O sessizlikte kulağınıza bir ses çalınır: “Srebrenica sestro…” (Srebrenitsa ablam…)

Bir avukat olarak hayatım boyunca “hak” peşinde koştum. Dosyalar inceledim, deliller topladım, kürsülerde savunmalar yaptım. Ama Bosna’nın o uçsuz bucaksız beyaz taşları arasında yürürken anladım ki; hukukun sustuğu, dünyanın kör olduğu, insanlığın sınıfta kaldığı bir yer var burada. O beyaz taşların her biri bir isim değil, birer hakikat abidesi gibi göğe uzanıyor.

Dinlediğimiz o ağıtta olduğu gibi; Bosna bir anne, Srebrenitsa bir abla… Ve o anneler, 1995’in o karanlık Temmuz’unda evlatlarını o toprağa değil, aslında insanlığın vicdanına gömdüler. Biz bugün Lahey’deki mahkeme salonlarında “soykırım”ın hukuki tanımını tartışırken, o topraklarda hala bir kemiğin, bir hısmın, bir parçanın peşinde koşan yaşlı gözler var.Hukuk bazen çok geç gelir. Bazen o kadar geç gelir ki, sadece mezar taşlarına tescil edilen bir karara dönüşür. Ama adaletin asıl terazisi, o ağıdı söyleyen dudakların titremesinde gizlidir. O terazi asla yanılmaz.

Srebrenitsa’da gördüğüm o hüzünlü vakur duruş, bana mesleğimin en acı dersini verdi: Eğer bir haksızlık karşısında susuyorsanız, o cübbenin hiçbir ağırlığı kalmamış demektir. Aliya’nın dediği gibi; “Her şey bittiğinde hatırlayacağımız şey, düşmanlarımızın sözleri değil, dostlarımızın sessizliği olacaktır.”

Bugün bu yazıyı yazarken fonda o ağıt çalıyor. Ve ben biliyorum ki; biz sustukça o yaralar kapanmayacak. Bosna’yı sevmek, sadece o köprülerde fotoğraf çekilmek değil; o ağıttaki o sızıyı, o adaletsizliği iliklerinde hissetmektir. Şimdi bu satırları okurken, siz de o sesi duyun istiyorum. Çünkü adalet, bazen sadece susup o ağıdı dinlemektir.

The post Bosna’da Bir Avukat: Beyaz Taşların Gözyaşları appeared first on Yıldız Hukuk.

“Binlerce yıl önce burada sadece bir adam değil, bir düşünce hapsedilmişti”

Atina’nın o kadim, güneş yorgunu sokaklarından sıyrılıp Filopappos Tepesi’nin eteklerine vardığınızda, zamanın nabzı avuçlarınızda atmaya başlar. Karşınızda duran o soğuk, sessiz taş oyuklar sadece bir hapishane değil; adaletin vicdanla girdiği o bitmek bilmeyen kavganın ilk meydanıdır. Bir banka oturup o demir parmaklıklara baktığınızda, binlerce yıl öncesinin rüzgarı yüzünüze çarpar. Orada, o daracık taşın içinde sadece bir adam değil, bir hakikat hapsedilmişti.

Delphi’deki kâhinin “Ondan daha bilgesi yok” dediği adam, şehrin en büyük meydanlarında “tek bildiğim, hiçbir şey bilmediğimdir” diye fısıldıyordu. Bu bir alçakgönüllülük değil, insanın kendi içindeki o uçsuz buçsuz cehaletle tanışmasının verdiği o sarsıcı dürüstlüktü. Her şeyi bildiğini sananların arasında, bilmediğini itiraf eden bir adamın yalnızlığı ve bilgeliği gizliydi bu sözde. Sokrates, bilginin bir son durak değil, sonu gelmeyen bir yolculuk olduğunu biliyordu. Belki de onu o hücreye, o ölüme götüren şey de buydu: İnsanların sahte bildiklerini, onların yüzüne o zarif sorgulamalarıyla bir ayna gibi tutması.

Beş yüz kişilik bir mahkemenin karşısına çıktığında, bir af dilemedi. Baldıran zehrini bir kadeh şarap gibi soğukkanlılıkla içerken, parmağını göğe kaldırması bundandı. Kanunların yazdığı adalet ile vicdanın fısıldadığı hakikat arasındaki o derin uçurumu görmüştü çünkü. O taş hücrenin önünde dururken şunu anlıyor insan; yasalar değişir, devletler yıkılır, şehirler toz olup gider ama bir adamın “hiçbir şey bilmiyorum” diyerek başlattığı o büyük sorgulama, adaletin tek gerçek pusulası olarak kalır.

Hücrenin o karanlık, nemli sessizliğinden çıkıp Akropolis’in görkemli aydınlığına doğru yürüdüğümde, Sokrates’in sesi hala kulaklarımdaydı. Sorgulanmamış bir hayatın yaşanmaya değer olmadığını söyleyen o ses, aslında bize şunu fısıldıyordu: Eğer içinde adalet yoksa, en görkemli tapınaklar bile sadece birer taş yığınıdır. Bir hukukçu olarak o gün o hücrenin kapısında şunu bir kez daha idrak ettim; gerçek savunma, sadece kanun maddelerini sıralamak değil, o parmaklıkların arkasındaki hakikati ve vicdanı bulup çıkarmaktır.

Av. Osman Yıldız – Atina Gezileri

The post Atina’da Bir Avukat: Sokrates’in Hücresinde Adalet Üzerine appeared first on Yıldız Hukuk.

Emniyet Teşkilatı Kanunu’na göre polis rütbeleri, belirli bir hiyerarşik yapıya göre sıralanmıştır. Emniyet Teşkilatındaki meslek dereceleri ve rütbeler en alt kademeden en üst kademeye doğru şu şekilde belirlenmiştir:

• Çarşı ve Mahalle Bekçisi
• Polis Memuru
• Başpolis Memuru
• Kıdemli Başpolis Memuru
• Komiser Yardımcısı
• Komiser
• Başkomiser
• Emniyet Amiri
• 1. Sınıf Emniyet Müdürü
• 2. Sınıf Emniyet Müdürü
• 3. Sınıf Emniyet Müdürü
• 4. Sınıf Emniyet Müdürü
• Sınıf Üstü Emniyet Müdürü (Emniyet Genel Müdürü)

Polislikte Her Bir Rütbenin Görev Unvanları Nelerdir?

3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanunu’nun 13. maddesinde yer alan güncel tabloya göre, emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarının meslek dereceleri ve rütbelerine göre alabilecekleri görev unvanları ayrıntılı olarak şu şekildedir:

Çarşı ve Mahalle Bekçisi: Genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olmakla görevli olan silahlı kolluk görevlileri olup emniyet hizmetleri sınıfı içerisinde kendilerine verilen güvenlik görevlerini ifa ederler.

Polis Memuru: Emniyet teşkilatında on ikinci meslek derecesine sahip olan polis memurları, teşkilatın temel kolluk gücünü oluşturarak büro memuru, ekip memuru, tim memuru, karakol memuru, nokta memuru, devriye memuru, koruma memuru, trafik memuru ve telsiz memuru görevlerini yürütürler. Polis meslek eğitim merkezlerinde veya diğer polis eğitim kurumlarında eğitimlerini başarıyla tamamlayan ve eğitim sonu sınavında başarılı olan adaylar, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru olarak atanarak göreve başlarlar.

Başpolis Memuru ve Kıdemli Başpolis Memuru: On birinci meslek derecesindeki başpolis memurları ile onuncu meslek derecesindeki kıdemli başpolis memurları; ekip amiri, tim amiri, devriye amiri, grup amiri, grup amir yardımcısı, ekip amir yardımcısı, büro amir yardımcısı, büro memuru ve ekip memuru unvanlarıyla görev yapan tecrübeli memurlardır. İlgili kanun ve yönetmeliklerin gerektirdiği hizmet süresi ve şartları tamamlayan polis memurları arasından yapılan sınav ve değerlendirmeler neticesinde bu rütbelere geçiş sağlanır.

Komiser Yardımcısı: Dokuzuncu meslek derecesinde yer alan komiser yardımcıları teşkilatın ilk kademe amirleridir ve bulundukları birimlerde grup amiri, ekip amiri, tim amiri, büro amiri, karakol amir yardımcısı, sınıflar amiri yardımcısı, sınıf komiseri, öğretim görevlisi ile pilot unvanlarıyla idari görev yaparlar. Bu rütbeye atanabilmek için, teşkilatın ihtiyacı hâlinde meslekte fiilen en az iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları (veya başpolis/kıdemli başpolis memurları) arasında açılacak yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olmak ve ardından Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenen ilk derece amirlik eğitimini başarıyla bitirmek zorunludur. Bir komiser yardımcısının bir üst rütbeye yükselebilmesi için bulunduğu rütbede geçirmesi gereken zorunlu en az bekleme süresi dört yıldır.

Komiser: Sekizinci meslek derecesine sahip komiserler; karakollarda ve şubelerde grup amiri, ekip amiri, tim amiri, büro amiri, karakol amir yardımcısı, sınıflar amiri yardımcısı, sınıf komiseri, trafik istasyonu amir yardımcısı, öğretim görevlisi ve pilot görevlerini sürdürürler. Komiser yardımcılarının dört yıllık zorunlu bekleme sürelerini ve performans şartlarını tamamlamalarının ardından Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Değerlendirme Kurulunun yapacağı liyakat değerlendirmesi sonucunda bu rütbeye seçilmeleri mümkündür. Komiser rütbesinde zorunlu en az bekleme süresi dört yıl olarak belirlenmiştir.

Başkomiser: Yedinci meslek derecesinde bulunan başkomiserler; karakol amiri, büro amiri, çevik kuvvet grup amiri, ilçe emniyet komiseri, birlik amiri, tim amiri, trafik istasyon amiri, trafik kayıt ve tescil büro amiri, karakol amir yardımcısı, sınıflar amiri, grup amiri, öğretim görevlisi ve pilot olarak yetkilendirilip birimleri yönetirler. Komiser rütbesindeki süresini dolduran amirler, Merkez Değerlendirme Kurulu kararı ve liyakat onayı ile başkomiserliğe terfi ettirilirler. Başkomiserlik rütbesi için öngörülen zorunlu en az bekleme süresi üç yıldır.

Emniyet Amiri: Altıncı meslek derecesine mensup olan emniyet amirleri; ilçe emniyet amiri, bürolar amiri, birlik amiri, çevik kuvvet grup amiri, ekipler amiri, tim amiri, ilçe emniyet müdür yardımcısı, büro amiri, trafik istasyon amiri, sınıflar amiri, öğretim görevlisi ve pilot unvanlarıyla kritik sorumluluklar üstlenirler. Emniyet amirliğinden itibaren personelin terfi ve liyakat değerlendirmeleri, Emniyet Genel Müdürü başkanlığında toplanan Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından yapılmaktadır. Emniyet amiri rütbesinde zorunlu en az bekleme süresi üç yıldır.

Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü: Beşinci meslek derecesinde yer alan bu yöneticiler; şube müdürü, ilçe emniyet müdür yardımcısı, hukuk müşaviri, şube müdür yardımcısı, öğretim görevlisi, pilot ve doğrudan ilçe emniyet müdürü olarak ilçelerde ve şubelerde yönetim kademesinde bulunurlar. Emniyet amirliğinden bu rütbeye terfi edebilmek için zorunlu süreyi beklemenin yanında, açılacak yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olunması ile Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenen yöneticilik eğitiminin başarıyla bitirilmesi kesin bir yasal şarttır. Personelin bu aşamadaki sınava en fazla beş defa katılma hakkı bulunmaktadır. Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğünde zorunlu en az bekleme süresi iki yıldır.

Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü: Dördüncü meslek derecesindeki bu idareciler; moral eğitim merkezi müdür yardımcısı, hukuk müşaviri, şube müdürü, ilçe emniyet müdürü, ilçe emniyet müdür yardımcısı, öğretim görevlisi ve pilot unvanlarını taşıyarak görev yaparlar. Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğünden üçüncü sınıf emniyet müdürlüğüne geçiş yapabilmek için bekleme ve liyakat unsurlarının yanı sıra, personelin zorunlu ikinci bölge (şark) hizmetinin en az bir kez yapılmış olması veya birinci bölgede geçici görevli olmamak şartıyla halen bu bölgede fiilen hizmet veriyor olması özel bir koşul olarak aranmaktadır. Bu rütbedeki zorunlu en az bekleme süresi iki yıldır.

İkinci Sınıf Emniyet Müdürü: Üçüncü meslek derecesine sahip ikinci sınıf emniyet müdürleri teşkilatın üst düzey kurmay yöneticilerinden olup kriminal polis laboratuvarı müdürü, daire başkan yardımcısı, il emniyet müdür yardımcısı, polis müfettişi, hukuk müşaviri, ilçe emniyet müdürü, havacılık müdürü, özel harekat müdürü, başkanlıklarda şube müdürü ve polis akademisine bağlı okul ile merkezlerin müdür yardımcıları gibi stratejik pozisyonlarda bulunurlar. Tıpkı bir önceki rütbe geçişinde olduğu gibi, bu rütbeye seçilebilmek için de ikinci bölge hizmetinin tamamlanmış veya aktif olarak yapılıyor olması şartı gözetilir. İkinci sınıf emniyet müdürlüğünde zorunlu en az bekleme süresi iki yıldır.

Birinci Sınıf Emniyet Müdürü: Teşkilatın en üst karar verici yöneticilerini barındıran bu rütbe, kendi içinde iki farklı meslek derecesine ayrılmıştır. İkinci meslek derecesindekiler daire başkanı, birinci hukuk müşaviri, il emniyet müdürü, polis başmüfettişi, polis moral eğitim merkezi müdürü ve diğer eğitim merkezi müdürleri olarak görev yürütürken; birinci meslek derecesindekiler genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, polis akademisi başkanı, başkan, merkez emniyet müdürü ve emniyet müşaviri unvanlarıyla en tepe yönetim kademesinde yer alırlar. İkinci meslek derecesi için belirlenen zorunlu bekleme süresi iki yıl, birinci meslek derecesindeki görevler için ise bekleme süresi yaş haddine kadardır. Ayrıca, birinci sınıf emniyet müdürlerinin bulundukları rütbede en fazla bekleme süresi kural olarak altı yıldır ve bu süre sonunda üst bir kadroya atanamayanlar, kadrosuzluk nedeniyle Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler.

Sınıf Üstü Emniyet Müdürü: Derece üstü meslek derecesinde yer alan bu rütbe, Türkiye Emniyet Teşkilatının en yüksek amirlik rütbesi olup hiyerarşide yalnızca Emniyet Genel Müdürü bu makamı, unvanı ve rütbeyi taşır. Bütün polis birimlerinin en üst sorumlusu olan bu görevdeki bekleme süresi doğrudan yaş haddiyle sınırlandırılmıştır.

Polis Rütbeleri Kaç Yılda Bir Değişir ve Bekleme Süreleri Nelerdir?

Polis amirlerinin bir üst rütbeye terfi edebilmeleri için bulundukları rütbede fiilen belirli bir süre görev yapmış olmaları gerekmektedir. İlgili kanun kapsamında rütbelere göre zorunlu en az bekleme süreleri şunlardır:

• Komiser Yardımcısı: 4 yıl
• Komiser: 4 yıl
• Başkomiser: 3 yıl
• Emniyet Amiri: 3 yıl
• 4. Sınıf Emniyet Müdürü: 2 yıl
• 3. Sınıf Emniyet Müdürü: 2 yıl
• 2. Sınıf Emniyet Müdürü: 2 yıl
• 1. Sınıf Emniyet Müdürü (2. Meslek Derecesi): 2 yıl
• 1. Sınıf Emniyet Müdürü (1. Meslek Derecesi) ve Sınıf Üstü Emniyet Müdürü: Yaş haddine kadar görev yaparlar.

Polislikte Rütbe Atlama (Terfi) Şartları Nelerdir?

Emniyet teşkilatında rütbe terfileri, Kurul kararlarıyla, kıdem ve liyakat esasına göre belirlenmektedir. Bir personelin bir üst rütbeye terfi edebilmesi için yalnızca bekleme süresini doldurması yeterli değildir. Aşağıdaki şartların sağlanması zorunludur:

• Bulunulan rütbedeki en az bekleme süresinin tamamlanmış olması.
• Bekleme süresi içerisindeki yıl sayısı kadar “iyi” veya “çok iyi” performans değerlendirme puanı alınmış olması.
• Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesi gibi terfiler için açılacak yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olunması.
• Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenen yöneticilik eğitiminin başarıyla bitirilmesi.
• Gerekli kademelerde zorunlu bölge hizmetinin (ikinci bölge) tamamlanmış olması.

Terfi Ettirilmeyen Emniyet Personeli Hangi Hukuki Yollara Başvurabilir?

Emniyet teşkilatı personeli; kıdemini doldurmuş, disiplin cezası almamış ve performans şartlarını sağlamış olmasına rağmen idare tarafından “Terfi Etmez” veya “Kadrosuzluk Nedeniyle Terfi Etmez” şeklinde olumsuz bir karar ile karşılaşabilir. İdarenin bu takdir yetkisi sınırsız ve keyfi olamaz. Hakkı ihlal edilen personelin başvurabileceği hukuki yollar şunlardır:

• İdari İtiraz Süreci: Personel, rütbe terfi işlemlerinde alınan kararın hatalı olduğunu düşünüyorsa ilgili kurumlara (idareye) itiraz dilekçesi ile başvurarak kararın kaldırılmasını, geri alınmasını veya düzeltilmesini talep edebilir. Bu başvuruya 30 gün içinde yanıt verilmezse zımni ret kabul edilir.
• Rütbe Terfi İptal Davası: İdari itirazda bulunmak zorunlu değildir. Personel doğrudan, terfi etmeme kararının tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemelerinde İptal Davası açabilir.
• Davaların Hukuki Sonuçları: Danıştay ve İdare Mahkemeleri kararlarında, liyakat değerlendirmesinin objektif ve ölçülebilir somut verilere dayanması gerektiği vurgulanmaktadır. Eşitlik ve istikrar ilkelerine aykırı olarak verilen keyfi ret kararları mahkemelerce iptal edilmektedir. Dava kazanıldığı takdirde, personele geriye dönük olarak hak ettiği rütbe verilir ve maaş ile özlük hakları farkları iade edilir.

Polis Rütbelerinin Yapabileceği Görevler Nelerdir?

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’na göre emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarının rütbeleri, meslek dereceleri ve yapabilecekleri görev unvanları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Haklarınızı doğru şekilde öğrenmek, süreci bilinçli yürütmek ve olası riskleri en aza indirmek adına profesyonel hukuki destek almak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır. Genel hukuk alanında danışmanlık ve detaylı bilgi için Avukat Osman Yıldız ile iletişime geçebilir, somut durumunuza uygun değerlendirme ve yönlendirme talep edebilirsiniz. Doğru zamanda alınan doğru hukuki destek, sürecin en güçlü güvencesidir.

The post POLİS EMNİYET RÜTBELERİ NELERDİR? (EGM) appeared first on Yıldız Hukuk.