Kesinleşmiş mahkeme kararlarına karşı tanınan başvuru yollarına “olağanüstü kanun yolları” denilmektedir. Yargılamanın yenilenmesi, sınırlı hâllerde kabul edilen, kesinleşen son kararlara karşı; medeni ve idari yargılamada, önemli usul hatalarının yapılmış olması veya kesinleşen bir kararın maddi gerçeğe uygun olmama ihtimali nedeniyle başvurulmaya imkân sağlayan olağanüstü kanun yoludur (HMK). 

Olağan kanun yollarından olan itiraz, istinaf ve temyiz yoluna kesinleşmemiş hükümler aleyhine başvurulabilirken, olağanüstü kanun yollarından olan yargılamanın yenilenmesine kesinleşmiş hükümlere karşı başvurulabilmektedir.  

Yargılamanın yenilenmesi yoluna mutlaka kesinleşmiş kararlar aleyhine başvurulabilir. Karar kanun yoluna başvuru sonucu kesinleşmiş olabileceği gibi süresinde kanun yoluna başvurulmamış olmasından dolayı da kesinleşmiş olabilir. 

Üstelik bu kesinleşme maddi anlamda kesinleşme olmalıdır. Yargılamanın iadesi yoluna maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden kararlar aleyhine başvurulabilir. Şekli anlamda kesinleşme yeterli değildir. 

HANGİ MAHKEMEYE BAŞVURULMALI? 

Yargılamanın yenilenmesi istemi, ilk hükmü veren mahkemeye sunulur. Yargılamanın yenilenmesinin mutlaka istek üzerine yapılması gerekmektedir, mahkeme re’sen yargılamanın yenilenmesi yoluna gidemez. Yargılamanın yenilenmesine kişiler doğrudan başvurabilir. 

YARGILAMANIN YENİLENMESİ KANUN YOLUNA KİMLER BAŞVURABİLİR? 

Yargılamanın iadesini kural olarak ilk derece mahkemesinin tarafları talep edebilir. Ancak istisnai olarak üçüncü kişilere de bu hak tanınmıştır. (HMK m.376) 

HMK m.376’a göre; üçüncü kişilerin yani davanın taraflarından birisinin alacakları veya aleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenler, borçluları veya yerine geçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hile yapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilirler.  

BAŞVURU SÜRESİ NEDİR? 

Kanun koyucu 3 aylık ve 10 yıllık zamanlar belirlemiştir. 10 senelik zaman, her hâlde hükmün kesinleşmesinden itibaren başlar. 3 aylık süre ise yargılamanın iadesi sebebine ilişkin hususun bilinmesinden itibaren 3 aydır. (HMK m.377) 

YARGILAMANIN YENİLENMESİ SEBEPLERİ VE EMSAL KARARLAR 

HMK m. 375’te sınırlı sayıda sayılmıştır. Bu sebeple mutlak ve mutlak olmayan olarak ikiye ayrılır. Mutlak sebepler halinde başka hiçbir şeye bakılmaksızın o hükmün kaldırılması gerekir. Mutlak olmayan sebepler halinde ise bu sebeplerin ayrıca hükmü etkilemiş olması gerekir. Hükümle o sebep arasında bir illiyet bağı gerekir. 

 MADDE 375- (1) Aşağıdaki sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesi talep edilebilir:  

a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması. (mutlak sebep)

5235 sayılı kanuna aykırılık hallerinde söz konusudur. Bu, dar anlamda değerlendirilir. Görevsiz bir mahkemenin kararına karşı yargılamanın iadesine gidilemez. 

b) Davaya bakması yasak olan yahut hakkındaki ret talebi, merciince kesin olarak kabul edilen hâkimin karar vermiş veya karara katılmış bulunması. (mutlak sebep)

c) Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla davanın görülmüş ve karara bağlanmış olması. (mutlak sebep)

 Yargıtay 11. Hukuk Dairesi   2015/1762 E.,  2015/6563 K. 

Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davalı şirket vekili, davacı tarafından müvekkili ile diğer davalı aleyhine açılan tapu iptali ve tescil davasında, tarafların anlaşması sonucunda müvekkili adına kayıtlı taşınmazların diğer davalı adına tesciline karar verildiğini, müvekkili şirketi ancak müşterek imza ile temsil edebilecek olan M. K.’in, şirketi tek başına temsile yetkili olduğunu gösteren bir takım sahte kararlar oluşturduğunu ve bu sahte kararlara dayalı olarak da müvekkili şirketi temsilen davacı ile anlaşıp davayı kabul ettiğini, duruşmada davayı kabul eden avukata verilen vekaletnamenin de sadece M. K. tarafından verildiğini, HMK’nun 375/1-d,h madde ve bentleri uyarınca  yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin oluştuğunu ileri sürerek, yargılamanın yenilenmesini talep ve dava etmiştir. 

Somut olayda, mahkemece yargılamanın yenilenmesine konu davada, tarafların anlaşması ve davalı vekilinin anlaşma doğrultusundaki imzalı beyanına dayalı olarak karar verildiği, davalı vekilinin imzalı kabul beyanının bulunduğu duruşma tutanağının sahteliğini ortaya koyan bir delil olmadığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi talebi reddedilmiştir. Oysa yukarıda özetlendiği üzere yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davalı taraf, kendisi adına kabul beyanında bulunan vekilin, usulünce yetkilendirmediğini de ileri sürmüş olup HMK’nun 375/1-c maddesinde bu hal, yargılamanın yenilenmesi nedeni olarak kabul edilmiştir. O halde, mahkemece bu kapsamda tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yanılgılı değerlendirme ile hüküm tesisi doğru olmamış, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir. 

ç) Yargılama sırasında, aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması. (mutlak sebep) 

Yargıtay 9. HD. 4.10.2011-44371/34522 s. kararında belirtildiği üzere; “Yeni bir senet ya da belgenin ele geçirilmiş olmasının yargılamanın yenilenmesi nedeni olabilmesi için, aşağıdaki koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Buna göre; 

a) Bu senet ya da belgenin davaya bakıldığı sırada mevcut olması,

b) Yeni ele geçirilmiş olan senet veya belgenin, hükmü etkileyecek nitelikte olması,

c) Bu senet veya belgenin hükmün verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, 

d) Bu yeni senet veya belgenin yargılama sırasında bir zorlayıcı sebepten (mücbir sebep) veya lehine hüküm verilen tarafın eyleminden dolayı elde edilememiş olması,

e) Yargılamanın yenilenmesini isteyen tarafın bu senet veya belgeyi yargılama sırasında elde edememesinde kusurlu olmaması gerekir

Buna göre, kendi kusuru ile bu senet veya belgeyi yargılama sırasında elde edememiş ve mahkemeye vermemiş olan taraf yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunamaz.” 

d) Karara esas alınan senedin sahteliğine karar verilmiş veya senedin sahte olduğunun mahkeme veya resmî makam önünde ikrar edilmiş olması. 

e) İfadesi karara esas alınan tanığın, karardan sonra yalan tanıklık yaptığının sabit olması. 

HMK m.375/2 uyarınca bu sebep, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmesi şartına bağlıdır aksi hâlde ispat edilmelidir. 

f) Bilirkişi veya tercümanın, hükme esas alınan husus hakkında kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun sabit olması.

HMK m.375/2 uyarınca bu sebep, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmesi şartına bağlıdır aksi hâlde ispat edilmelidir. 

Bilirkişi, TCK anlamında bir kamu görevlisidir (HMK m. 284) 

Gerçeğe aykırı bilirkişilik ve tercümanlık yapmak fiili suçtur. (TCK m. 276) 

“(1) Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal suretiyle düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı raporun, mahkemece hükme esas alınması sebebiyle zarar görmüş olanlar, bu zararın tazmini için Devlete karşı tazminat davası açabilirler. (2) Devlet, ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder” (HMK m. 285).  

Diyelim ki, kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunma yargılamanın iadesi sebebi sayılmışken, ağır ihmal ile bilirkişinin düzenlemiş olduğu gerçeğe aykırı rapor dolayısıyla iade nedeni yerine hukuki sorumluluk esası kabul edilmiştir. Daha doğrusu ihmal ya da bilgi eksikliği yüzünden rapor düzenlemiş olması yargılamanın iadesi nedeni değildir. 

g) Lehine karar verilen tarafın, karara esas alınan yemini yalan yere ettiğinin, ikrar veya yazılı delille sabit olması.

HMK m.375/2 uyarınca bu sebep, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararı ile belirlenmesi şartına bağlıdır aksi hâlde ispat edilmelidir. 

• Yemin edenin lehine olarak hüküm verilmesi 

• Yeminin hükme esas alınmış olması 

• Yalan yere yemin ettiğinin ikrar veya yazılı delille sabit olması, şartlarının bir arada var olması gerekir. 

 Yargıtay 19.Hukuk Dairesi, 2015/438 E., 2015/13798 K. 

Davacı vekili, davalı aleyhine … Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2011/271 Esas sayılı dosyasından açtıkları menfi tespit davasının reddedildiğini, davalı hakkında bedelsiz senedi kullanmak suçundan …Sulh Ceza Mahkemesi’ne açılan kamu davasında, takibe konu senedin 1.500 TL’lik kısmının ödendiğini ikrar ettiğini, davalının bedelsiz senedi kullanmak suçundan mahkumiyetine dair hüküm verildiğini , davalının menfi tespit davasında yalan yere yemin ettiğinin meydana çıktığını, HMK’nın 375/1-g maddesinde yer alan yargılamanın iadesi şartının yerine geldiğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 

Mahkemece, davalı hakkında …Sulh Ceza Mahkemesi’nin 2012/95 E. sayılı dosyasından bedelsiz senedi kullanmak, … Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2013/54 E. sayılı dosyasından ise yalan yere yemin etmek suçundan mahkumiyetlerine dair hükümlerin açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, Yargıtay uygulamasına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının gerçek anlamda hüküm sayılmadığı için hukuk hakimini bağlamayacağı, HMK’nın 375/1-g maddesinin ikinci fıkrasında ceza mahkemesi kararının kesinleşmesi şartının arandığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 

Somut olayda, davalının … Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2013/54 E.- 2013/183 K. ve 21/05/2013 tarihli ilamı ile atılı “yalan yere yemin etmek” suçundan hakkında mahkumiyet hükmü tesis edildiği, ancak CMK’nın 231/5 maddesi hükmü uyarınca, “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına” karar verildiği anlaşılmaktadır. HMK’nın 375/2 maddesinin ikinci cümlesi gereğince, yargılamanın iadesi koşullarının varlığı gözetilerek, davacıya ispat imkanı tanımak ve sonucuna göre bir karar vermek gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. 

ğ) Karara esas alınan bir hükmün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkmış olması.  

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2019/78 E., 2020/272 K. 

 Somut olayda, davacı tarafından derece ve kademe tespiti ile buna bağlı fark işçilik alacaklarının tahsili istemi ile açılan yargılamanın iadesine konu davada, Kırıkkale 2. İş Mahkemesince Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 30.09.2014 tarihli ve 2014/20190 E., 2014/26205 K. sayılı kararı emsal gösterilerek davanın reddine karar verilmiştir. Davalı tarafından kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 18.03.2015 tarihli ve 2015/5185 E., 2015/10624 K. sayılı kararı ile davanın reddine dair karar onanmıştır. 

 Davacı vekili, dava konusu ile aynı olan bir başka davada Kırıkkale 1. İş Mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verildiğini, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi tarafından davanın reddi gerektiğinden bahisle kararın bozulduğunu, Kırıkkale 1. İş Mahkemesince direnme kararı verilmesi üzerine bu defa Yargıtay 22. Hukuk  Dairesinin bozma kararını kaldırarak onama kararı verdiğini ve 6100 sayılı HMK’nın 375/1-ğ bendindeki yargılamanın iadesi sebebinin gerçekleştiğini belirterek, 18.03.2015 tarihli onama kararı ile kesinleşen Kırıkkale 2. İş Mahkemesi kararının yargılamanın iadesi suretiyle kaldırılarak kademe ve derecesinin tespiti ile fark alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir. 

Bir dava görülürken, kesin delil olarak bir mahkeme kararı ibraz edilmiş ve bu karar esas alınarak hüküm verilmiştir. Kesin delil olarak kullanılmış (dayanılmış) bu kararın, kesinleşmiş bir kararla (kesin bir hükümle) tamamen ortadan kalkmış olması yargılamanın iadesi sebebidir (Kuru, s. 5198). Bir başka ifadeyle, karara esas alınan mahkeme kararı, daha sonra başka bir hükümle ortadan kalkmışsa kesin delil niteliğindeki bir delile dayanarak verilen hüküm temelsiz kalmış sayılacağından, yargılamanın iadesi sebebi oluşacaktır. Burada esas alınan hükmü ortadan kaldıran sonraki hükmün kesinleşmiş olması gerekmektedir (Özekes, Pekcanıtez Usûl, s. 2334). 

 Somut olayda, yargılamanın iadesine konu Kırıkkale 2. İş Mahkemesinde görülen davada, benzer nitelikteki bir başka davaya ilişkin verilen Yargıtay kararı emsal gösterilerek davanın reddine karar verilmiş ise de bu durum sadece mahkeme kararının gerekçesini teşkil etme ve kuvvetlendirme anlamına gelmektedir. Buna göre, mahkemece benzer nitelikteki bir başka davada verilen Yargıtay kararı doğrultusunda hüküm tesis edilmesi durumunda, benzer davaya ilişkin Yargıtay kararının kesin delil niteliğinde olması sebebiyle aynı doğrultuda karar verildiğinden söz edilemez. 

Bu itibarla, Kırıkkale 1. İş Mahkemesi tarafından aynı mahiyetteki dosyalarda davanın kabulüne ilişkin kararda direnilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesince direnmenin uygun bulunması nedeniyle bozma kararının kaldırılarak onama kararı verilmesi hususunun, yargılamanın iadesi sebebi olarak kabul edilemeyeceği açıktır. 

h) Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması. 

 Kendi yararına hüküm verilmiş yanın, karşı tarafın vekili ile gizlice anlaşmış olması, tanıkları ya da bilirkişileri yanılgılı beyan ve görüşte bulunmaya sevk etmiş olması yargılamanın iadesine talebinde geçerli olabilecek hileye örnek teşkil edebilir. 

Uygulamada özellikle boşanma davalarında hileli davranışın yoğun şekilde sergilendiği görülmektedir. Örneğin, boşanma davasında, davacı kocanın, karısı yerine başka bir kadını mahkemeye getirmesi ve onu hâkime, karısı gibi tanıtıp dinlenmesini sağlaması da hile olup yargılamanın iadesi nedenidir. Hileli tebligat ile elde edilen boşanma kararına karşı, kadın yargılamanın iadesi davasını açabilir. 

Hilenin, bir ceza mahkeme kararıyla tespit edilmiş olmasına gerek yoktur. 

ı) Bir dava sonunda verilen hükmün kesinleşmesinden sonra tarafları, konusu ve sebebi aynı olan ikinci davada, öncekine aykırı bir hüküm verilmiş ve bu hükmün de kesinleşmiş olması. 

Birbirine zıt kesinleşmiş iki hükümden sadece ikinci hükmün iptali istemiyle yargılamanın iadesi yoluna gidilebilir. Birinci hükmün iptali için bu yola başvurulamaz. Çünkü birinci hüküm yararına olan taraf, kesin hüküm otoritesinden yararlanır. Yani önceki tarihli hüküm tarafları bağlar. 

★ Uluslararası hakem kararlarında yargılamanın yenilenmesine gidilemez.  

★ İhtiyati tedbirler ara kararlardır. Kural olarak şekli anlamda kesinleşmezler. İcra mahkemeleri, çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğinden, bu kararlara karşı yargılamanın iadesine başvurulamaz. 

★ Bunlar dışında AİHM’nin vermiş olduğu ihlal kararlarına karşı yargılamanın iadesi yoluna gidilebilir. Anayasa mahkemesinin yeniden yargılamaya karar verdiği hallerde, yargılamanın iadesi olduğundan müracaat edilebilir. 

NASIL BAŞVURU YAPILIR VE İNCELEME AŞAMASI NEDİR? 

• Dilekçe ile dava açılır.  • Karar kesinleşir.
• Kararı vermiş olan mahkemeye yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçe ile başvurulur.  
• Giderler ödenir.

Mahkeme ön inceleme yapar 

• Talebin süresinde yapılıp yapılmadığına • Hükmün kesinleşip kesinleşmediğine
• İleri sürülen sebebin, kanundaki sebeplerden biri olup olmadığına re’sen bakar. 

➔ Bu sebeplerden biri yoksa, esasa girmeden talep reddedilir.  

Kural olarak teminat gösterilmesi mecburi değildir. Ancak hâkim durumun gereklerine göre teminat gösterilmesine karar verebilir. (HMK m.378) 

➔ Ön incelemeden geçerse, sebepler incelenmeye başlanır. Sebepler mevcutsa, yeniden yargılama yapılır. 

• Vekil ya da temsilci olmayan kişinin huzurunda yapılmışsa veya iki tane kesin hüküm varsa; hüküm iptal edilir. Diğer hallerde yeniden yargılama yapılır ve yeni bir karar verilir. 

➔ Yeniden yapılacak duruşma sonucunda mahkeme,  

• Mahkeme kararı onar veya kısmen yahut tamamen değiştirir. (HMK m.380) 

➔ Yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün icrasını durdurmaz.  

• Ancak dava veya hükmün niteliğine ve diğer hâllere göre talep üzerine icranın durdurulmasına ihtiyaç duyulursa, yargılamanın iadesi talebinde bulunan kimseden teminat alınmak şartıyla iade talebini inceleyen mahkemece icranın durdurulması kararı verilebilir (HMK m.381). 

Yargılamanın Yenilenmesi Talebinin Reddi Halinde İtiraz Mümkün mü? 

• Yargılamanın iadesi sonucunda verilen karara karşı da her zaman kanun yoluna gitmek mümkündür. Yapılacak itiraz iki hafta içinde bildirilmek üzere Cumhuriyet savcısı ve ilgili tarafa tebliğ olunur. 

  EMSAL KARARLAR 

Başvuru Sürecini Anlatan Emsal Kararlar

Yargıtay Hukuk Dairesi 2016/11991 E., 2020/1951 K. ‘’6100 Sayılı HMK’nin 374 ve devamı maddelerinde yargılamanın yenilenmesi sebepleri tahdidi olarak sayılmış olup kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı istenebilen istisnai ve olağanüstü bir yoldur. HMK’nin 379 maddesinde talep üzerine mahkemece yapılması gereken ön inceleme usulü düzenlenmiştir. Maddeye göre; yargılamanın iadesi talebi üzerine Mahkeme, tarafları davet edip dinledikten sonra; talebin kanuni süre içinde yapılmış olup olmadığını, yargılamanın iadesi yoluyla kaldırılması istenen hükmün kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş olup olmadığını ve ileri sürülen yargılamanın iadesi sebebinin kanunda yazılı sebeplerden olup olmadığını kendiliğinden inceler. Bu koşullardan biri eksik ise hâkim davayı esasa girmeden reddeder.’’

Hüküm Kesinleşmeden Yargılamanın Yenilenmesi Kanun Yoluna Gidilemez 

Yargıtay Hukuk Dairesi 2009/14359 E.,  2011/8659 K. ‘’Taraflar arasındaki davadan dolayı İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 15/07/2009 gün ve 2008/533-2009/463 sayılı hükmün Yargıtayca incelenmesi yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan vekili tarafından istenilmekle dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davacı vekili, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/479 Karar sayılı ilamı ile davacı … tarafından diğer davalılar aleyhine açılan davada, müvekkiline dava dilekçesi tebliğ edilmeksizin ve usulüne uygun olarak davaya dahil edilmeksizin müvekkili yönünden infazı kabil olabilecek hüküm kurulduğunu, müvekkilinin savunma hakkını kullanamadığını, müvekkilini temsile yetkili olmayan BDDK huzurunda davanın görülerek sonuçlandırıldığını ileri sürerek, yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, yargılamanın yenilenmesi talep edilen 2008/479 Karar sayılı ilamın henüz kesinleşmediği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.’’ 

İstem, yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkin olup, yargılamanın yenilenmesi talep edilen dava dosyasında verilen hükmün temyiz kabiliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla, yargılamanın yenilenmesi talebine ilikin olarak yapılan yargılama sonucunda verilen işbu hükmün de temyiz kabiliyeti bulunmamaktadır. 

Kesin olan hükümlere karşı yargılamanın yenilenmesi istenebileceği 

“Davacılar, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra 52.2006 tarihinde ölen Ali’nin ilk eşinden olan çocuklarıdır. Ölen Ali’nin davalı (eşine) karşı açtığı boşanma davası sonucunda, boşanma kararı verilmiş, bu karar 17.1.2006 tarihinde kesinleşmiştir.  Boşanma davasının davalısının 14.4.2006 tarihinde yargılamanın iadesi talebinde bulunması üzerine, boşanma kararı veren mahkemece, 3.6.2006 tarihinde yargılamanın iadesi talebinin kabulüne, boşanma kararının iptalinę karar verilmiş, bu karar kesinleşmemiştir. 

Davacılar, yargılamanın iadesi yoluyla verilen “boşanma kararının iptaline” ilişkin karara karşı, yargılamanın iadesi talebinde bulunmuşlardır. Yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak “iadesi muhakeme davasının, kendilerine tebligat yapılmadan yürütüldüğünü” ileri sürmektedirler. Mahkemece istek reddedilmiş, kararı davacılar temyiz etmiştir. 

Yargılamanın iadesi, kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı istenebilir (HMK m.374/1). Kanun yolu denetimi açık ve henüz kesinleşmemiş olan kararlara karşı yargılamanın yenilenmesi istenemez. Çünkü kanun yolu açık ve kesinleşmemiş olan hükümdeki ağır yargılama hatalarının, kanun yolu denetiminde giderilmesi olanağı mevcuttur. Bu bakımdan, yargılamanın iadesi yolu, kesinleşmiş olan hükümlere karşı başvurulan istisnai ve olağanüstü bir yoldur. Yargılamanın iadesi yoluyla verilen “boşanma kararının iptaline” ilişkin 13.6.2006 tarihli karar kesinleşmemiştir. Bu karara karşı temyiz yolu halen açıktır. Bu yol açı ve neticesi belli olmadan, bu karara karşı yargılamanın iadesi talep edilemez. Kesinleşmiş bir hükmün varlığı, yargılamanın yenilenmesi bakımından “dava şartı” dır. Bu şart gerçekleşmediğine göre, davanın bu sebeple usulden reddi (HMK m.115/2) gerekirken, yazılı gerekçeyle reddi doğru değilse de, dava sonuçta reddedildiğine göre, verilen ret kararı yukarıda açıklanan sebeple sonucu bakımından doğru bulunduğundan onanmasına karar verilmesi gerekmiştir (HUMK m.438/son) 

Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen gerekçe ile sonucu bakımından doğru olduğundan, gerekçesinin değiştirilmesi suretiyle onanmasına onam harcının temyiz edene yükletilmesine, peşin alınan harcın mahsubuna ve temyiz başvuru harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere karar verildi.” 2. HD., 3.12.2013-4597/28370 

Yalan yere yemin etme-yargılamanın yenilenmesi 

“Davacı vekili, davalının müvekkili aleyhine senede dayalı olarak yaptığı icra takibi nedeniyle senedin teminat senedi olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasında davalının senedin teminat senedi olmadığına dair yemin ettiğini, bu nedenle de menfi tespit davasının reddedildiğini, kararın kesinleştiğini, daha sonra taraflar arasındaki ceza davasında davalının senedin çekilen kredi karşılığı teminat senedi olarak alındığını beyan ettiğini, bunun üzerine yalan yere yemin etmek suçundan açılan ceza davasında davalının cezalandırılmasına karar verildiğini belirterek, yargılamanın yenilenmesine ve müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. 

Davalı vekili, müvekkilinin ceza davasında beraat ettiğini, menfi tespit davasında teminat ilişkisi açıklanmadan müvekkilinin yemin ettirildiğini, senedin teminat senedi olmadığını, borç karşılığı alındığını savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, toplanan delillere göre, davalı hakkında açılan yalan yere yemin etmek suçundan yapılan yargılama sonucunda verilen mahkumiyet hükmünün Yargıtay tarafından bozulması üzerine davalı hakkında beraat kararı verildiği, yargılamanın yenilenmesine karar verebilmek için HMK 375/2. maddesine göre kesinleşmiş mahkumiyet kararının bulunması gerektiği, şartların oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 

Sonuç: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülme- yen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına.” 19. HD., 3.11.2015-4078/13834 

Hakimin reddi-yargılamanın yenilenmesi davası 

Taraflar arasında görülen dava sırasında davalı vekili tarafından reddi hakim yoluna başvurulmuştur. Ret talebini inceleyen merci tarafından verilen kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmiş olmakla, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya içindeki tüm belgeler incelendi, GD: 

Taraflar arasında görülen yargılamanın yenilenmesi davası sırasında davalı vekili tarafından 18.12.2012 havale tarihli dilekçe ile, “… hakim hakkında HSYK’ye şikayette bulunulduğundan HMK 36/1-d maddesi uyarınca aralarında husumet oluştuğu..” gerekçesiyle reddi hakim yoluna başvurulmuştur. Reddedilen hakim (M. Ç) ün, talebin reddinin gerektiği yönündeki görüşü üzerine dosyayı inceleyen merci tarafından talebin reddine ilişkin verilen ret kararının yerinde olduğuna ve HMK 42/4. maddesi uyarınca re talebinde bulunan davalı vekili Av. (N. Y) in 500.00TL disiplin para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 

İncelenen dosya kapsamına, kararın dayandığı gerekçeye göre, hakimin reddi için ileri sürülen hususlar, HMK 36. maddesinde tanımı yapılan sebeplerden olmadığı gibi yargılamanın devamı sırasında taraflardan birinin mahkeme hakimi hakkında şikayette bulunması veya aleyhine dava açması, HMK 36/1-d maddesinde belirtilen “davalı olmak” anlamında yorumlanamayacağı, aksine bir yorumun, yargılama yapan tüm hakimlerin kötü niyetli taraflarca reddedilmesini kolaylaştıracağı gibi, bu hakkı kötüye kullanmak isteyenlerin davranışını da korumak anlamına geleceği, hiçbir hukuk kuralının kötü niyetliyi korumayacağı, aksini kabul etmenin kötü niyetli kişilerce açılacak uy- durma dava ve şikayetler sonucu, davaya bakan hakimlerin sağlıklı, baskıdan uzak ve hür iradeleri ile görev yapmalarına engel olacağı gibi, tabii hakim ilkesini de zedeleyeceğinden, konuyu inceleyen merciin HMK 36/1-d maddesi hükmünü yorumlamasının usul ve kanuna uygun görüldüğünden, merci kararının esasına yönelik temyiz itirazları yerinde değildir. 

Davalı vekilinin reddi hakim talebi üzerine, hakim tarafından verilen çekilme veya çekinme kararı bulunmadığı, yönünde görüş bildirildiği hazca HMK 38. maddesi uyarınca ret talebinin reddi merci tarafından HMK 42. maddesi uyarınca reddi hakim talebinin reddine karar verilmesi yerine hüküm bölümünde “…talebin reddine ilişkin verilen ret kararının olduğuna” denilmiş olması ile davalı vekilinin, duruşmayı müvekkili namına ve hesabına takip ettiği ve reddi hakim talebini de müvekkili namına yapması nedeniyle, davanın tarafı davalı asil yerine vekilin para cezası ile yükümlü tutulması usul ve kanuna aykırıdır. 20. HD. 01.07.2013-5409/7356 

Yenileme sebebinin lehine hüküm verilen tarafından hükme etkili diğer bir hileye dayanması 

“Karar: Dava dilekçesinde muris R.Y’ye ait 24.12.1992 tarihli vasiyetnamenin ..mahkemenin …sayılı ilamıyla açılıp okunmasına karar verilmiş ise de; yapılan tebligat hilesi sebebiyle davacıların vasiyetnameden hiçbir şekilde haberdar olmadıkları, ancak vasiyetnamenin açılması sırasında tebligat hilesiyle davacıların gıyabında hüküm kurulduğu ileri sürülerek HUMK m. 445/7 ve 8. bentleri uyarınca yargılamanın iadesi ile ilk hükmün kaldırılmasına ve bahsi geçen vasiyetname yasal şekil şartlarını taşımadığından davanın reddine karar verilmesi istenilmiştir. 

Mahkemece; vasiyetnamenin tenfizi davası sırasında yapılan tebligatların tarihleri uyarınca yargılamanın iadesi talebinin süresinde olmadığı, ve yargılamanın iadesi şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. 

Davadaki iddia: HUMK’da yargılamanın iadesini sağlayan m. 445/7 bendindeki lehine hüküm verilen tarafından hükme etkili diğer bir hilenin kullanılmış olması halini düzenlemektedir. Yargılamanın yenilenmesi nedeni olarak ileri sürülen olgunun HUMK 445/7. bendine dayanması halinde yargılamanın iadesini isteme süresi, hükmün esasına etkili bulunan hilenin öğrenildiği tarihten itibaren üç aydır. Bu üç aylık süre en erken hükmün kesinleştiği tarihten, en geç ise hilenin öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu durumda vasiyetnamenin tenfizi davasının 24.8.2006 tarihinde, eldeki bu davanın ise 8.11.2006 tarihinde açıldığı gözetildiğinden üç aylık sürenin geçmediği ve yargılamanın iadesi talebinin süresi içinde istenildiği açıktır. 

O halde, yapılan yargılama, toplanan deliller ve 21.1.2008 tarihli bilirkişi raporu uyarınca vasiyetnamenin açılması davası sırasında davacılara çıkarılan tebligatları almış gibi gözüken H. Y adına atılı imzaların onun eli ürünü olmadığı gözetilerek, yargılamanın iadesi isteminin kabulüyle, murisin ölüm tarihinde yürürlükte bulunan 743 s. MK m. 536 ve 537 uyarınca vasiyetnamenin mirasçılara tebliğiyle yasada belirtildiği şekilde açılıp okunmasına hükmedilmelidir.” 3. HD. 17.10.2011-12700/15523 

Dayanak belgelerin sahte olduğuna İlişkin davanın zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılması halinde ortada belgenin sahte olduğuna dair bir mahkumiyet kararı bulunmadığından yargılamanın yenilenmesi istenemeyeceği, açık ya da zımni kabul halinde istenebileceği 

Bozma ilamında sözü edilen sahteciliğe ilişkin kamu davalarının tamamı zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırıldığından ve ortada alacağın hesaplanmasına esas alınan belgelerin sahte olduğuna dair kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmadığından bu davalara dayanılarak yargılamanı iadesi istenemez ise de, aleyhine yargılamanın iadesi istenen tarafın açık veya zımni kabulü halinde yargılamanın iadesi mümkündür. Davanın kabulü, yargılamanın iadesi davasında da mümkün olup, sonuçlarını doğurur. HUMK da bunu engelleyen bir hüküm mevcut değildir. Yargılamanın iadesine ilişkin davanın, aleyhine yargılamanın iadesi istenen tarafça kabulü halinde işin esasına girilerek ileri sürülen iade sebeplerinin incelenmesi ve kabul beyanı dikkate alınarak davanın sonuçlandırılması gerekir…” 15. HD. 21.07.2011-309/4838 

Yararlanılan Kaynaklar: Günay, Erhan (2025), ‘’Yargılamanın Yenilenmesi (Ceza ve Medeni Usul), Olağanüstü Kanun Yolları, (5.baskı), Seçkin Yayınevi, Ankara  

The post HUKUK VE İDARE MAHKEMELERİNDE YARGILAMANIN YENİLENMESİ  appeared first on Yıldız Hukuk.

Kesinleşmiş mahkeme kararlarına karşı tanınan başvuru yollarına “olağanüstü kanun yolları” denilmektedir. Yargılamanın yenilenmesi, sınırlı hâllerde kabul edilen, kesinleşen son kararlara karşı; ceza yargılamasında, kesin hükümde yer alan adli hatanın düzeltilmesine ve sanık hakkında aynı fiil nedeniyle tekrar muhakeme yapılmasına imkân tanınması için başvurulan olağanüstü kanun yoludur. 5271 sayılı CMK’nın 311 ile 323. maddelerinde düzenlenmiştir. 

Olağan kanun yollarından olan itiraz, istinaf ve temyiz yoluna kesinleşmemiş hükümler aleyhine başvurulabilirken, olağanüstü kanun yollarından olan yargılamanın yenilenmesine kesinleşmiş hükümlere karşı başvurulabilmektedir. 

Yargılamanın yenilenmesi yoluna mutlaka kesinleşmiş kararlar aleyhine başvurulabilir. Karar kanun yoluna başvuru sonucu kesinleşmiş olabileceği gibi süresinde kanun yoluna başvurulmamış olmasından dolayı da kesinleşmiş olabilir. 

Üstelik bu kesinleşme maddi anlamda kesinleşme olmalıdır. Yargılamanın iadesi yoluna maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden kararlar aleyhine başvurulabilir. Şekli anlamda kesinleşme yeterli değildir. 

HANGİ MAHKEMEYE BAŞVURULMALI? 

Yargılamanın yenilenmesi istemi, ilk hükmü veren mahkemeye sunulur. Yargılamanın yenilenmesinin mutlaka istek üzerine yapılması gerekmektedir, mahkeme re’sen yargılamanın yenilenmesi yoluna gidemez. Yargılamanın yenilenmesine kişiler doğrudan başvurabilir. 

YARGILAMANIN YENİLENMESİ KANUN YOLUNA KİMLER BAŞVURABİLİR? 

Kanun yollarına başvurma hakkındaki genel hükümler, yargılamanın yenilenmesi istemi hakkında da uygulanır (CMK m.317/1).  

Kanun yollarına başvuru hakkını düzenleyen CMK m.260 vd. maddeleri sanık veya hükümlünün hayatta olması halinde yargılamanın yenilenmesine başvurabilecek kişiler bakımından uygulanabilir.  

Hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölümü, yargılamanın yenilenmesi istemine engel olmaz (m. 313/1). Ölenin eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunabilirler (m.313/2). Cumhuriyet savcısı hükümlünün hem lehine hem de aleyhine yargılamanın yenilenmesini talep edebilir (CMK m.260). Müdafii de hükümlünün lehine yargılamanın yenilenmesini isteyebilir.  

Adalet Bakanının yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunması istisnai bir haldir. Bakan sadece yargılamanın lehe yenilenmesini isteyebilir (CMK m.313/3). 

BAŞVURU SÜRESİ NEDİR? 

Herhangi bir süreyle sınırlandırılmamıştır. (1 CD 13.01.2010- 10007/49) 

ZAMANAŞIMINA TÂBİ MİDİR? 

Doktrinde görüş farklılıkları mevcuttur.  Yargıtay, lehe yargılamanın yenilenmesinde zamaşımının söz konusu olmayacağını mantıki bir sonuç olarak kabul eder (CGK 12.2.1952-4/16). 

YARGILAMANIN YENİLENMESİ SEBEPLERİ VE EMSAL KARARLAR 

Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri 

 Madde 311 – (1) Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir dava, aşağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür:  

a) Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaşılırsa.

Belgenin sahteciliğinin anlaşılması yeterli görülmekte, bu belgeyi düzenleyen ya da kullanan kişinin ayrıca mahkûm olması gibi bir şart aranmamaktadır. 

b) Yemin verilerek dinlenmiş olan bir tanık veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dışı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaşılırsa.

Burada önemli olan gerçeğe aykırı tanıklık yapılmış ve bunun hükmü etkilemiş olmasıdır. Yani tanığın susması ya da tanıklıktan çekinmesi halinde yargılamanın yenilenmesi sebebi teşkil olmayacaktır. 

Tanığın yeminli yalan beyanı veya bilirkişinin gerçek dışı kanaat raporunun sanık aleyhine olarak hükmü etkilemiş olması şarttır. Kasten olmalıdır. 

c) Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiş ise. 

Örneğin, hâkim yasanın yasakladığı davaya bakmakla ve hükme bağlamakla kusurlu davranmış olabilir. Bu davranışı görevi kötüye kullanmak (hile, iltimas, kin, taraf tutmak) derecesinde olup bir suç oluşturuyorsa ve bu durumda kovuşturma açılması ya da bir ceza hükmüyle sabit ise bu durumda yargılamanın yenilenmesi istenebilir. 

Görevsiz bir mahkemenin davaya bakıp hüküm vermiş olması yargılamanın yenilenmesi nedeni sayılmaz. Çünkü olağan kanun yolu bu durum için işenebilir. 

d) Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmış olup da bu hüküm kesinleşmiş diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmış ise. 

Uygulama Örnekleri 

e) Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.

Sunulan yeni delillerin esasa etkili olacak boyut ve nitelikte bulunması zorunludur. 

Süreklilik gösteren Yargıtay kararlarında ifade edilen ortak görüşe göre; öğreti ve uygulamada kabul olunduğu üzere, yeni vakıa ve deliller evvelce yargıya sunulmamış, onun bilgisi dışında kalmış olan delildir” (CMK 27.5.1985-1/72-306). Bu konuda ölçütün şu şekilde saptanması gerektiği CGK 1.10.1990-190/212 s. kararında ifade olunmuştur: “Yerel mahkeme yargılamanın yenilenmesi davası sırasında, sanığın ileri sürdüğü hususlarda gösterdiği tanıkları dinlemiş, bu tanıkların tümü de sanığın ileri sürdüğü hususları doğrular nitelikte anlatımda bulunmuşlardır. O halde sanığın dilekçesinde ileri sürdüğü hususların doğruluğu kanıtlandığına göre, bu hususların yargılamanın yenilenmesi davasına konu, yargı kararının verildiği tarihte, yargılama heyetinin bilmediği delil veya olay diye tanımlayabileceğimiz yeni delil veya yeni olay olup olmadığına bakılmalı, bu soruya bulunacak cevap olumlu olduğu takdirde, hükümlünün beraatına veya daha hafif bir cezayı içeren yasa hükmünün uygulanmasını gerektirip gerektirmediğini saptamak gerekecektir. Gerçekten de yargılamanın yenilenmesi davası sırasında, sanık tarafından gösterilen tanıkların dinlenmesi sonucunda ortaya çıkan bu yeni durum, önceki yargı kararının veril- diği tarihte yargılama heyeti tarafından bilinmemekte ve bu husus değerlendirme dışı tutularak mahkumiyet hükmü kurulmuş bulunmaktadır. Halbuki şimdiki aşamada ortaya çıkan bu yeni durum, eski kanıtlarla birlikte değerlendirildiğinde hükümlünün beraatını gerektirir niteliktedir.” 

Yeni olay veya yeni delilin bulunması 

Yargıtay Ceza Genel Kurulu – 11.03.2014 Tarihli, 2012/3-909 E., 2014/121 K.   

“yeni delil” kavramı
Yargılamanın yenilenmesi talebine konu olan delil veya olayların “yeni” sayılabilmesi için, bunların hükmü veren mahkemeye bildirilmemiş olması yeterlidir; hükümlünün bunları bilip bilmemesi önemli değildir. Delilin veya olayın yeniliği, kesin hükümden sonra ortaya çıkmasından değil, kesin hüküm verilirken değerlendirilip değerlendirilmediğinden anlaşılır. Kesin hükümden önce var olan ancak mahkemeye sunulmayan veya mahkeme tarafından değerlendirilmeyen olaylar ve deliller de “yeni” sayılır.  Yani, yargılamada dikkate alınmamış her türlü olay ve delil “yeni delil” niteliğindedir. 

f) Cezanın AİHS ve Eki Protokollerin İhlali Suretiyle Verildiğinin Tespit Edilmiş Olması

Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya ceza hükmü aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi. Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin konuya ilişkin karar vermesi 

Yargıtay 16. Ceza Dairesi Karar Tarihi: 2017/4202 K.  Dosya No: 2015/1217 E. 

Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 10.09.2013 tarihli ve 2013/422 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine dair Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 03.12.2013 tarihli ve 2013/495 değişik iş sayılı kararı ile sanıklar vekilinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311/1-f maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi talebi reddedilmiştir. Sanıklar vekili, yargılamanın yenilenmesi talebini, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) sanıkların yargılanmalarında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırılık tespit ettiği kararına dayandırmıştır. 

Yargıtay Ceza Dairesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 16.07.2009 tarihli ve 6094/03 başvuru numaralı kararını dikkate alarak, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311/1-f maddesinde belirtilen yargılamanın yenilenmesi koşulunun yerine getirildiğini belirlemiştir. Bu maddede, ceza hükmünün, İnsan Hakları Sözleşmesi veya eki protokollerinin ihlâli nedeniyle verildiği ve bu ihlâlin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından tespit edildiği durumlarda, yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilebileceği ifade edilmektedir. 

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından yapılan tespitte, sanıkların yargılanması sırasında İnsan Hakları Sözleşmesi ihlali belirlenmiş olup, sanıklar vekilinin yargılamanın yenilenmesi talebi de bu kararın sonuçlarına dayanmaktadır. 

Yargıtay, söz konusu durumun 5271 sayılı Kanun’un 311/1-f maddesi kapsamına girdiği ve bu sebeple yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Mahkemenin bu itirazı reddetmesi üzerine, itirazın kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 

(2) Birinci fıkranın (f) bendi hükümleri, 4.2.2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararları ile, 4.2.2003 tarihinden sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır. 

• AİHM’nin vermiş olduğu ihlal kararlarına karşı yargılamanın iadesi yoluna gidilebilir. Anayasa mahkemesinin yeniden yargılamaya karar verdiği hallerde, yargılamanın iadesi olduğundan müracaat edilebilir. 

SANIK VEYA HÜKÜMLÜNÜN ALEYHİNE YARGILAMANIN YENİLENMESİ NEDENLERİ 

CMK m.314/1 

a) Duruşmada sanığın veya hükümlünün lehine ileri sürülen ve hükme etkili olan bir belgenin sahteliği anlaşılırsa. 

b) Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek nitelikte olarak görevlerini yapmada sanık veya hükümlü lehine kusur etmiş ise. 

c) Sanık beraat ettikten sonra suçla ilgili olarak hâkim önünde güvenilebilir nitelikte ikrarda bulunmuşsa.

NASIL BAŞVURU YAPILIR VE İNCELEME AŞAMASI NEDİR? 

Temelde 3 aşamalıdır. 

• Kabule şayan olup olmadığının mahkemesince evrak üzerinden incelenmesi  
• Kabule şayan görüldüğünde ilk soruşturma niteliğinde kanıtların toplanması  
• Toplanan kanıtlar, yargılamanın yenilenmesini gerektirir ciddiyette bulunursa duruşmanın açılmasıdır (6 CD 07.06.1996-6441/6582; 1 CD 10.10.1994-3258/3185). 

Mahkeme ön inceleme yapar 

• Talebin süresinde yapılıp yapılmadığına • Hükmün kesinleşip kesinleşmediğine
• İleri sürülen sebebin, kanundaki sebeplerden biri olup olmadığına re’sen bakar. 

➜ Bu sebeplerden biri yoksa, esasa girmeden talep reddedilir.  

• Yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olup olmadığına dair olan karar, duruşma yapılmaksızın verilir (CMK m.318/3). Yargılamanın yenilenmesi isteminde ileri sürülen iddialar, yeterli derecede doğrulanmaz veya bunların önce verilmiş olan hükme hiçbir etkisi olmadığı anlaşılırsa, yargılamanın yenilenmesi istemi esassız olması nedeniyle duruşma yapılmaksızın reddedilir. (CMK m.321/1) 

• CMK m.315/1 Kanunun aynı maddesinde yer almış sınır içinde olmak üzere cezanın değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez. Hatanın giderilebilmesini sağlayacak başka bir yol varsa, yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez. 

➜ Ön incelemeden geçerse, sebepler incelenmeye başlanır. Sebepler mevcutsa, yeniden yargılama yapılır. 

➜ Yeniden yapılacak duruşma sonucunda mahkeme,  

• Mahkeme ya önceki hükmü onaylar ya da hükmün iptali ile dava hakkında yeniden hüküm verir (CMK m.323/1).  ٭ Yargılamanın yenilenmesi istemi hükümlünün lehine olarak yapılmışsa, yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır bir cezayı içeremez. (CMK m.323/2)

٭Yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının verilmesi halinde, önceki mahkûmiyet kararının tamamen veya kısmen infaz edilmesi dolayısıyla kişinin uğradığı maddî ve manevî zararlar bu Kanunun 141 ilâ 144. maddeleri hükümlerine göre tazmin edilir. (CMK m.323/3) 

٭Hükümlü ölmüşse mahkeme yeniden duruşma yapmaksızın gerekli delilleri topladıktan sonra hükümlünün beraatine veya yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verir. Diğer hâllerde de mahkeme, bu hususta yeterli delil varsa Cumhuriyet savcısının uygun görüşünü aldıktan sonra duruşma yapmaksızın hükümlünün derhâl beraatine karar verir. Mahkeme beraat kararı ile beraber önceki hükmün ortadan kaldırılmasını da karar altına alır (CMK m.322). 

➜  Yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını ertelemez. 

• Ancak mahkeme, infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir (CMK m.312). 

Yargılamanın Yenilenmesi Talebinin Reddi Halinde İtiraz Mümkün mü? 

• Yargılamanın iadesi sonucunda verilen karara karşı da her zaman kanun yoluna gitmek mümkündür. Yapılacak itiraz iki hafta içinde bildirilmek üzere Cumhuriyet savcısı ve ilgili tarafa tebliğ olunur. 

KANUN YARARINA BOZMA ILE YARGILAMANIN YENILENMESI YASA YOLUNUN FARKLILIĞI 

➜ Kanun yararına bozma yazımız için http://kanun yararına bozma yıldız hukuk 

 “CMK da olağanüstü yasa yollarının yer aldığı m. 309 ve 310 da kanun yararına bozma düzenlenmiş olup, istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen hüküm veya kararlardaki hukuka aykırılıkların giderilmesi için kural olarak Adalet Bakanı, istisna olarak Yargıtay C. Başsavcısı tarafından başvurulan olağanüstü bir yasa yoludur. Bu yasa yolunda önemli olan husus, gerek maddi hukuka ve gerekse usul hukukuna ilişkin aykırılıkların ka- rar veya hükümlerin verildiği anda mevcut olmasıdır. Hükümden sonra ortaya çıkan veya hüküm verilinceye kadar mahkemenin bilgisine sunulmayıp, sonradan bildirilen neden- lere dayanılarak, yasa yararına bozma istenemez. Bu gibi durumda sonradan ortaya çıkan -yeni olaylara dayanılarak CMK mç. 311/1-e uyarınca “yargılamanın yenilenmesi” yasa yoluna başvurmak olanağı bulunmaktadır.” Yargıtay 11.11.2005-9295/10869 

DİĞER EMSAL KARARLAR 

Başvuru Sürecini Anlatan Emsal Kararlar 

Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2012/26166 E., 2015/45514 K. 

‘’…Görüldüğü gibi, yargılamanın yenilenmesi talebi, ilgili mercie yapıldığında, yargılamanın yenilenmesi talebini alan merci öncelikle inceler, kabule değer olup olmadığını duruşmasız olarak değerlendirir (CMK 318. md). Talep kabule değer görülmezse veya talebe dayanak deliller sunulmamışsa, talep CMK 319. md’ye göre ret olunur. Kabule değer bulunursa, taraflara 7 gün içerisinde bildirimde bulunmak üzere ihtarda bulunulur (CMK 318.md). Yargılamanın yenilenmesi talebi yerinde görülürse, delil toplanması naip veya istinabe ile olabileceği gibi mahkeme kendisi de bunu toplayabilir (CMK 320/1.md) .
Daha sonra son soruşturmanın yenilenmesi aşamasına geçilir. Duruşma açılır, duruşmadan bütün taraflara haber verilir. Bu aşamada tarafların ileri sürdüğü delillerle yetinilmez, soruşturma usulleri burada resen uygulanır (CMK 320/2.md). Genel duruşma esaslarına göre yargılama faaliyeti yerine getirilir. Amaç önceki aykırılıkları gidermektir. Bu aşamadan sonra yeni deliller eski delillerle değerlendirildiğinde, etkin mi, yani yeni olgu yeni delil mi, veyahutda yeminli tanık veya bilirkişinin beyan ve oylarında bir değişiklik var mı diye bakılır. Bundan sonra mahkeme ya eski hükmü onaylayacak ya da eski hükmü kaldırıp yeni bir hüküm tesis edebileceği gibi beraat kararı da verebilecektir. Görüldüğü gibi yargılanmanın yenilenmesi, istisnai bir yargılama faaliyetine sahip olan bir usul içermektedir.’’ 

Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2021/14709 E., 2021/15052 K. 

‘’…Yargılamanın yenilenmesi istemi, ilk hükmü veren mahkemeye sunulur (CMK’nın 318/1. maddesi). Bu mahkeme, öncelikle istemin kabul edilebilir olup olmadığını inceleyerek bir karar verir. Bu inceleme dosya üzerinden yapılır. 5271 sayılı CMK’nın 23/3. maddesine göre yargılamanın yenilenmesi halinde, yargılamada görevli hâkim, aynı işte görev alamaz. Bu halde hâkim, uyuşmazlık hakkında daha önceden görüşünü bildirmiştir. Yargılama süresince görüşünü bildirmiş olan bir hâkimin, yargılamanın yenilenmesi aşamasında görev yapması, hâkimin tarafsızlığı ilkesi ile bağdaşmaz. Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edilebilir olup olmadığına ilişkin kararın, aynı mahkemece, fakat asıl kararı veren hâkim dışındaki hâkim tarafından verilmesi gerekir.’’ 

Cumhuriyet Savcısının Uygun Görüşü Alınmaksızın Duruşmasız Karar Verilerek Suç Vasfında Değişiklik Yapılamaz (CMK m.322) 

Ceza Dairesi 2021/3184 E. , 2022/1283 K. ‘’Yargılamanın yenilenmesi sonunda İlk Derece Mahkemesince duruşmasız olarak verilen mahkumiyet hükmü süresinde sanık müdafiince temyiz edilmiş olmakla, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Maddi hataların düzeltilmesi amacıyla olağanüstü bir kanun yolu olarak kabul edilen yargılamanın yenilenmesi ile, kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir davanın CMK’nın 311 ve 314. maddelerinde öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde tekrar görülmesi sağlanmaktadır. Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya ceza hükmü aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi (CMK madde 311/1-f) de hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri arasında yer almaktadır.

Somut olay değerlendirildiğinde: silahlı terör örgütünün emir ve kumandaya haiz üyesi olma suçundan hükümlü … hakkında CMK’nın 311/1-f maddesi kapsamında yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule şayan olduğuna karar verildiğinin anlaşılması karşısında, anılan yasanın 322/2.maddesi gereğince Cumhuriyet savcısının uygun görüşü alındıktan sonra hükümlünün derhâl beraati dışında bir karar verilemeyeceği düşünülmeden, duruşmasız karar verilmesine ilişkin Cumhuriyet savcısının uygun görüşü de bulunmadığı halde suç vasfında değişiklik yapılarak resmi belgede sahtecilik suçundan mahkumiyeti cihetine gidilmesi,
Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, sair yönleri incelenmeyen hükmün öncelikle bu sebepten dolayı CMK’nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304/2. maddesi uyarınca dosyanın İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesi gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.03.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.’’
 

Yargılamanın Yenilenmesi Halinde Önceki Yargılamada Görev Yapan Hâkim Aynı İşte Görev Alamaz (CMK m.23/3) 

 Yargıtay 10. Ceza Dairesi 2023/13431 E.,  2024/24250 K. ‘’A. Sanık hakkında, 31.07.2019 tarihli uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda, Ankara Batı 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 27.02.2020 tarihli ve 2019/388 Esas, 2020/111 Karar sayılı kararı ile, sanığın 5237 sayılı TCK’nın 188/3, 188/4-a, 62/1 ve 52. nci maddesi uyarınca 12 yıl 6 ay hapis ve 25.000,00 Türk lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 05.06.2020 tarihli ve 2020/515 Esas, 2020/481 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, sanığın temyizi üzerine, Dairemizin 07.12.2021 tarihli ve 202074482 Esas, 2021/13158 Karar sayılı kararı ile, temyiz isteminin esastan reddine karar verilerek hüküm kesinleşmiştir.

B. Sanık 03.01.2022 tarihinde mahkemeye dilekçe vererek yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuş, Ankara Batı 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.01.2022 tarihli ve 2019/388 Esas, 2020/111 Karar sayılı ek kararı ile “yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine” karar verilmiştir. 5271 sayılı CMK’nın 318/1. maddesinde “Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur. Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.” ve aynı Kanun’un 23/3. maddesinde “Yargılamanın yenilenmesi hâlinde önceki yargılamada görev yapan hâkim aynı işte görev alamaz” hükümleri öngörülmüş; böylece aynı olay hakkında daha önce görüşünü belirtmiş olan hakimin, daha sonra yargılamanın yenilenmesi sürecinde görev yapması önlenerek hakimin tarafsızlığı sağlanmıştır. Kanun koyucunun amacı ile adil yargılanma ilkesi gereğince bu hükmün geniş yorumlanması ve yargılama yapan mahkemede yer alan hakimin, yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi kararına da katılamayacağının kabul edilmesi gerekir. Mevcut düzenlemeler karşısında, ilk kararı veren hâkimin olayla ilgili kanaatinin oluştuğu, görüşünün ilk hükümle belirginleştiği, yeniden yargılama aşamasında ya da bu aşamaya götürecek talebin kabule değer olup olmadığına dair vereceği kararda önceki kanaat ve görüşünün etkisi altında kalabileceği, bu nedenle adil yargılama hakkının bir uzantısı olarak olaya tamamen yabancı, farklı bir hâkimin, yargılamanın yenilenmesi talebini incelemesi gerekir.’’ 

Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2014/15652 E. , 2015/270 K. ‘’5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 23/3. maddesinde yer alan “Yargılamanın yenilenmesi halinde önceki yargılamada görev yapan hakim aynı işte görev alamaz” şeklindeki düzenleme ile aynı Kanun’un 318/1. maddesindeki “Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur. Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.” biçimindeki düzenleme karşısında, ilk kararı veren hakimin olayla ilgili kanaatinin oluştuğu, görüşünün ilk hükümle belirginleştiği, yeniden yargılama aşamasında ya da bu aşamaya götürecek talebin kabule değer olup olmadığına dair vereceği kararda önceki kanaat ve görüşünün etkisi altında kalabileceği, bu nedenle adil yargılama hakkının bir uzantısı olarak olaya tamamen yabancı, farklı bir hâkimin, yargılamanın yenilenmesi  talebini incelemesi gerektiği cihetle, somut olayda ilk yargılamada görev alan hâkimin yargılamanın yenilenmesi talebi konusunda görev alamayacağı gözetilmeden yargılamanın yenilenmesi talebi konusunda aynı mahkemenin ek kararı ile yargılanmanın yenilenmesi talebinin reddedilerek kesin olarak karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca, 

5271 sayılı CMK’nun 23. maddesinin (3) numaralı fıkrası ile ilgili olarak, Komisyon gerekçesinde de; “Tasarının 24 üncü maddesine, yargılamanın yenilenmesi talebi halinde de, önceki yargılamada görev yapan hakimin aynı işte görev alamayacağı şeklinde üçüncü fıkra eklenmiştir. Böylece, aynı uyuşmazlık hakkında daha önce kanaatini belirtmiş olan hâkimin daha sonra yargılamanın yenilenmesi sürecinde görev yapması önlenerek, hakim tarafsızlığı bu yönüyle de sağlanmak istenmiş ve 23 üncü madde olarak kabul edilmiştir ” biçimindeki gerekçe mevcuttur.Anılan Yasa hükümleri ile önceki yargılamada görev yapan hakimin, yargılamanın yenilenmesi talebi gelmesi halinde artık bu davaya bakamayacağı öngörülerek, bu suretle hakimin tarafsızlığının sağlanması amaçlanmıştır. 

Somut olayda;… Ağır Ceza Mahkemesinin 20.10.2011 gün ve 2007/373 Esas, 2011/370 sayılı kararının kesinleşmesini müteakip, yargılamanın yenilenmesi talebi üzerine önceki yargılamada görev yapan (35971) ve (40195) sicil sayılı mahkeme başkan ve hakiminin, yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine dair aynı Mahkemenin 21.11.2013 gün ve aynı sayılı ek kararına 5271 sayılı CMK’nun 23. maddesinin (3) numaralı fıkrasına aykırı olarak iştirak ettikleri anlaşılmakla; kanun yararına bozma istemine atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde bulunduğundan,… Ağır Ceza Mahkemesinin 21.11.2013 gün ve 2007/373 Esas, 2011/370 sayılı ek kararının CMK’nun 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA, gereğinin mahallinde takdir ve ifasına, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına İADESİNE, 12.01.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.’’ 

Yargılamanın yenilenmesi-sanığın suçu kendisinin işlediği yönünde itirafı-kanun yararına bozma 

“Mezkur ihbarnamede; YCGK’nin 11.3.2014-3/909-121 s. kararında, “Delil ve olayların, yargılamanın yenilenmesi nedeni olarak kabul edilebilmesi için-yeni- olması gerekmektedir. Hükmü veren mahkemeye bildirilmemesi nedeniyle hükümde dikkate alınmamış olan her olay ve delil hükümlü tarafından bilinip bilinmemesi önemli olmaksızın -yeni- olarak nitelendirilmektedir. Olay ya da delilin yeniliği, olayın kesin hükümden sonra meydana gelmiş olmasıyla değil, kesinleşmiş olan hükmün verilmesi sırasında değerlendirilip değerlendirilmediği ile bağlantılıdır. Kesin hükümden önce meydana gelen ancak mahkemenin bilgisine sunulmayan ya da mahkeme tarafından değerlendirilmeyen deliller ve olaylar da -yeni-sayılmalıdır. Bu doğrultuda hükmü veren mahkemeye bildirilmediğinden yargılama yapılırken değerlendirilmeyen her türlü olgu ve delil de-yeni- sayılmaktadır. Şeklindeki açıklamalar nazara alındığında; 

Kesinleşmiş bir hükümle sonuçlanan davanın hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülebilmesi için 5271 s. CMK 311. maddesi uyarınca; 

Somut olayda; soruşturma ve kovuşturma aşamasında…TC. numarası ile ifadesine başvurulan gerçek sanığın adli sie kaydında atılı suçtan hükümlü görünen ile aralarında 2004 yılından beri husumet bulunan ve suç tarihi itibariyle asker kaçağı olması sebebiyle abisine ait kimlik bilgilerini kullanarak ve üzerine kendisine ait fotoğraf yapıştırmak suretiyle sahte nüfus cüzdanı tanzim eden olduğu, ..’un ise kendi kimlik bilgilerini kullanan gerçek hükümlünün hükme esas eylemi gerçekleştirdiğini adli sicil kaydı aldığı sırada öğrendiği, gerçek anık olanın suçu kendisinin işlediğini abisine itiraf ettiğine ve yargılamanın yenilenmesi aşamasında bu yöndeki beyanını mahkemeye sunacağına dair hususların itiraz mercine hükümlü müdafii tarafından 13.9.2017 tarihli itiraz dilekçesi ile sunulduğu, yargı- lamanın yenilenmesi talebine dayanak yapılan iddianın sanığın kimlik bilgilerine münhasır olduğu ve bu durumun yargılama aşamasına dair olduğu cihetle CMK 311. maddesi kapsa- mında yapılacak yeni değerlendirme sonucunda ortaya çıkacak bu delilin sanık lehine kabule değer olabileceği gözetilmeksizin, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş ve CMK 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu KYB’ye atfen ihbar olunmuş bulunmakla gereği düşünüldü: 

Karar ve sonuç: Yargıtay C.Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Erzurum 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 6.12.2017- 65/D. İş sayılı kararının CMK 309. maddesi uyarınca bozulmasına, müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yapılmasına karar verildi.” 7. CD. 2.7.2018-3873/7607 

 Hükmün kesinleşmesinden sonra müştekinin sanık lehine beyanda bulunması 

“Mezkur ihbarnamede; dosya kapsamına göre, ad geçen sanığın müştekinin eşinin akrabası olduğu ve zaman içinde gelip gittiği, müştekinin evinde bulunan bilgisayarı ve kurusıkı tabancayı izinsiz alıp götürdüğü gerekçesi ile hırsızlık suçundan mahkumiyeti- ne karar verildiği anlaşılmakla, sanığın mahkeme huzurundaki savunmasında, müşteki ve eşinin bilgisayarı kendisine tamir edilmesi için verdiklerini, tabancanın ise bilgisayar çantası içinde unutulmuş olduğunu beyan ettiği, ancak mahkemece bu savunmaya itibar edilmeyerek mahkumiyet hükmü kurulduğu ve kararın Yargıtay’ca onandığı, daha sonra hükmün infazına başlandıktan sonra müştekinin sanığın savunmasını doğrular nitelikte 9.1.2015 tarihli bir dilekçe verdiği eşinin bilgisayarı kendisinden habersiz sanığa tamir için vermesine kızarak polise hırsızlık ihbanı yaptığını, sanığın hırsızlık yapmadı- ğını, bilgisayarı sanığa eşinin teslim ettiğini beyan ettiği ve sanığın da bu beyana daya- narak yargılamanın yenilenmesi talep ettiği anlaşıldığından, müştekinin yeni beyanları doğrultusunda 5271 s. CMK 311. maddesi kapsamında yapılacak yeni değerlendirme sonucunda ortaya çıkacak delillerin sanık lehine kabule değer olabileceği gözetilerek, itirazın kabulü yerine, yazili şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden, anılan kararın bozulması gerektiğinin ihbar olunduğu olayda; 

Karar ve sonuç: Kanun yararına bozma istemine dayanan Yargıtay C.Başsavcılığının ilibar yazısı, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görüldüğünden istemin kabulü ile Adana 1. Ağır Ceza Mahkemesi 13.2.2015-90 değişik iş s. kararın 5271s.CMK 309. maddesi uyarınca bozulmasına, aynı maddenin 4/a fikra ve bendi uyarınca müteakip işlemlerin mahallinde yerine getirilmesine, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına iadesine.” 13. CD., 24.11.2015-14588/18472 

Sonradan ortaya çıkan yeni olaylara dayanılarak yargılamanın yenilenmesi istenebileceği 

 Karar: CMK 309, 310. maddelerde düzenlenen kanun yararına bozma; istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen hüküm ve kararlardaki hukuka aykırılıkların giderilmesi için kural olarak Adalet Bakanı, istisna olarak da Yargıtay C. Başsavcısı tarafından başvurulan olağanüstü bir yasa yoludur. Bu yasa yolunda önemli olan husus, gerek maddi hukuka ve gerekse usul hukukuna ilişkin aykırılıkların karar veya hükümlerin verildiği anda mevcut olmasıdır. Hükümden sonra ortaya çıkan veya hüküm verilinceye kadar mahkemenin bilgisine sunulmayıp, sonradan bildirilen nedenlere dayanılarak yasa yararına bozma istenemez. Bu gibi durumlarda, sonradan ortaya çıkan “yeni olaylara” dayanılarak CMK m. 311/1-e uyarınca “yargılamanın yenilenmesi” yasa yoluna başvurmak olanağı bulunmaktadır. 

İncelenen dava dosyasında; sanık hakkında aynı suçtan dolayı İstanbul 11. Asliye Ceza Mahkemesine mükerrer dava açıldığı, davanın mahkumiyet hükmü ile sonuçlanıp kesinleşen ilamın tamamen infaz edildiği olgusu, hükmün kesinleşmesinden sonra infaz aşamasında tespit edildiğinden, yargılama sona erdikten sonra ortaya çıkan ve mahkemesince bilinmeyen bu hususun ilk kez yazılı emir yoluyla incelenmesi olanaksız olup, sonradan ortaya çıkan delillerin değerlendirilmesi için başvurulacak yasal yollar tükenmediğinden, yasa yararına bozma koşulları oluşmamıştır. Kanun yararına bozma isteminin reddine” 11. CD., 11.11.2005-9295/10359 

Farklı görüş içeren bilirkişi raporuna dayanarak yargılamanın yenilenmesi– kesin hükümden dönülmesi 

YCGK 11.3.2014-3/909-121 s. kararında da belirtildiği üzere, hükmün kesinleşmesinden sonra yargılamanın yenilenmesine dayanak olarak ileri sürülen bilirkişi raporu, mahkemenin yargılama sırasında temas ettiği, bilgi sahibi olduğu, incelendiği ve değerlendirmeye tabi tuttuğu bir konuya ilişkin olduğu takdirde sonuca etki yeni bir delil niteliğinde olmayacaktır. ATK Fizik İhtisas Dairesinin hükme esas alınan raporunun sahteliğinin de ileri sürülmemesi karşısında, anılan CGK kararında da değinildiği üzere, kesin hükümden dönülmesini gerektirecek, duruşma açılmasını haklı ve gerekli kılacak ciddiyette yeni delil ve olayların ortaya konulmuş olması halinde, duruşmalı incelemeye yönelmek gerektiği de dikkate alınarak, CMK 314. maddesinde sayılan yargılamanın yenilenmesi koşullarının hiçbiri oluşmadığından, yerel mahkemece, CMK 318. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olmadığına karar verilmesi gerekirken, istem kabule değer bulunup, duruşma açılmış olması karşısında, bu aşamada, CMK 323/1. maddesi uyarınca önceki hükmün onaylanması gerektiği halde, daha önce üzerinde değerlendirme yapılan parmak izi kanıtı hakkındaki farklı bir raporun hükme esas alınması suretiyle sanığın mahkumiyetine karar verilmesi. 2. CD., 23.6.2014-27509/17702 

Yararlanılan Kaynaklar: Günay, Erhan (2025), ‘’Yargılamanın Yenilenmesi (Ceza ve Medeni Usul), Olağanüstü Kanun Yolları, (5.baskı), Seçkin Yayınevi, Ankara  

The post CEZA MAHKEMELERİNDE YARGILAMANIN YENİLENMESİ  appeared first on Yıldız Hukuk.